Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Adam Asnyk – pytania na egzamin z pozytywizmu.

ASNYK
Tw贸rczo艣膰 poetycka A. Asnyka.
Adam Asnyk urodzil sie 11 IX 1838 r. w Kaliszu, w rodzinie szlacheckiej. Asnyk zostal wychowany w duchu idei niepodleglosciowych oraz w wielkim szacunku dla romantycznych zryw贸w narodowowyzwolenczych. Gdy wybucha powstanie styczniowe, czynnie angazuje sie w dzialania zbrojne. Po klesce powstania wyjezdza za granice. Od roku 1870 mieszka w Krakowie, czynnie angazujac sie w zycie spoleczno – polityczne. Ciezko chory umiera 2 VII 1897 roku. We wczesnych utworach poety odzwierciedlilo sie tragiczne przezycie pokoleniowe, jakim byla kleska powstania styczniowe- go. Wiersze tego okresu cechowal gleboki pesymizm oraz krytycyzm wobec przeszlosci. W symbolicznym poemacie Sen grob贸w dokonal Asnyk politycznego rozrachunku z postawami wobec powstania. Poeta, podobnie jak inni pozytywisci, uwazal, ze wykrwawionemu narodowi potrzebna jest sila, kt贸ra umozliwi mu wytrwanie. Przeciwstawial sie jednak wszelkim pr贸bom samob贸jstwa ducha, o czym pisal w sonecie XXIX z cyklu Nad glebiami. W sonecie tym pojawiaja sie refleksje nad istota wolnosci, walki i rezygnacji z gloszonych wczesniej wartosci. Wedlug Asnyka nar贸d, kt贸ry rezygnuje z walki, jest zgubiony, zas oddanie w rece wroga i wyrzeczenie sie wlasnych ideal贸w przynosi wstyd i hanbe. Trzeba zawsze walczyc, trzeba wierzyc w zwyciestwo. W sonecie tym zawarta jest wiec ogromna wiara w potege narodu. Dazenie do polaczenia postepu z tradycja wytworzylo u Asnyka swoisty nurt refleksyjno – filozoficzny. Ujawnil sie on m.in. w cyklu trzydziestu sonet贸w, zatytulowanych Nad glebiami oraz w cyklu pejzazowych wierszy pt.: W Tatrach. Zawarl tu poeta wlasna koncepcje dziej贸w, kt贸ra dokonuje sie wedlug zasad postepu i moralnego doskonalenia sie ludzkosci. Historia wzbogaca sie tw贸rczym wysilkiem nastepujacych po sobie pokolen.

Przekonanie o koniecznej jednosci postepu i tradycji wylozyl w spos贸b poetycki i przejrzysty zarazem w jednym ze swoich najbardziej znanych wierszy – Do mlodych. Asnyk zwraca sie tutaj do triumfujacych pozytywist贸w, apelujac do mlodego pokolenia o poszukiwanie przez mlode pokolenie nowych prawd i odkrywanie nowych, nieodkrytych dr贸g. Akceptuje w ten spos贸b pozytywistyczna koncepcje postepu, rozwoju i naukowych metod poznawania swiata. Jednak r贸wnoczesnie przestrzega pozytywist贸w przed zbyt radykalnym odcinaniem sie od spuscizny epoki poprzedniej i dorobku minionych pokolen. Poeta wie doskonale, iz tak jak pozytywisci pokonali romantyk贸w, tak sami kiedys stana sie pokoleniem starym i zostana zmuszeni do opuszczenia sceny dziej贸w. Tylko zachowujac i pielegnujac dorobek przodk贸w pozytywisci moga byc pewni, ze r贸wniez ich osiagniecia nie zostana kiedys zaprzepaszczone. Swiat przedstawiony w utworach charakteryzowal sie zatem dychotomia: przeszlosci i przyszlosci, nowosci i tradycji, pokolen dawnych i wsp贸lczesnych. Ten nurt stalego stawania sie, wyrastania z przeszlosci tego, co jest terazniejsze i co tworzy przyszlosc, stanowi mysl przewodnia jego poezji.Tw贸rczosc poetycka Adama Asnyka rozwijala sie wieloma nurtami. Jego artystyczna swiadomosc uksztaltowala sie pod przemoznym wplywem Juliusza Slowackiego i innych romantyk贸w. Na przekonania poety niemaly wplyw wywarlo takze uczestnictwo w powstaniu styczniowym. W latach p贸zniejszych w jego tw贸rczosci pojawily sie reminiscencje klasycystyczne. Na tej podstawie sadzic by mozna, ze Asnyk byl tw贸rca o nastawieniu antypozytywistycznym. Nie odpowiada to jednak prawdzie. W jego poezji demokratyzm, postep i ewolucja zaznaczaly sie wyraznie, bliskie podstawowym ideom epoki. W rezultacie tw贸rczosc Asnyka daje wyraz dwojakim przeswiadczeniom: z jednej strony uznaje nieuchronnosc i koniecznosc postepu (Daremne zale…), lecz z drugiej – akcentuje potrzebe zachowania tradycji (Do mlodych).
