Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Buntownicy literatury polskiej na wybranych przyk艂adach.

” Bunt” to s艂owo, kt贸re jednych przera偶a, innym pozostawia nadziej臋 na zmian臋 sytuacji. Wed艂ug jednych to si艂a destrukcyjna, niszcz膮ca stabilny uk艂ad polityczny, prawo, porz膮dek czy obowi膮zuj膮cy system warto艣ci. Dla innych to szansa na osi膮gni臋cie celu, mo偶liwo艣膰 sukcesu,. Buntownik ,przeklinany lub wynoszony do rangi symbolu, cz艂owiek nie mog膮cy poradzi膰 sobie z otaczaj膮c膮 go rzeczywisto艣ci膮. Nie umie znale藕膰 swojego miejsca w 偶yciu. Jego postawa mo偶e mie膰 wiele uwarunkowa艅 i jest zazwyczaj indywidualna, zale偶na od osobowo艣ci. Bunt bierze si臋 z potrzeby ulepszenia siebie i 艣wiata. Najcz臋艣ciej wymaga to wiele wysi艂ku i trudu. Czy rzeczywi艣cie, by co艣 zmieni膰 nale偶y si臋 buntowa膰? Motyw buntownika bardzo cz臋sto pojawia si臋 w literaturze r贸偶nych epok.

Pierwsze dzie艂a prezentuj膮ce posta膰 buntownika mamy ju偶 w odrodzeniu. Nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na „Treny” J. Kochanowskiego. S膮 one dowodem ojcowskiej mi艂o艣ci i rozpaczy po 艣mierci ukochanej c贸rki. „Treny” odzwierciedlaj膮 kryzys filozoficzny poety, za艂amanie si臋 wiary w prawdziwo艣膰 filozofii, stoicyzmu, kt贸rej dot膮d ho艂dowa艂. Filozofia ta wydaje si臋 by膰 nieprawdziwa w obliczu nieszcz臋艣cia jakie go spotyka. Potwierdza to „Tren 9” gdzie w obliczu 艣mierci Urszuli upada dotychczasowy system warto艣ci poety. W „Trenie 10” rozpacz ojca osi膮ga punkt kulminacyjny. Stawia sobie pytanie: czy gdzie艣 w og贸le jest jego c贸rka?. Po chwili zmartwienia nadchodzi jednak czas ukojenia pod „opieku艅czymi skrzyd艂ami” Boga. Bunt Kochanowskiego jest wi臋c kr贸tkotrwa艂y.

Obraz buntownika wyra藕nie przedstawia epoka romantyzmu . Romantyzm to epoka, kt贸ra nad wszystko eksponuje uczuciowo艣膰 oraz tragizm postaci. S膮 to cechy, kt贸re charakteryzuj膮 Wertera i Giaura, dw贸ch bohater贸w romantycznych, kt贸rzy cho膰 diametralnie r贸偶ni膮 si臋 od siebie, post臋puj膮 zgodnie z zasadami romantyzmu.Werter ukazuje nam si臋 jako cz艂owiek egzaltowany i wra偶liwy, a przy tym nies艂ychanie prostolinijny i uczciwy, nie b臋d膮cy w stanie skrzywdzi膰 nawet muchy. Giaur z kolei jest zdolny zar贸wno do wielkiej mi艂o艣ci jak i do pope艂nienia morderstwa. Najbardziej na 艣wiecie ceni on mi艂o艣膰 i wolno艣膰, dla kt贸rych zabija Hassana 鈥 dlatego czasem jest nazywany 鈥瀞zlachetnym zbrodniarzem鈥.Werter jest osob膮 zbuntowan膮 przeciwko zastanej rzeczywisto艣ci, przeciwko dumnej i zawistnej arystokracji, kt贸rej ca艂e 偶ycie to bezpardonowa walka o zaszczyty i s艂aw臋. Giaur jest bojownikiem o wolno艣膰, buntuje si臋 przeciwko zniewoleniu kiedy艣 pot臋偶nej Grecji przez Turk贸w oraz przeciwko obyczajowo艣ci Wschodu zezwalaj膮cej na posiadanie niewolnik贸w.Stosunek do 偶ycia jest w przypadku obu bohater贸w dok艂adnie odwrotny: Werter jest cz艂owiekiem melancholijnym, lubi膮cym spok贸j, samotne spacery, podziwianie pi臋kna i wspania艂o艣ci natury. Giaur gardzi takim trybem 偶ycia:鈥濶a ucztach, w bojach, z kielichem, z kind偶a艂em,Zawsze spokojno艣膰 gnu艣n膮 pogardza艂em鈥

