Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Analiza i interpretacja wiersza Zbigniewa Herberta pt: „Przes艂anie Pana Cogito”

Swoj膮 analiz臋 i interpretacj臋 wiersza chcia艂abym rozpocz膮膰 od zaprezentowania pokr贸tce sylwetki Zbigniewa Herberta.
Zbigniew Herbert, wybitny poeta, eseista, autor utwor贸w dramatycznych i s艂uchowisk urodzi艂 si臋 29 pa藕dziernika 1924 roku we Lwowie. Zmar艂 w 1998 roku w Warszawie. Pisarz o wielkim dorobku i wyj膮tkowym autorytecie artystycznym i moralnym. By艂 cz艂onkiem Armii Krajowej, w 1942 roku uko艅czy艂 szko艂臋 podchor膮偶ych. Studiowa艂 filologi臋 polsk膮 na tajnym Uniwersytecie Jana Kazimierza, uko艅czy艂 r贸wnie偶 jako magister ekonomii w 1947 roku Akademi臋 Handlow膮. Pr贸bowa艂 te偶 swoich si艂 na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiello艅skiego. Pierwsze artyku艂y Herberta ukaza艂y si臋 podczas jego studi贸w prawniczych w Tygodniku Wybrze偶a. Od 1950 roku przebywa艂 w Warszawie, gdzie studiowa艂 filozofi臋 na UW. Herbert debiutowa艂 jako poeta na 艂amach tygodnika Dzi艣 i jutro w roku 1950, jednak jego pierwszy tomik poetycki Struna 艣wiat艂a wyda艂 dopiero w 1956 roku. Zbigniew Herbert zosta艂 uhonorowany wieloma presti偶owymi nagrodami m.in. Herdera (1973 r.) i Petrarki (1978 r.). Jest poet膮 znanym i cenionym nie tylko w Polsce, ale i za granic膮. Jego wiersze t艂umaczone s膮 na j臋zyk angielski, w艂oski, czeski, holenderski i szwedzki.
Do najwybitniejszych osi膮gni臋膰 poezji Herberta nale偶y zbi贸r 鈥濸an Cogito鈥 wydany w 1974 roku. Tytu艂owy bohater, Pan Cogito, to inaczej 鈥瀋z艂owiek my艣l膮cy”. Herbert wyra藕nie nawi膮zuje tutaj do Kartezjusza i jego s艂ynnej tezy 鈥濩ogito ergo sum” (鈥瀖y艣l臋, wi臋c jestem”) .
Na cykl o Panu Cogito sk艂adaj膮 si臋 przemy艣lenia i refleksje filozoficzne. Tytu艂owy Pan Cogito to posta膰, kt贸ra tw贸rczo przemierza 艣wiat, analizuje podstawowe problemy egzystencjalne, ponosi pora偶ki, jest bezsilna, ale zawsze na nowo podejmuje w臋dr贸wk臋 przez 偶ycie. Podsumowaniem ca艂ej podr贸偶y, bogatej w obserwacje i do艣wiadczenia jest wiersz pt: Przes艂anie Pana Cogito, umieszczony na ko艅cu tomiku .
Tytu艂 wiersza informuje nas, 偶e jego tre艣膰 jest pewnego rodzaju 鈥瀌rogowskazem鈥, kt贸ry kieruje ka偶dego cz艂owieka na drog臋 zasad, regu艂, a nawet przykaza艅 dobrego post臋powania. Przes艂anie Pana Cogito jest przyk艂adem liryki maski. Podmiot liryczny wciela si臋 tu w stworzonego przez Herberta, tytu艂owego Pana Cogito. Mo偶na r贸wnie偶 powiedzie膰, 偶e jest to przyk艂ad liryki apelatywnej. 艢wiadczy o tym to, i偶 Pan Cogito przekazuje czytelnikowi polecenia okre艣laj膮ce godn膮 postaw臋 cz艂owieka. Wiersz Herberta jest wierszem nieregularnym: liczby wers贸w w zwrotkach r贸偶ni膮 si臋 od siebie. Pozbawiony jest r贸wnie偶 jakiejkolwiek interpunkcji. Poeta rezygnuje z oddzielania swoich my艣li przecinkami czy kropkami. Z adresatem Przes艂ania Pana Cogito mo偶e uto偶samia膰 si臋 ka偶dy , kto poszukuje odpowiedzi na pytania o sens 偶ycia, moralno艣膰 czy etyk臋.