Zwi膮zki poezji A. Asnyka z romantyzmem.
Kazda epoka ma swe wlasne cele
I zapomina o wczorajszych snach…
Niescie wiec wiedzy pochodnie na czele
I nowy udzial bierzcie w wiek贸w dziele,
Przyszlosci podnoscie gmach!
Ale nie depczcie przeszlosci oltarzy…
Cytat ten pochodzacy z wiersza 鈥濪o mlodych鈥 A. Asnyka podkresla z jednej strony fakt, ze nowa epoka to nowe wyzwania, a z drugiej m贸wi o tym, ze nie moze ona pozostac obojetna dla tw贸rc贸w nastepnego pokolenia.
W poezji A. Asnyka dostrzec mozna obecnosc romantycznych wzor贸w poetyckich, romantycznych srodk贸w jezykowo-stylistycznych. Choc sa widoczne w calej jego tw贸rczosci to nasycenie nimi jest niejednakowe w r贸znych utworach – tylko w niekt贸rych moga stanowic podstawe do zarzut贸w romantycznego epigonizmu.Stylistyka niekt贸rych jego utwor贸w swiadczy o licznych zapozyczeniach z tw贸rczosci Slowackiego, Mickiewicza, Krasinskiego oraz z Biblii i mitologii greckiej i rzymskiej. Zauwazyc jednak mozna, ze tw贸rczosc bedzie ulegala stopniowo przeobrazeniu. R贸wnoczesnie bowiem poeta bedzie pr贸bowal wyzwolic sie spod wplywu szkoly poetyckiej Slowackiego.Celem tejze pracy jest pr贸ba odnalezienia w wybranych utworach romantycznych nawiazan i tendencji.

Wiersz Echo kolyski, poswiecony matce, uwazany jest za jeden z najpiekniejszych w dorobku tw贸rczym Adama Asnyka. Motyw wspomnien z okresu dziecinstwa jest obecny w wielu utworach tego poety, stanowi w nich ceche dominujaca i os konstrukcyjna. Podobnie jak J. Slowacki takze i A. Asnyk byl silnie powiazany z osoba matki. Rozlaczenie oraz Echo kolyski to utwory poswiecone pamieci matek obu poet贸w. Choc budowa ich jest zupelnie inna, to uczucia z nich plynace m贸wia same za siebie: silne powiazanie uczuciowe, tesknota za czasem spedzonym z matka. Zupelnie inna wymowa ma niewielki poemat zatytulowany Odpoczywa. Stanowi daznosc do polaczenia w jedna calosc fikcji fantastycznej i fikcji prawdopodobnej, swiata fantastycznego i swiata realistycznego. Jest to pr贸ba polaczenia element贸w fantastycznych z obrazem poleglego powstanca, spoczywajacego w otoczeniu eterycznych cial oraz mgiel i przyrody lesnej. Z takim zabiegiem literackim (laczenie dw贸ch swiat贸w) spotykamy sie w konwencji balladowej lub basniowej. Widzimy to miedzy innymi w balladach Mickiewiczowskich i w Balladynie J. Slowackiego. U Asnyka spotykamy mglistych dziewic splot, a w Switezi Mickiewicza wrzaski niewiescie i dziewic zalosne modly. Choc tresc utworu jest inna niz u Mickiewicza, to takze u Asnyka jest obecne jezioro – szafirowa ton. U tw贸rc贸w romantycznych echa powstania oraz zwiazana z tym sytuacja kraju byly bardzo popularne. Epoka Asnyka takze nie przechodzi obojetnie wobec zagadnien wartosci patriotycznych. Pisali w tym tonie Mickiewicz, Slowacki, Krasinski i inni. Dlatego utw贸r ten stanowi nawiazanie do tematu, kt贸ry istnial w epoce wczesniejszej.Pozegnalne slowo (1868) to utw贸r szczeg贸lnie mocno nasycony pesymizmem, czego odbiciem sa slowa:Moze fatalizm pcha mnie, a zatrataJedynym kresem, do kt贸rego daze…
Podmiot liryczny wypowiada sie o swojej wedr贸wce, kt贸rej nie zna celu. Byc moze autor piszac te tresci chcial nawiazac do Kordiana Slowackiego. Kordian szukajac idei postanawia wyruszyc w swiat. U Asnyka pojawiaja sie pytania o cel: Gdzie swiat m贸j? Slonce? Gdzie moja meta? Innym utworem, w kt贸rym mozna doszukac sie jakis analogii jest poemat dygresyjny Beniowski. Piesn V opowiada o podr贸zy, a wiec wedrowaniu, co spotykamy takze w Pozegnalnym slowie. Mamy tu przem贸wienie indywidualnego podmiotu lirycznego do gramatycznie wskazanego 鈥瀟y鈥. Dostrzegamy tu r贸wniez styl typowy dla sekstyn i oktaw J. Slowackiego. Srodki stylistyczne tu zawarte wywodza sie z romantycznego dorobku. Wnikliwe zrozumienie istoty romantyzmu otrzymalo pod pi贸rem Asnyka wydzwiek bardzo niezwykly.Liryka Asnyka cieszyla sie wsr贸d 贸wczesnej mu mlodziezy duza wzietoscia – 鈥瀖lodziez odnajdowala w tej majowej piesni wlasne marzenia, porywy, tesknoty鈥 .