Polscy romantycy , w艣r贸d kt贸rych nale偶y wymieni膰 A. Mickiewicza i J. S艂owackiego problematyk臋 zbuntowanego cz艂owieka przyj臋li za jeden z priorytet贸w swej tw贸rczo艣ci. Wynika艂o to z uwarunkowa艅 historycznych i tendencji w literaturze polskiej tego okresu. Do kolejnego dzie艂a A. Mickiewicza poruszaj膮cego rol臋 buntowniczej jednostki zaliczy膰 nale偶y III cz. „Dziad贸w”. Nieokie艂znane post臋powanie g艂贸wnego bohatera – Konrada, ma sw贸j kulminacyjny punkt w „Wielkiej Improwizacji”. Zawarty w nim romantyczny bunt Konrada przeciw Bogu ujmuje typowy dla epoki indywidualizm i mesjanizm. Ponownie jak wcze艣niej u Kochanowskiego, spotykamy si臋 tu z buntownikiem sprzeciwiaj膮cym si臋 woli Boga. Wysuwa on 偶膮dania, kt贸re nie wywo艂uj膮 u Stw贸rcy 偶adnej reakcji. B贸g milczy, co jeszcze bardziej pot臋guje gniew poety. Uwa偶a siebie za r贸wnego Panu. Konrad solidaryzuje si臋 z um臋czonym pod pr臋gierzem zaborc贸w narodem. Wykazuje swoj膮 mi艂o艣膰 do ojczyzny, pragnie od Boga wsparcia i sprzeciwia si臋 temu, 偶e go nie otrzymuje. Przepe艂niony jest uczuciem i przez to wyrzuca Stw贸rcy oboj臋tno艣膰 wobec Polski.
Nieco inn膮 sylwetk臋 romantycznego buntownika przedstawia nam J. S艂owacki w „Kordianie”. W utworze tym g艂贸wny bohater sprzeciwia si臋 panowaniu cara w Polsce, staje si臋 bojownikiem o wolno艣膰 ojczyzny. Kordian samotnie podejmuje misj臋 dokonania zamachu na cara. W艂asnemu buntowi ma jednak przeciwstawione racjonalne argumenty obalaj膮ce s艂uszno艣膰 takiego czynu. Wina za grzech kr贸lob贸jstwa spad艂aby na ca艂y nar贸d i on zap艂aci艂by kar臋. Buntowniczy bohater S艂owackiego, ra偶ony niemoc膮 i miotany zmiennymi emocjami, nie jest w stanie sprosta膰 postawionemu sobie zadaniu. Mo偶na rzec, i偶 mamy tutaj do czynienia z „papierowym buntownikiem”, kt贸ry jedynie du偶o m贸wi i wiele deklaruje, a w gruncie rzeczy nic nie robi. Bohater wierzy, 偶e zbijaj膮c cara uratuje ojczyzn臋, ale straci tym samym mo偶liwo艣膰 zbawienia. Idea przy艣wiecaj膮ca buntownikowi ma charakter sta艂y i oparta zosta艂a na nadziei wyzwolenia.

Odmienn膮 postaw臋 bohatera zbuntowanego dostrzegamy w pozytywizmie.
W utworze E. Orzeszkowej „Nad Niemnem” przyk艂adem buntownika jest Witold.Syn B. Korczy艅skiego, przej臋ty jest prac膮 i reformami spo艂ecznymi. Bunt przeciwko rzeczywisto艣ci wynika u niego z m艂odego wieku. Ten m艂ody buntownik dostrzega marno艣膰 偶ycia jakie prowadz膮 doro艣li, wytyka im wady wynikaj膮ce z niedouczenia i nonszalancji wobec otaczaj膮cej ich przyrody. Denerwuje go bierno艣膰 i ma艂ostkowo艣膰 ludzi, od kt贸rych zale偶y los kraju.