Wiersz rozpoczyna i ko艅czy si臋 apostrof膮 鈥濱D殴鈥, kt贸ra jednocze艣nie pe艂ni funkcj臋 anafory. Mo偶na r贸wnie偶 powiedzie膰, 偶e ca艂y wiersz jest rozbudowan膮 apostrof膮, o czym 艣wiadcz膮, rozpoczynaj膮ce kolejne zwrotki czasowniki w drugiej osobie liczby pojedynczej trybu rozkazuj膮cego: 鈥瀊膮d藕鈥, 鈥瀞trze偶鈥, 鈥瀋zuwaj鈥, 鈥瀙owtarzaj鈥.
Pisanie w trybie rozkazuj膮cym mo偶e 艣wiadczy膰 o swoistym wzywaniu przez Herberta do walki.
Nagrod膮 dla zwyci臋zcy jest 鈥瀦艂ote runo nico艣ci鈥. Zwrot ten jest jednocze艣nie oksymoronem, kt贸ry zwraca uwag臋 czytelnika na pozorn膮 nielogiczno艣膰 jego walki. Jednak ju偶 w kolejnym wersie, jakby nie zwa偶aj膮c na poprzednie s艂owa, podmiot liryczny nakazuje dalszy marsz.
Ka偶da zwrotka wiersza Przes艂anie Pana Cogito traktuje o czym艣 innym, zawiera wskaz贸wki, wg kt贸rych cz艂owiek powinien post臋powa膰, by by膰 prawym i godnie przeby膰 偶ycie.
Wskaz贸wki zawarte w kolejnych zwrotkach wiersza tworz膮 swoisty zestaw przykaza艅 Pana Cogito. Kodeks sformu艂owany przez Pana Cogito w wielu miejscach podaje w w膮tpliwo艣膰 zasady i sformu艂owania zawarte w Ewangelii. Nie uznaje takich ewangelicznych warto艣ci, jak mi艂osierdzie czy przeznaczenie. Ka偶e dzia艂a膰 konsekwentnie i odwa偶nie, manifestowa膰 pogard臋 dla nikczemnik贸w. Na kodeks ten sk艂adaj膮 si臋 przykazania moralne cz艂owieka czas贸w zagro偶enia. Pan Cogito jawi si臋 w tym wierszu jako pewnego rodzaju nauczyciel, mistrz, kt贸ry posiada tajemnic臋 dobrego 偶ycia. Zwraca si臋 on bezpo艣rednio do odbiorcy. Nakazuje mu i艣膰 drog膮 przebyt膮 wcze艣niej przez innych, kresem kt贸rej b臋dzie „z艂ote runo nico艣ci”. To ono b臋dzie ostatni膮 nagrod膮. Nagroda ta nie obiecuje jednak cz艂owiekowi, kt贸ry wype艂ni przes艂anie, raju i wiecznego szcz臋艣cia po 艣mierci, stawia natomiast przed nim trudne i niewdzi臋czne zadanie. Cz艂owiek 贸w powinien zachowa膰 godno艣膰 i odwag臋, powinien 鈥瀒艣膰 wyprostowany鈥, nawet je艣li b臋dzie jedynym, 鈥瀗ie odwr贸conym plecami i nie obalonym w proch鈥 , jedynym, kt贸rego na to sta膰. 5 zwrotka m贸wi cz艂owiekowi, 偶e nie wolno mu popa艣膰 w oboj臋tno艣膰 wobec poni偶ania innych. Powinien przyj膮膰 postaw臋 otwart膮 wobec 艣wiata, a wobec przemocy zastosowa膰 Gniew. Do „szpicl贸w kat贸w tch贸rzy” musi 偶ywi膰 nies艂abn膮c膮 pogard臋, wiedz膮c jednak, 偶e s膮 silniejsi i do nich b臋dzie nale偶a艂o zwyci臋stwo.