Podsumowujac mozemy stwierdzic z cala pewnoscia, ze Adam Asnyk byl tragicznym poeta, swiadomym niedopasowania do czas贸w zdecydowanie niechetnych dla poezji. Zmuszany ustawicznie do kompromis贸w z nimi, usilowal wartosc poezji ratowac nadajac jej nowy wymiar. Jak okreslil go Julian Krzyzanowski: 鈥濨yl to wielki liryk, jeden z klasyk贸w tego na poz贸r latwego rodzaju literackiego, zwiazany ze swa epoka i jak na prawdziwego klasyka przystalo, wybiegajacy przed nia mistrz slowa i tw贸rca doskonalych wzor贸w dla pokolenia nastepnego鈥 . Wzorowal sie na tw贸rcach romantycznych, ale jego utwory oddawaly znacznie wiecej niz przecietna poezja.

Pozytywistyczne wyznaczniki poezji Asnyka.
Asnyk interesowa艂 sie wsp贸艂czesna wiedza i otwierajacymi sie dzieki jej zdobyczom nowymi perspektywami swiatopogladowymi, nowymi mozliwosciami szeroko zakrojonej syntezy filozoficznej. ( pr贸be trgo podejmnie Asnyk w cyklu Nad g艂ebiami). Kolejny punkt styczny z pozytywizmem to demokratyzm wi膮偶膮cy swoje nadzieje nie z oswobodzicielska aktywnoscia jednostek wyjatkowych, wodz贸w i wybawc贸w romantycznej proweniencji, ale z samodzielnymi d膮偶eniami wyzwole艅czymi mas ludowych (Herakles), w ktorych imieniu poeta stawia ostre zarzuty Dzisiejszym idealistom, twardo bierze w cugle w艂asnego Pegaza (Juliuszowi Mien), pisze wiersze tak mocno zaangazowane, jak Bez odpowiedzi czy W艣r贸d prze艂omu, atakuje z surowo艣ci膮 tonu estetyzujace, zamykajace sie w przys艂owiowych wie偶ach ze s艂oniowej ko艣ci artystowskie pi臋knoduchowstwo (Wy sie skarzycie? , Szkic do wspolczenego obrazu). Poeta zostawia sobie wolna rek臋 w stosunku do pozytywizmu. .Staranna cyzelatura wersyfijacyjna i jezykowo-stylistyczna , powsciagliwosc w wyrazaniu uczuc , przedmiotowosc ujecia, jasne precyzyjne wypowiedzenie tego, co sie wypowiedziec zamierzalo to cechy poezji Asnyka, zblizajace go do parnasizmu. Parnasizm byl pozytywistyczn膮 reakcja na romantyzm. Nie tryumf pozytywizmu przezywa Asnyk tak bolesnie, lecz jego klesk臋. Kleske tym dotkliwsz膮, ze poniesion膮 wskutek ma艂odusznosci i przyziemno艣ci d膮偶en samych wyznawc贸w programu pozytywistycznego.

Tw贸rczo艣c poetycka Adama Asnyka wobec tradycji literackiej.