Reprezentantem tej samej epoki co Orzeszkowa jest B. Prus. W swej powie艣ci pt. „Lalka” ukazuje nam bohatera S. Wokulskiego, o kt贸rym mo偶emy si臋 wyrazi膰 „buntownik z mi艂o艣ci”. Posiada on cechy romantyka i pozytywisty. Jego zbuntowana postawa wynika z kompleksu ni偶szo艣ci, nies艂usznie przypisanej mu przez oblubienic臋 – arystokratk臋 Izabel臋 艁臋ck膮. Mi艂o艣膰 do Izabeli napotyka na trudno艣ci przede wszystkim spowodowane r贸偶nicami spo艂ecznymi. Dlatego ma ona cechy mi艂o艣ci romantycznej, dla kt贸rej przeszkod膮 staj膮 si臋 koligacje i uk艂ady spo艂eczne. To staje si臋 przyczyn膮 jego zbuntowania.
W nast臋pnej epoce literackiej tzn. w M艂odej Polsce, mo偶emy dostrzec kolejny raz utwory obrazuj膮ce kryzys zaufania do Boga i upadek dawnych warto艣ci. Chodzi zatem o „Hymn” Jana Kasprowicza, kt贸ry oskar偶aj膮 Boga o to, i偶 jest Stw贸rc膮 z艂a. Zbuntowanie podmiotu lirycznego staje si臋 efektem panuj膮cego na 艣wiecie z艂a i przekonania o marno艣ci ludzkiego 偶ycia. Dochodzi do g艂osu filozofia katastroficzna, zak艂adaj膮ca rych艂y upadek i zag艂ad臋 Ziemi. Podobnie jak to sta艂o si臋 w przypadku J. Kochanowskiego, Kasprowicz w p贸藕niejszej tw贸rczo艣ci pragnie po偶egnania z Bogiem.
Kolejnym utworem opiewaj膮cym tematyk臋 buntu s膮 „Ludzie bezdomni” 呕eromskiego. Wyst臋puj膮cy w tej powie艣ci buntownik to doktor Judym. Bunt, b臋d膮cy zarazem podstaw膮 jego egzystencji zwr贸cony zosta艂 przeciwko ludziom wykszta艂conym, kt贸rzy nie potrafi膮 spo偶ytkowa膰 posiadanej wiedzy dla dobra og贸艂u. To boli Judyma, kt贸ry nic nie jest w stanie poradzi膰 na oboj臋tno艣膰 ludzi. Czary goryczy dope艂nia fakt osobistego tragizmu. Bohater musi wybiera膰 mi臋dzy po艣wi臋ceniem si臋 ca艂kowicie pracy spo艂ecznej, a Joasi膮. W tym przypadku jego zbuntowana osobowo艣膰 wybiera prac臋 dla ludzi, przez co te偶 nie zostaje uszcz臋艣liwiony.

Innym utworem 呕eromskiego napisanym w dwudziestoleciu mi臋dzywojennym jest „Przedwio艣nie”. W utworze tym zbuntowan膮 jednostk膮 okazuje si臋 Cezary Baryka. Jest on zawiedziony panuj膮c膮 rzeczywisto艣ci膮 po odzyskaniu przez Polsk臋 niepodleg艂o艣ci. Wielkie nadzieje jakie wi膮za艂 z wyzwoleniem ojczyzny nie spe艂niaj膮 si臋. Widzi bezsens 偶ycia, kt贸re niewiele si臋 zmieni艂o, odra偶aj膮 go spory polityczne i brak programu uzdrowienia kraju. Bunt przeciwko zaistnia艂ej sytuacji prawdopodobnie wp艂ywa na przy艂膮czenie si臋 do demonstracji robotniczej maszeruj膮cej na Belweder .

