Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Antyk, Biblia i 艣redniowiecze – najwa偶niejsze informacje

Udost臋pnij

Staro偶ytno艣膰:
1.Refleksja o poezji i poecie w odzie Horacego Exegi monumentum. Motyw non omnis moriar. (Rzym Iw. pne)
ODA- utw贸r liryczny; pierwotnie przeznaczony do 艣piewania, p贸藕niej jakby oderwa艂 si臋 od melodii; tematyka: pochwa艂a bog贸w, refleksja filozoficzna i moralna; cechy: apostrofa, patetyczny styl
-podmiotem m贸wi膮cym jest poeta
-apostrofa do Melpomeny (muza 艣piewu i tragedii)
POEZJA
-poezja jest ponadczasowa, wieczna
-por贸wnanie do piramid 鈥 wielko艣膰 i niezwyk艂o艣膰
-poezja dobrem duchowym, kt贸rego nie zniszczy si艂a materialna
-trwa艂o艣膰
POETA
-鈥濶on omnis moriar鈥-nie wszystek umr臋-dzi臋ki poezji poeta jest nie艣miertelny
-poetycka s艂awa u potomnych, kt贸ra przetrwa Rzym
-talent i poezja sta艂y si臋 przyczyn膮 s艂awy poety-zdoby艂 j膮 dzi臋ki w艂asnym czynom, pochodzi艂 z ubogiego kraju (jego ojciec by艂 niewolnikiem)
– duma z w艂asnych dokona艅
-symbolem jego chwa艂y jest wawrzyn, kt贸rym ,a go odznaczy膰 Melpomena
-pomnik metafor膮 poezji

2. Filozofia wyra偶ona w innych odach Horacego.
鈥濪o Leukonoe鈥 (stoicyzm, epikureizm)
-problematyka filozoficzna
-nie warto doszukiwa膰 si臋 tego co przyniesie los
-przysz艂o艣膰 jest niepewna a los mo偶e si臋 zmieni膰, nie powinni艣my traci膰 czasu na rozmy艣lanie o przysz艂o艣ci
-鈥瀋arpe diem鈥 – chwytaj dzie艅 鈥 epikureizm (szcz臋艣ciem i dobrem jest przyjemno艣膰)
-偶ycie to nieustanne przemijanie, 鈥瀙antha rei鈥 鈥 wszystko p艂ynie, Heraklit
-nale偶y ze spokojem przyjmowa膰 wyroki losu i wykorzystywa膰 wszystko co daje nam los

Biblia
3.Podstawowe wiadomo艣ci o Biblii:
Biblia (z gr. byblos – ksi臋gi) 鈥 ksi臋ga 艣wi臋ta, s艂owo objawione przez Boga i podstawa dw贸ch religii: judaizmu (ST) i chrze艣cija艅stwa (ST+NT), ma tak偶e zwi膮zek z islamem

Czas powstawania dzie艂a: do X w. pne opowie艣ci ustne
VI-V w. pne spisanie Genesis i innych ksi膮g ST
I w. spisanie Ksi臋gi M膮dro艣ci
51 r ne Listy 艣w. Paw艂a
II po艂. I w. czas rozpocz臋cia spisywania NT

J臋zyki: ST: hebrajski i aramejski
NT: aramejski i grecki

Przek艂ady Biblii:
-Septuaginta (na grecki) III w pne
-Wulgata (na 艂acin臋) III/IV w ne (艣w. Hieronim)
-Psa艂terz floria艅ski (na polski) XV/XVI w
-Biblia kr贸lowej Zofii, koniec XVI w
-Psa艂terz Dawid贸w (Jan Kochanowski)
-Biblia Tysi膮clecia 1966

Rodzaje ksi膮g:
Historyczne: Genesis, Kr贸lewska Ewangelie, Dzieje Apostolskie
M膮dro艣ci: Koheleta, Hioba, Przys艂贸w Listy Apostolskie
Prorockie: Daniela, Izajasza, Ezachiela, Jeremiasza Apokalipsa

4.Koncepcja 艣wiata i cz艂owieka w Ksi臋dze Genesis, obraz Boga, istota grzechu pierworodnego.
Cz艂owiek:
-cz艂owiek stworzony na podobie艅stwo Boga, otoczony jest jego mi艂o艣ci膮
-cz艂owiek ma by膰 gospodarzem 艣wiata
Istota grzechu:
-niepos艂usze艅stwo
-ch臋膰 dor贸wnania Bogu (pycha)
-ch臋膰 poznania wszystkiego
-ludzie wybrali drog臋 z艂a, bo byli nie 艣wiadomi (nago艣膰, niewinno艣膰, brak cierpie艅), brakowa艂o im wolno艣ci (brak wyboru) i pe艂nego poznania (wiedzy)
Obraz Boga:
– sprawiedliwy, dobry, opieku艅czy, ka偶e ponosi膰 odpowiedzialno艣膰 za czyny, stw贸rca 艣wiata
– wspiera cz艂owieka w drodze do zbawienia
– zsy艂a na ziemie wielki potop
– zawiera przymierze z lud藕mi