Adam Asnyk w swoich utworach g艂eboko nawi膮zuje do romantyzmu. Zwi膮zki Asnyka z romantyzmem sa bardzo istotne. Siegaja one w sama metode organizowania obrazu poetyckiego i stylu wypowiedzi. Np. utw贸r sonet dobitnie swiadczy o g艂臋bokim wniknieciu w tradycj臋 poetycka Mickiewicza. Odnajdujemy w nim atmosfer臋 mi艂osnych liryk贸w autora Grazyny.Asnyk operujac w艂asn膮 materia poetyck膮, rekonstruuje niejako romantyczny styl wypowiedzi. Asnyk by艂 uczniem i kontynuatorem romantyzmu, kontynuatorem tw贸rczym, zdolnym rozwijac na nowo , po swojemu watki my艣lowe i tendencje stylotw贸rcze odnalezione w dzie艂ach pisarzy tamtego okresu. Nie byl epigonem powielajacym cudze formy wypowiedzi i motywy tematyczne. Na jego zwiazki z romantyzmem mozna poswiadczyc nawiazaniem w swoich utworach do utworow tamtego okresu; np Apostrofa – Gr贸b Agamemnona, Oda – Oda do m艂odosci, Niesmiertelni – Przed艣wit. Do romantyzmu nawiazuje tez w takich utworach jak Sen grob贸w, Pami臋ci J贸zefa P., Przemina艂 czas, Na zgon poezji, Ba艣艅 teczowa, Na grobie Wincentego Pola, W dwudziestopi臋cioletni膮 rocznic臋 powstania 1863 roku, Zapomnij o tem!, na obch贸d S艂owackiego, W dzie艅 z艂ozenia zw艂ok Mickiewicza na Wawelu. Asnyk zacie艣nia repertuar odziedziczonych po romatyzmie problemow i technik budowania wyrazu artystycznego, a rownoczesnie w niejednym wychodzi poza kr膮g. To co przej膮艂 z pozytywizmu na swoj sposob zromantyzowa艂. Odromantyzowal takze w pewnym stopniu romantyzm. Nie przyja艂 go z calym dobrodziejstwem inwentarza , lecz dokonal znamiennego wyboru z jego spu艣cizny. -zarowno jesli chodzi o postawe wobec 艣wiata, jak i o metody ksztaltowania 艣rodk贸w wyrazu artystycznego. Poezja Asnyka w porownianiu z poezja jego mistrz贸w to zej艣cie z hymnu do prostej powiesci.Staranna cyzelatura wersyfijacyjna i jezykowo-stylistyczna , powsciagliwosc w wyrazaniu uczuc , przedmiotowosc ujecia, jasne precyzyjne wypowiedzenie tego, co sie wypowiedziec zamierzalo to cechy poezji Asnyka, zblizajace go do parnasizmu. Budowa nowego, lepszego swiata – zdaniem Asnyka – nie powinna opierac sie na negacji dorobku poprzednich pokolen. Mlodzi musza miec swiadomosc, ze idealy poprzedniej epoki staly sie fundamentem, na kt贸rym buduja nowe spojrzenie na swiat. Romantykom nalezy sie szacunek i uznanie. Poeta przestrzega tez mlodych przed osadem nastepnych pokolen. Jezeli pozytywisci podepcza idealy romantyk贸w, nie beda mogli oczekiwac od nastepnych pokolen uszanowania wlasnych mysli.

Artystyczna odrebno艣膰 liryki A. Asnyka na tle epoki.
Adam Asnyk znajdowal sie w pozytywizmie w dosc specyficznej sytuacji – byla to epoka podporzadkowujaca wszelka literature konkretnym celom, takim jak edukacja spoleczenstwa itp., a taki podejscie do literatury raczej wykluczalo poezje z kregu lit. pozytywistycznej; jednak Asnyk wyrwal sie z tego kregu prozy; uwazal sie r贸wniez za kontynuatora tradycji romantycznych, choc jego ideologia odbiega od zalozen tej epoki, a mocno zbliza sie do pozytywizmu, jednak nigdy nie zmienia sie we wrogosc przeciwko romantykom, przeciwnie: przychylal sie do koncepcji pogodzenia tych dw贸ch odmiennych epok;
Egzystowanie na skraju dw贸ch epok dawalo Asnykowi wielka swobode tworzenia, gdyz wlasciwie nie mial duzej konkurencji (poza Konopnicka); stad tez mamy tak wielka r贸znorodnosc tematyczna poezji Asnyka; Zacznijmy od tego, co najbardziej przybliza Asnyka do pozytywizmu; wiersz Do mlodych mozemy przyr贸wnac do Ody do mlodosci Mickiewicza – jest r贸wniez swego rodzaju manifestem ideowym, choc zalozenia ideowe sa co najmniej sprzeczne z tymi, kt贸re glosil wieszcz. Glosi wszystkie wazne idee epoki (np. te, kt贸re pochodza od Comte’a): kult nauki, wiedzy i prawdy, wzywa do aktywnego udzialu w tym nowym swiecie; wazne jest jednak to, ze nie calkowicie zrywac z przeszloscia, chce, aby odnoszono sie z szacunkiem do romantyzmu, gdyz jest to wielkie kulturowe dziedzictwo, kt贸rego nie wolno zaprzepascic; ten watek pogodzenia z romantyzmem pojawia sie r贸wniez w wielu innych wierszach (Daremne zale), czasem przeradza sie to nawet w wyrazanie niekt贸rych idei romantycznych, takich jak kult jednostki wybitnej (Limba); mimo swojego zainteresowania romantyzmem rozumie jednak koniecznosc zmian, ewolucji