W kolejnej zwrotce podmiot liryczny poucza, i偶 nie nale偶y przebacza膰 w imieniu skrzywdzonych, tych, kt贸rych 鈥瀦dradzono o 艣wicie鈥, bo tylko oni maj膮 do tego prawo.
W 7 zwrotce Pan Cogito ostrzega przed 鈥瀗iepotrzebn膮 dum膮鈥 . Wyra偶a sw贸j niepok贸j o cz艂owieka, m贸wi, 偶e istnieje niebezpiecze艅stwo, 偶e ten, kt贸ry zdob臋dzie si臋 na postaw臋 opisan膮 we wcze艣niejszych zwrotkach, poczuje si臋 wybrany, wyr贸偶niony z grona innych, popadnie w pych臋. Dlatego jego obowi膮zkiem staje si臋 osi膮gni臋cie pokory, a tak偶e obrona przed osch艂o艣ci膮 serca.
Kolejne 2 zwrotki pokazuj膮, 偶e w znalezieniu w艂a艣ciwej miary dla siebie i swoich poczyna艅 pomaga umiej臋tno艣膰 zachwycania si臋 艣wiatem natury. Przyroda pozwala bowiem dostrzec, jakim cudem jest 偶ycie, umo偶liwia spojrzenie na siebie jak na element, bynajmniej nie najwa偶niejszy, ale jako element 艂a艅cucha istnienia.
Aby osi膮gn膮膰 zamierzony cel, czyli 鈥瀦doby膰 dobro, kt贸rego si臋 nie zdob臋dzie鈥, cz艂owiek musi nieustannie przypomina膰 鈥瀞tare zakl臋cia ludzko艣ci, bajki i legendy鈥 oraz powtarza膰 sobie o warto艣ciach, kieruj膮cych post臋powaniem tych, kt贸rych ludzko艣膰 uzna艂a za swoich bohater贸w.
Z wielu warto艣ci, Pan Cogito przytacza wolno艣膰 m贸wi膮c „ci kt贸rzy szli przez pustyni臋 i gin臋li w piasku”. Jest to nawi膮zanie do w臋dr贸wki narodu izraelskiego z Egiptu do ziemi obiecanej. M贸wi r贸wnie偶 o honorze, kt贸rego symbolem jest posta膰 Rolanda, kt贸ry maj膮c do wyboru 艣mier膰 czy ha艅b臋, wybiera to pierwsze.
Wspomina r贸wnie偶 odwa偶nego Hektora i Gilgamesza, kt贸ry buntuje si臋 przeciw materialnym ograniczeniom ludzkiej egzystencji i wyrusza w poszukiwaniu nie艣miertelno艣ci. Bohater贸w tych 艂膮czy jedno: podj臋cie w jakim艣 momencie 偶ycia decyzji o walce z g贸ry skazanej na przegran膮, w imi臋 godno艣ci cz艂owieka i buntu przeciw materialnym ograniczeniom jego egzystencji.
Ten, kto podejmie trud realizacji wymienionych warto艣ci przes艂ania Pana Cogito, w materialnym wymiarze nie zyska nic. Przes艂anie wzywa do heroizmu nie obiecuj膮c za to 偶adnej nagrody. Do „ciemnego kresu”, po „z艂ote runo nico艣ci” dojd膮 wszyscy, dobrzy i 藕li. Pozwoli to po艂膮czy膰 w艂asne 偶ycie z t膮 cz臋艣ci膮 ludzkiej tradycji, kt贸ra zrodzi艂a wzory post臋powania, idea艂y i mity. Przyj臋cie innej, 艂atwiejszej i wygodniejszej postawy powoduje, 偶e cz艂owiek oddziela si臋 od w艂asnych korzeni. Cz艂owiek, powinien zdoby膰 si臋 na heroizm, gdy偶 „ma ma艂o czasu, a trzeba da膰 艣wiadectwo”. Z tego fragmentu wiersza wynika, 偶e 偶ycie jest zadaniem do wykonania. Cz艂owiek musi zdoby膰 si臋 na odwag臋 do dzia艂ania i pogard臋 wobec „szpicl贸w, kat贸w i tch贸rzy” cho膰 nie ma z艂udze艅, co do tego, 偶e to oni wygraj膮.