5. Symbolika postaci i motyw贸w biblijnych.
Motywy:
-kuszenia:
– wzbudzanie niepewno艣ci
– operowanie p贸艂prawd膮 i p贸l-k艂amstwem
– nieuczciwe pomieszanie prawdy i k艂amstwa

6. Tre艣膰 i problematyka Ksi臋gi Hioba 鈥 niezawinione cierpienie, postawa Hioba
Tre艣膰: 呕ycie Hioba sta艂o si臋 przedmiotem zak艂adu mi臋dzy Bogiem (szlachetno艣膰, konsekwentno艣膰, sta艂o艣膰, wytrwa艂o艣膰) a Szatanem (s艂abo艣膰, interesowno艣膰), w wyniku tego zak艂adu Hiob zosta艂 pozbawiony maj膮tku i rodziny oraz dotkni臋ty tr膮dem, co mia艂o wystawi膰 jego wiar臋 na pr贸b臋. Mimo dotykaj膮cych go nieszcz臋艣膰 i w膮tpliwo艣ci (lament, pragnienie 艣mierci, wyrzuty do Boga) Hiob pozosta艂 wierny Bogu, kt贸ry nagrodzi艂 go za to przywr贸ceniem i pomno偶eniem zdrowia, mienia i dzieci.
Problematyka:
– dyskusja mi臋dzy sprawiedliwo艣ci膮 w ludzkim rozumieniu 鈥 zwi膮zek mi臋dzy win膮 i kar膮, a bosk膮 sprawiedliwo艣ci膮 鈥 zaufanie, wiara
– Hiob symbolem niezawinionego cierpienia

7. Filozofia vanitas w Ksi臋dze Koheleta. Dlaczego marno艣膰? Inne refleksje o 艣wiecie.
-cz艂owiek poddany jest prawom przemijania i zapomnienia
-ludzie nie s膮 wieczni, umieraj膮 i przemijaj膮 i nie pozostawiaj膮 po sobie 艣lad贸w
-istnieje okre艣lona kolej rzeczy i nie mo偶emy tego zmieni膰
-mowa jest niedoskona艂a i ogranicza cz艂owieka
-nawet m膮dro艣膰 ma z艂e strony; wiedza niesie cierpienie
-wszystko jest zale偶ne od czasu
-cz艂owiek nie mo偶e poj膮膰 plan贸w Boga
-偶ycie cz艂owieka ci膮g艂ym cierpieniem, zako艅czone 艣mierci膮
-艣wiat jest niedoskona艂y i pe艂en z艂a
-鈥瀙ogo艅 za wiatrem鈥 鈥 z艂uda

*analogie do epikurejczyk贸w i stoik贸w:
-trzeba pogodzi膰 si臋 z kolejami losu
-trzeba korzysta膰 z 偶ycia

8..Kszta艂t i znaczenie przypowie艣ci:
O synu marnotrawnym:
– cz艂owiek b艂膮dzi, ale zawsze mo偶e powr贸ci膰 na w艂a艣ciw膮 drog臋
– wielka mi艂o艣膰 polega na wybaczaniu
– warunkiem przebaczenia jest skrucha

O mi艂osiernym Samarytaninie:
-mi艂osierny samarytanin: cz艂owiek ten, widz膮c rannego i obrabowanego cz艂owieka na drodze ludzi, nie zostawi艂 go w potrzebie, tak jak to zrobi艂o paru innych, pobo偶nych nawet, tylko opatrzy艂 nieszcz臋艣nika, zabra艂 do gospody, gdzie go piel臋gnowa艂, a gdy musia艂 ruszy膰 dalej, zostawi艂 gospodarzowi pieni膮dze na niezb臋dn膮 opiek臋 nad poszkodowanym
-Samarytanin jest symbolem cz艂owieka lito艣ciwego, mi艂osiernego, wra偶liwego na krzywd臋 innych ludzi, wsp贸艂czuj膮cego i zawsze gotowego nie艣膰 pomoc drugiemu cz艂owiekowi

O siewcy:
-ziarno = s艂owo
-droga i ptaki: niezrozumienie i zatracenie prawdy
-ska艂a: nieprzemy艣lana prawda, kt贸ra si臋 nie zakorzeni艂a
-ciernie: trudno艣ci i cierpienia, kt贸re nie pozwol膮 wzrosn膮膰 prawdzie i m膮dro艣ci
-偶yzna gleba: cz艂owiek ma ch臋膰 i wiedz臋