swiata, co uzasadnia nadejscie nowej epoki i odejscie starej z mrok przeszlosci (Sonet I z cyklu Nad glebiami); Poza watkami egzystencjalnymi, Asnyk porusza takze tematyke bardziej przyziemna: pisze wiele pieknych erotyk贸w, w kt贸rych do milosci podchodzi z wielu r贸znych stron: raz zauwaza, ze milosc romantyczna, kt贸ra idealizuje kochanka jest bez sensu i ze nie wierzy w milosc, gdy zorientowal sie, ze zwykle jest to po prostu zwykla salonowa gra (Karmelkowy wiersz); z drugiej strony jednak ze zdumieniem zauwaza, ze znowu zakochal sie, i ze znowu wierzy w milosc – ma ona dla niego wielkie znaczenia (Ja ciebie kocham); Innym znowu razem pokazuje sw贸j smutek i rozpacz z powodu rozstania z ukochana (Ach, jak mi smutno); Jest r贸wniez ciekawy i dosc popularny wiersz Miedzy nami nic nie bylo, kt贸ry jest antyteza: mimo iz na poczatku nadmienia pod. lir., ze nie miedzy nim i opisywana kobieta nic nie bylo, to jednak podawane dalej przyklady absolutnie temu zaprzeczaja; Mamy tu wiec deklaracje ideowa epoki pozytywizmu, pr贸be pogodzenia romantyzmu z pozytywizmem, og贸lne przemyslenia filozoficzne w cyklu Nad glebiami oraz ciekawa liryke milosna;
Liryka A. Asnyka: wybory i fascynacje tematyczne.
Poezje Adama Asnyka mozna podzielic na cztery motywy problemowe:
Liryka milosna, kt贸ra jest poezja uczucia niespelnionego, niedopowiedzianego. Asnyk przedstawia pierwsze drgnienie serca lub b贸l po utracie ukochanej osoby (Miedzy nami nic nie bylo). Drugi motyw to piekno tatrzanskiej przyrody. Wiersze poety utrwalaja piekno regionu, zawieraja refleksje, jaka rodzi sie we wrazliwej wyobrazni pod wplywem piekna g贸rskich krajobraz贸w. Trzeci motyw to motyw powstania styczniowego. W utworach brzmia: rozpacz i pesymizm, czasem nawet bluznierstwo wobec ojczyzny, sad nad ideologia romantyczna. Czwarty to nurt refleksyjno-filozoficzny, w kt贸rym poeta skonstruowal wlasna koncepcje filozoficzna, w kt贸rej zdefiniowal przeszlosc, przyszlosc, zagadnienia przemijalnosci i postepu.

Tw贸rczo艣膰 poetycka A. Asnyka wobec tradycji literackiej i wsp贸艂czesnych tendencji w liryce okresu.
Asnyk trafia, w sposob wysoce dla siebie niekorzystny, pomiedzy romantyzm i pozytywizm. Zwiazki jego z romantyzmem sa wyra藕ne i 艂atwo uchwytne, zwiazki z pozytywizmem mniej jasna i 艣cis艂e. Pierwsze z nich nasuwaj膮 mysl o wielkiej, goracej mi艂o艣ci, drugie o ma艂偶enstwie z rozs膮dku, ktore zawieramy wtedy, gdy juz jestesmy z ducha wytrze藕wieni,/ Bracia rozumni, czciciele pieczeni. Poeta jest przystosowuj膮cym sie do stworzonej przez pozytywizm sytuacji kulturowo-spo艂ecznej zap贸xnionym romantykiem. Na jego zwiazki z romantyzmem mozna poswiadczyc nawiazaniem w swoich utworach do utworow tamtego okresu; np Apostrofa – Gr贸b Agamemnona, Oda – Oda do m艂odosci, Niesmiertelni – Przed艣wit; a scislej m贸wiac jego fragment zaczynajacy sie od s艂贸w: Ha! myslicie, 偶e kto kocha / I umiera, ten juz ginie?. Do romantyzmu nawiazuje tez w takich utworach jak Sen grob贸w, Pami臋ci J贸zefa P., Przemina艂 czas, Na zgon poezji, Ba艣艅 teczowa, Na grobie Wincentego Pola, W dwudziestopi臋cioletni膮 rocznic臋 powstania 1863 roku, Zapomnij o tem!, na obch贸d S艂owackiego, W dzie艅 z艂ozenia zw艂ok Mickiewicza na Wawelu. Zwi膮zki Asnyka z romantyzmem sa bardzo g艂ebokie i istotne. Asnyk operujac w艂asn膮 materia poetyck膮, rekonstruuje niejako romantyczny styl wypowiedzi. Nie byl epigonem powielajacym cudze formy wypowiedzi i motywy tematyczne. Z romatyzmem 艂膮czy艂o go o wiele wiecej niz z pozytywizmem. Interesowa艂 sie wsp贸艂czesna wiedza i otwierajacymi sie dzieki jej zdobyczom nowymi perspektywami swiatopogladowymi, nowymi mozliwosciami szeroko zakrojonej syntezy filozoficznej. ( pr贸be trgo podejmnie Asnyk w cyklu Nad g艂ebiami). Kolejny punkt styczny z pozytywizmem to demokratyzm (Herakles), w ktorych imieniu poeta stawia ostre zarzuty Dzisiejszym idealistom, twardo bierze w cugle w艂asnego Pegaza (Juliuszowi Mien), pisze wiersze tak mocno zaangazowane, jak Bez odpowiedzi czy W艣r贸d prze艂omu. Staranna cyzelatura wersyfijacyjna i jezykowo-stylistyczna , powsciagliwosc w wyrazaniu uczuc , przedmiotowosc ujecia, jasne precyzyjne wypowiedzenie tego, co sie wypowiedziec zamierzalo to cechy poezji Asnyka, zblizajace go do parnasizmu.