Przes艂anie Pana Cogito g艂osi, 偶e trzeba by膰 porz膮dnym cz艂owiekiem nie licz膮c na nagrod臋, poniewa偶 tak skonstruowany jest 艣wiat. Wygrywaj膮 w nim ob艂uda, bezwzgl臋dno艣膰 i cynizm. A jednak podj臋cie trudu i ryzyka realizacji odwiecznych warto艣ci ludzko艣ci mo偶e by膰 nagrod膮 – tylko ono bowiem nada warto艣膰 nico艣ci, czekaj膮cej u kresu drogi.
Analizuj膮c ten wiersz nale偶y przede wszystkim zwr贸ci膰 uwag臋 na okres jego powstania. Ca艂a seria wierszy z udzia艂em Pana Cogito 艂膮czy si臋 z ide膮 godnego post臋powania w warunkach totalitarnego zniewolenia. Wierszem poprzedzaj膮cym Przes艂anie Pana Cogito w tomiku jest utw贸r Pan Cogito o postawie wyprostowanej. Takie zestawienia nie jest u Herberta przypadkowe. Poeta podkre艣la wag臋 chwili, kt贸ra wymaga wyboru. W艂a艣ciwa jest tylko jedna droga – dochowanie wierno艣ci w艂asnym idea艂om, zachowanie wspomnianej postawy wyprostowanej. Dlatego nie znajdziemy w wierszu oznak wahania.
Przes艂anie Pana Cogito zawiera prawdy, kt贸re poeta uzna艂 za najwa偶niejsze dla tych, kt贸rzy nie chc膮 si臋 podda膰 niedemokratycznej w艂adzy. Nie przeciera jednak nowego szlaku – t膮 drog膮 posz艂o ju偶 wielu. S艂owa 鈥瀘cala艂e艣 nie po to aby 偶y膰鈥 pokazuj膮, 偶e wa偶ne jest dzia艂anie. Wymaga ono odwagi i czujno艣ci. Podmiot liryczny wiersza nawo艂uje do walki, aczkolwiek nie daje adresatowi tych s艂贸w 偶adnej nadziei na zwyci臋stwo. Wiersz ko艅czy si臋 opisem nagrody, kt贸ra czeka id膮cego za rad膮 Pana Cogito: 鈥瀉 nagrodz膮 ci臋 za to tym co maj膮 pod r臋k膮, ch艂ost膮 艣miechu zab贸jstwem na 艣mietniku鈥. Niestety cz艂owiek 偶yj膮cy zgodnie z zaleceniami Pana Cogito stoi na przegranej z g贸ry pozycji. Jednak ostatnie zdanie utworu wskazuje na konieczno艣膰 pozostania konsekwentnym w swym wyborze. Chc膮c zachowa膰 godno艣膰 i cz艂owiecze艅stwo nie wolno si臋 ugi膮膰, podda膰. St膮d w艂a艣nie wynika ostateczne wezwanie, stanowi膮ce o przes艂aniu moralnym i etycznym wiersza: 鈥濨膮d藕 wierny Id藕 „.
Wed艂ug mnie 鈥 Przes艂anie Pana Cogito鈥 jest wierszem niezwykle warto艣ciowym. Ma na celu przede wszystkim nauczenie. Pan Cogito m贸wi o najwi臋kszych warto艣ciach warunkuj膮cych nasze cz艂owiecze艅stwo, powoduj膮cych, 偶e jeste艣my godni, aby nazywano nas lud藕mi. Warto艣ciami tymi s膮 wed艂ug niego przede wszystkim godno艣膰, odwaga i wierno艣膰 wyznawanym zasadom. Jednak postawa ta nie jest popularna i nie przynosi 偶adnych korzy艣ci. Nie bez przesady Przes艂anie pana Cogito mo偶na nazwa膰 przes艂aniem 偶yciowym, dekalogiem moralnym cz艂owieka, r贸wnie偶 a mo偶e przede wszystkim wsp贸艂czesnego.

Pobierz, wysy艂aj膮c SMS o tre艣ci LEAD.POBIERAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x