9.Biblijne koncepcje mi艂o艣ci.
Pie艣艅 nad Pie艣niami:
-odczytywana dos艂ownie jest ona po prostu lirycznym poematem mi艂osnym, a konkretnie dialogiem dwojga bohater贸w, kt贸rzy s膮 nam znani jako Oblubieniec i Oblubienica
-m贸wi o oblubie艅czym stosunku Boga do narodu wybranego, a tak偶e o nawr贸cenia i powrocie narodu wybranego po wielu niewierno艣ciach do Boga
-najwa偶niejsze jest ich wzajemne uczucie
-wychwala mi艂o艣膰, jej niepokonan膮 si艂臋 i warto艣膰
List 艣w. Paw艂a do Koryntian:
-dar mi艂o艣ci nadaje sens i warto艣膰 wszystkim innym charyzmatom.

10. Apokalipsa 艣w. Jana 鈥 znaczenie zdarze艅 i motyw贸w:
-ko艅ca 艣wiata:
-czterech je藕d藕c贸w Apokalipsy: barwa ognia-wojna, czarny-g艂贸d, trupio blady-艣mier膰, bia艂y-Chrystus
-sz贸sta piecz臋膰-wielka zag艂ada 艣wiata
-si贸dma piecz臋膰-g艂os tr膮b
-s膮du ostatecznego:
-ponowne przyj艣cie Chrystusa
-symbolika dobra:
-cztery zwierz臋ta symbolizuj膮ce Ewangelist贸w
-kobieta odziana w s艂o艅ce (Matka Boska)
-Dzieci臋 = Chrystus
baranek
-symbolika z艂a:
-Anio艂 Czelu艣ci i Czelu艣膰
-smok barwy ognia, Bestia (szatan)
-fa艂szywy prorok 鈥 wiedzie ku zatraceniu
-Wielki Babilon 鈥 wielka pot臋ga zbudowana na pot臋dze warto艣ci materialnych
-Nowe Jeruzalem:
-艣wiat bez cierpienia

艢redniowiecze:
11. Tre艣膰 i znaczenie Bogurodzicy jako pie艣ni religijnej (postacie, Matka Boska) i zabytku kultury 鈥 rola hymnu, kult maryjny.
Tre艣膰: Bogurodzica sk艂ada si臋 z modlitewnych pr贸艣b, za po艣rednictwem Marii i Jana Chrzciciela (motyw deesis)ludzie prosz膮 o 艂ask臋 i pobo偶ne 偶ycie na ziemi, a p贸藕niej o 偶ycie wieczne.
-Matka Boska: wyr贸偶niona przez Boga, blisko艣膰 z Bogiem

Rola hymnu:
-znaczenie patriotyczne
-pie艣艅 rycerstwa polskiego (np. pod Grunwaldem)
-zainicjowanie kultu maryjnego w Polsce (Cz臋stochowa, Wilno)

12.Idea艂 ascezy w Legendzie o 艣w. Aleksym i w Kwiatkach 艣w. Franciszka
Legenda o 艣w. Aleksym:
-cel: osi膮gni臋cie szcz臋艣cia wiecznego
-przedmioty i zas艂ugi s膮 nietrwa艂e; zgubne s膮 cz臋sto ludzkie uczucia, nie oparte na s艂u偶bie Bogu
-艣wi臋ty jest bogobojny, pokorny, zdyscyplinowany (nakazywa艂 te偶 cnot臋 i surowo艣膰 dla swojej 偶ony Famijany)
-cierpliwo艣膰 i rozkochanie w Bo偶ej mocy i wielko艣ci
-wyrzeczenie si臋 ziemskich przyjemno艣ci
-mi艂o艣膰 do bliskich
-modlitwa, kontemplacja, po艣wi臋cenie si臋 Bogu
-ja艂mu偶na dla innych