Na czym polega ludowo艣膰 wierszy A. Asnyka ?
Asnyk, ostracony i zlekcewa偶ony przez ko艂a elity ci膮偶膮ce ku wszelkim odmianom artystycznego awangardyzmu, zyje dzis jako poeta ludowy. Swoja akceptacje w tej roli zawdziecza w duzym stopniu temu, ze wyrozniajac sie bogat膮 umys艂owo艣ci膮, powaga charakteru, spokojnym pieknem artyzmu i nie wdzierajac sie (…) na piedesta艂 wieszcza, wodza i karciciela b艂膮dz膮cych, poprzestawa艂 na roli krzepiciela w膮tpiacych i przewodnika szukajacych nowych dr贸g w chwili ci臋zkiego prze艂omu.Asnyk dzia艂a tak jakby za sw膮 dewiz臋 przyj膮艂 s艂owa 呕y艂em z wami, cierpia艂em i kocha艂em z wami. Nie wynosi sie nad odbiorce swych wierszy, nie odcina sie od niego wzgardzeniem i lekcewa偶eniem. nawi膮zuje kontakt z czytelnikiem, jak r贸wny z r贸wnym. Istnieje pewna forma uludowiania sie literatury, utrwalanie sie dzie艂 i autor贸w w kregach czytelniczych spoza elity intelektualnej. W艂asnie ci ludzie jak mowi o nich Norwid, rozrozniaja warstwe wiedn膮 oraz majac膮 czysta serca wol臋. Sa to ci, ktorzy szukaja w literaturze nie tylko rozrywki, ale r贸wnie偶 pomocy moralnej, inspiracji myslowej, pocieszenia i ukojenia przez kontakt z pieknem, zjawiajacym sie w postaci dostepnej ich wrazliwo艣cii kulturze duchowej. Ten lud w艂asnie czyta Asnyka, a Asnyk dla nich pisze. Asnyk w utworach ludowych traktuje czytelnika jak r贸wnego sobie. Jego poezja jest uniwersalna. Tworzy literackie libretta dla melodii emocjonalnych stan贸w czytelnika, dla poezji prze偶ywanej tego, kto sam nie pisze wierszy, ale rad by w cudzych wierszach odczytac siebie. Ta swoista bezosobistosc liryki Asnyka sprawia, ze staje sie ona na pewnien sposob powzja powszechn膮, w艂asnoscia ka偶dego. Asnyk byl artysta, ktorego dusza wznosi艂a sie ponad namietnosci, byl poet膮, ktory znajdowal przyjemnosc w czystszych tematach, godniejszych ludziach, subtelniejszych powik艂aniach i rozwi膮zaniach.. Asnyk ujarzmia艂 wol臋, przekszta艂ca艂 zwierz臋, tworzy艂 cz艂owieka, kszta艂towa艂, przetwarza艂 i doskonali艂 zycie. Z motyw贸w ludowych pochadza takie wiersze Asnyka jak: Siwy koniu, Szumi w gaju brzezina, Klatwa, Huczy woda po kamieniach, B艂aka sie wicher w polu, Bodaj owa rzeczka…, Nie bede cie rwa艂a, S艂onko, W chacie…, Zdradzieckie drzewo, Ch艂opca mego mi zabrali, Przykro, przykro jest debowi.

Motywy antyczne w liryce A. Asnyka.
Poczawszy od po艂owy lat 70-tych w tworczosci Asnyka wystepuja coraz czesciej wiersze w ktorych poeta, badz to w sposob posredni, badz poprzez wypowiedzi postaci mitologicznych g艂osi swoje credo swiatopogladowe. Pojawia sie ono w roznych wariantach; trwa艂a ich podstaw膮 jest przeswiadczenie, ze przemijalno艣膰 ( marnosc nad marnosciami z Ksiegi Koheleta; czlowiek jeest poddany nieustajacemu prawu przemijania) to powszechne prawo istnienia. Ale przemijalnosc ta jest ukierunkowana: odbywa sie konfliktowo, droga przemocy, okupiona bywa ofiarami, zmierza jednak ku harmonii i doskona艂o艣ci. W sferze ludzkiej przynosi czesciowe urzeczywistnienie dobra i poznania prawdy; samo juz zreszta dazenie do tych cel贸w, zapisujac sie trwa艂ym sladem w rzeczywistosci , nadaje sens egzystencji ludzkiej. W cyklu Freska starozytne przejawia艂 sie kult bog贸w olimpijskich np w wierszu Herakles. Opisuje on tam s艂ynnego Heraklesa, opisuje jego bohaterstwo, wymienia jego dobre cechy. Innym wierszem nawiazujacym do milologii starozytnej jest Tetys i Achilles

Filozoficzno-refleksyjna liryka A. Asnyka.
Nurt refleksyjno-filozoficzny, w kt贸rym poeta skonstruowal wlasna koncepcje filozoficzna, w kt贸rej zdefiniowal przeszlosc, przyszlosc, zagadnienia przemijalnosci i postepu. Nurt refleksyjno-filozoficzny – Asnyka fascynowaly takie zagadnienia jak: przemijalnosc, przyszlosc, bieg czasu, postep. Ciagly postep ciagle ustepowanie starszych pokolen nastepnym – jest dazeniem do doskonalosci i harmonii. Asnyk widzial swiat w podw贸jnym ujeciu: mlodosc- starosc , nowosc- tradycja , przyszlosc -przeszlosc. Przykladem moze tu byc wiersz pt.: 鈥漇onet XII鈥 Jest w nim mowa o tym, ze przeszlosc nie umiera w calosci tylko odchodzi. Odchodza stare idealy, pojawiaja sie nowe. Nowe pokolenie bazuje na doswiadczeniach starych. 鈥滱 gr贸b proroka, medrca, bohatera jasnych zywot贸w staje sie kolyska鈥. Kolejnym wierszem sa 鈥滵aremne zale..鈥 uwazany jako wiersz- manifest. Jest to utw贸r skierowany do starych, do odchodzacego pokolenia- rzecznik贸w idei i poezji romantyzmu. Asnyk nawoluje do zrozumienia i wejscia w naturalny bieg istnienia. 鈥滵aremne zale ,pr贸zny trud鈥 to slowa okreslajace zal ludzi za przeszloscia i kurczowe trzymanie sie starych ideal贸w. Asnyk m贸wi, ze prawem istnienia a nie bolaczka jest nastepstwo pokolen: mysli w biegu, nowe zycie, fale zycia. Jedyne co mozna zrobic, to isc naprz贸d z zywymi. 鈥滵o mlodych鈥 jest natomiast manifestem do mlodego pokolenia, czyli do pozytywist贸w, do nowej fali ludzi aktywnych. Poeta glosi mlodym by poszukiwali prawdy na sw贸j wlasny spos贸b, by szerzyli wiedze, budowali przyszlosc. Jest to r贸wniez wiersz-hold. Przestroga przed profanacja przeszlosci, nawolywanie do szacunku wobec przeszlosci. Dzielo ojc贸w- przeszlosci oltarze (鈥渘ie depczcie przeszlosci oltarzy鈥)- to swietosc, bo wlozyli w nia to samo uczucie.

Liryka mi艂osna A. Asnyka.
Liryka milosna, kt贸ra jest poezja uczucia niespelnionego, niedopowiedzianego. Asnyk przedstawia pierwsze drgnienie serca lub b贸l po utracie ukochanej osoby (Miedzy nami nic nie bylo). Liryka milosna – przedstawia uczucie niespelnione, niedopowiedziane, pierwsza milosc, pierwsze mocne uderzenie serca, ukazuje gorycz rozstania ,zal po stracie ukochanej osoby. Pieknym wierszem z tej serii jest utw贸r: 鈥漨iedzy nami nic nie bylo鈥. Milosc ukazana jest tu jako uczucie platoniczne, dreczace mysli podmiotu lirycznego. Nie do konca jest jednak romantyczne poniewaz romantyzm rezerwowal wielkie, prawdziwe uczucie jedynie dla wybitnych, wybranych jednostek. Natomiast sytuacja wybrana przez Asnyka jest sytuacja, w kt贸rej moze znalezc sie kazdy z nas. Wiersz wlasnie z tego powodu nie stracil swej aktualnosci. Innym wierszem jest 鈥渒armelkowy wiersz鈥, w kt贸rym autor poczatkowo charakteryzuje romantyczne podejscie do kobiety jako idealu. Nastepnie zmienia sie jego podejscie do 鈥減lci pieknej鈥 i stosunek do niej. Nazywa kobiety lalkami a siebie Don Kichotem. Autor juz nie kieruje sie sercem. W utworze uderza nas ironia, sarkazm wynikajacy z rozczarowania.