Kwiatki 艣w. Franciszka:
-偶ycie cz艂owieka nie musi by膰 wieczn膮 ascez膮, bolesnym oczekiwaniem na 艣mier膰, mo偶e by膰 afirmacj膮 艣wiata i jego pi臋kna;
-sens 偶ycia cz艂owieka tkwi w mi艂o艣ci braterskiej i chwaleniu Boga Stw贸rcy;
-rado艣膰 ludziom daje obcowanie z przyrod膮 i jej pi臋knem; 艣wiat jest domem cz艂owieka, cz艂owiek jest cz臋艣ci膮 natury; 艣w. Franciszek kocha艂 wszystkie stworzenia, ca艂膮 przyrod臋;
-ub贸stwo to wyraz mi艂o艣ci do bli藕niego, mi艂o艣膰 daje ludziom rado艣膰, a ta prowadzi do 艣wi臋to艣ci; 艣w. Franciszek wyrzek艂 si臋 wszelkich bogactw, tak samo czynili jego bracia;
-ub贸stwo uczy pokory; Franciszek m贸wi艂 „Jestem tak ma艂y, 偶e mog臋 zmiesza膰 si臋 z py艂em”;
-wype艂nianie nakaz贸w ewangelicznych jest mo偶liwe do urzeczywistnienia, nale偶y wprowadza膰 je w 偶ycie, post臋powa膰 tak, jak Chrystus;
-ostatecznym szcz臋艣ciem dla cz艂owieka jest 艣mier膰

13.Idea艂 rycerza w epice rycerskiej 鈥 Roland i inni
ROLAND:
– pochodzi艂 on z hrabiowskiego rodu
– odwaga, waleczno艣膰, oddanie w艂adcy i szacunek dla niego, honor, troska o dobro kraju i wsp贸艂towarzyszy, gotowo艣膰 do po艣wi臋ce艅 za wiar臋, pobo偶ny patriota
– gotowy do poniesienia 艣mierci
– szerzenie chrze艣cija艅stwa i nawracaniu pogan
– mistrz w rzemio艣le rycerskim
– nigdy biernie nie przygl膮da艂 si臋 walce, tylko sam aktywnie w niej uczestniczy艂 i rzuca艂 si臋 w najstraszniejszy wir
-przyja藕艅 rycerzy jest rzecz膮 艣wi臋ta
-wierno艣膰 kr贸lowi

INNI:
-legendy o kr贸lu Arturze i rycerzach Okr膮g艂ego Sto艂u
-pie艣艅 o Nibelungach

14. Tematyka i motywy 艣mierci w literaturze i ikonografii epoki.
Franois Villon 鈥濿ielki testament鈥
-danse macabre (taniec 艣mierci)
-rozk艂adaj膮ce si臋 cia艂o
-odra偶aj膮cy, naturalistyczny opis po艂膮czony z elementami komicznymi (pr贸ba oswojenia 艣mierci, pogodzenia si臋 z ni膮)
-cz艂owiek s艂aba jednostk膮

Legenda o 艣w. Aleksie
-bohater umiera szcz臋艣liwy, w poczuciu dobrze spe艂nionego obowi膮zku – ca艂e 偶ycie po艣wi臋ci艂 Bogu, dlatego trafi do nieba
-艣mier膰 to tylko etap w drodze do raju, gdy rozstaje si臋 z 偶yciem, bij膮 dzwony, dziej膮 si臋 cuda, a jego p贸藕niejszy pogrzeb ma charakter radosnej procesji.

Roland
-zgin膮艂 za wiar臋, dlatego moment 艣mierci jest uroczysty, wyzbyty boja藕ni
-rycerz ofiarowuje Bogu r臋kawic臋, jako najwy偶szemu suwerenowi, a jego dusz臋 nios膮 do raju anio艂owie.

Dante Alighieri 鈥濨oska komedia鈥
Poeta Wergiliusz oprowadza go po wszystkich kr臋gach czy艣膰ca i piek艂a gdzie siedzi prawdziwe mrowie wrog贸w autora, a ukochana Beatrycze po kryszta艂owych sferach raju. Poemat Dantego to suma 艣redniowiecznych wyobra偶e艅 na temat 偶ycia po 偶yciu

鈥濺ozmowa mistrza Polikarpa ze 艣mierci膮鈥
Uczony Polikarp prosi艂 Boga, aby dane mu by艂o zobaczy膰 Kostuch臋. Jako偶 i objawia si臋 ona przed nim, w postaci rozk艂adaj膮cych si臋 zw艂ok kobiecych. 艢mier膰 wyja艣nia Polikarpowi regu艂y, jakimi kieruje si臋 przy zabieraniu ludzi z tego pado艂u – kosi o to wszystkich, wyst臋pnych i cnotliwych, biednych i bogatych, pan贸w, ksi臋偶y i posp贸lstwo, jest nieprzejednana i nieprzekupna, nikt jej nie umknie. Zna si臋 dobrze na naturze ludzkiej, przed jej przenikliwym wzrokiem nie ukryje si臋 偶aden wyst臋pek – szydzi z ludzi goni膮cych za bogactwem, bowiem do grobu ka偶dy p贸jdzie tak jak zosta艂 stworzony, nagi; maj膮tku w za艣wiaty nie zabierze


Udost臋pnij

Wy艣lij SMS o tre艣ci ODBLOKUJ.PDF pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x