Sen grob贸w A. Asnyka: problematyka i mysl przewodnia.
W utworach Asnyka odzwierciedlilo sie tragiczne przezycie pokoleniowe, jakim byla kleska Powstania Styczniowego. Widoczny jest gleboki pesymizm i krytycyzm wobec przeszlosci. W symbolicznym poemacie Sen grob贸w dokonal Asnyk politycznego rozrachunku z postawami wobec zrywu narodowego. Poeta, podobnie jak inni pozytywisci, uwazal, ze wykrwawionemu narodowi potrzebna jest cnota wytrwania. Lata nastepne przyniosly istotna zmiane w tw贸rczosci poety. Nastapil odwr贸t od rozpamietywania kleski powstanczej oraz zainteresowanie przemianami zachodzacymi w spoleczenstwie. Duza czesc wierszy stanowila dialog ze wsp贸lczesnoscia. Asnyk pr贸bowal okreslic miejsce poezji w nowej epoce, ocenic przeszlosc, kt贸ra stwarzala warunki rozwoju sztuki i wyznaczala poecie uprzywilejowane miejsce w spoleczenstwie. Niekiedy Asnyk wystepowal jako Herold nowych hasel. Nigdy nie wypowiedzial sie bez zastrzezen do owych zalozen, nigdy nie przestawal zalowac czas贸w rapsod贸w slawy i miecza. Taka postawa sceptyka przekonanego o wzglednosci wszelkich ideal贸w, o ustawicznym przemijaniu wszystkiego, co ludzkosc uwazala za swietosc, zawazyla na swoistym charakterze programowych utwor贸w Asnyka. Motyw powstania styczniowego-Przede wszystkim poemat 鈥漇en grob贸w鈥. W utworze tym brzmi rozpacz i pesymizm, czasem nawet bluznierstwo wobec ojczyzny, sad nad ideologia romantyczna. Po klesce poeta proponuje uzbroic sie w sile wytrwania, przeczekac noc niewoli- oto co pozostaje wykrwawionemu narodowi. R贸wniez wiersz 鈥漇onet XXIX鈥 jest przypomnieniem o narodzie polskim. Za przyczyne upadku panstwa polskiego poeta uznaje zlekcewazenie zla oraz zagrazajacego zewszad Ojczyznie zwatpienia.

Problematyka i mysl przewodnia cyklu Nad g艂臋biami.
Jest to system filozoficzny ujety w cykl 30 sonetow (1883-1894).System filozoficzny Asnyka skonstruowany w tym poemacie, powstal w wyniku stopienia elementow pozytywistycznego scjentyzmu z elementami antypozytywistycznymi. Do tych ostatnich nalezy g艂臋boki sceptycyzm poznawczy Asnyka, ktory g艂osi podstawowa bezradnosci rozumu ludzkiego wobec tajemnic przyrody, Przyjmuje takze dualistyczna koncepcje 艣wiata jako skladajacego sie ze swiata atomow rzadzonego prawami mechaniki, i swiata ducha, ktory poeta nazywa moc膮 wieczna lub mysl膮 tworcza. Pojmowanie ewolucji jako pochodu ducha ku coraz doskonalszym formom, realizowanemu przede wszystkim przez m臋k臋 i cierpienie a nawet smierc. Pozytywistyczny wtr臋t w te romantyczna koncepcj臋 stanowi pojecie jedynej formy nie艣miertelno艣ci jak wk艂adu ludzkosci w ogolne dzie艂o ludzko艣ci. Dzieje czlowieczenstwa poeta pojmuje jako 偶ywy dorobek przekazywany z pokolenia na pokolenie, spu艣cizn臋, ktora wzbogacona dzieki pracy pokole艅 umozliwi moraln膮 doskona艂o艣膰 przyszlej ludzkosci. Swoj膮 konstrukcje my艣low膮 zamyka poeta wizj膮 przysz艂o艣ci Polski: odrodzenie moralne narodu, odkupienie jego dawnych win, pozbycie sie dawnych wad umo偶liwi odzyskanie niepodleglosci, zwycieskie przetrwanie grobu.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x