Motyw buntu i sprzeciwu mo偶emy zaobserwowa膰 r贸wnie偶 w innych utworach mi臋dzywojnia. 鈥濬erdydurke鈥 Gombrowicza jest to powie艣膰 o buncie przeciw wszechw艂adzy i wszechobecno艣ci formy. Aby si臋 od wszelkiej formy wyzwoli膰, J贸zio w臋druje do kolejnych 艣rodowisk: szko艂y, z kt贸rej ucieczka jest buntem przeciwko skostnia艂ej 鈥瀏臋bie i pupie鈥漵zkolnej; mieszcza艅skiego domu stwarzaj膮cego wra偶enie nowoczesno艣ci, gdzie udaje si臋 J贸ziowi skompromitowa膰 pseudo-bunt M艂odziakowej wobec tradycji. Kolejne ucieczki (bunty) J贸zia potwierdzaj膮, 偶e przed g臋b膮 nie ma ucieczki. Jest to r贸wnie偶 utw贸r stanowi膮cy bunt przeciwko tradycyjnej formie powie艣ci.

W 鈥濻zewcach鈥 Witkiewicza wszystkie rewolucje by艂y wynikiem niezadowolenia i ch臋ci panowania. Szewcy nie mogli pogodzi膰 si臋 z tym, 偶e warstwy panuj膮ce (arystokracja, inteligencja) prowadz膮 偶ycie na innym poziomie, jedz膮 bardziej wykwintne jedzenie, bawi膮 si臋 , wi臋c rewolucja, bunt jest drog膮 zdobycia tych przywilej贸w.

W totalitarnym pa艅stwie przedstawionym w utworze 鈥濵istrz i Ma艂gorzata鈥 Bu艂hakowa wszelkie
przejawy wolno艣ci s膮 gro藕ne dla systemu, wi臋c t艂umi si臋 je brutalnie. Tak膮 zbuntowan膮 osob膮 w rzeczywisto艣ci realnego socjalizmu Moskwy jest Mistrz, kt贸ry odwa偶y艂 si臋 my艣le膰 inaczej ni偶 narzuca to obowi膮zuj膮ca ideologia i pisa膰 o tym. W Rosji porewolucyjnej rzeczywisto艣膰 kreuje cz艂owiek, nie ma miejsca na si艂y nadprzyrodzone, jak B贸g czy Szatan, tote偶 opowie艣膰 Mistrza o Poncjuszu Pi艂acie jest 艣wiadectwem zbyt gro藕nej samowoli w my艣leniu.

W 鈥濸rocesie鈥 Kafki, widzimy bunt aresztowanego urz臋dnika, pr贸buj膮cego wydosta膰 si臋 z niewoli prawa. Prawo zniewala, ogranicza. K. pr贸buje walczy膰, nie chce si臋 zgodzi膰 z absurdaln膮 sytuacj膮, nie mo偶e si臋 broni膰, buntuje si臋, pr贸buje dosta膰 si臋 do s膮du, walczy膰 o siebie, udowodni膰 swoj膮 niewinno艣膰. Dzia艂anie K. w celu udowodnienia swojej niewinno艣ci niczego nie zmieni艂o. W systemie totalitarnym zosta艂o z g贸ry za艂o偶one, i偶 jest winny i nic nie mog艂o tego zmieni膰. Bunt K. by艂 ja艂owy, niemocny, bezbronny wobec sytuacji, w kt贸rej si臋 znalaz艂. Jednostka w totalitaryzmie jest bezradna, zale偶na, nie ma znaczenia, pr贸buje si臋 buntowa膰, cho膰 z g贸ry jej dzia艂ania s膮 skazane na niepowodzenie, nie jest w stanie zmieni膰 systemu, kt贸ry jest zbyt silny, a ona niestety zbyt s艂aba. Bunt przynosi niepok贸j, poczucie bezsilno艣ci, samotno艣ci i w ko艅cu prowadzi do 艣mierci.

Bunt jest zjawiskiem nieodzownie towarzysz膮cym ludziom, zar贸wno w przesz艂o艣ci jak i w tera藕niejszo艣ci. Bunt sprawia, 偶e cz艂owiek si臋 rozwija, stwarza nowe rzeczy, dzi臋ki kt贸rym idzie naprz贸d i nie pozostaje bierny, pragnie zmian. G艂贸wnym celem buntu jest poprawa 偶ycia. Cho膰 wielu buntownik贸w nie osi膮gnie swoich cel贸w, nie uda im si臋 postawi膰 na swoim za jaki艣 czas znajdzie si臋 kto艣 inny, kto zdo艂a zrealizowa膰 plany poprzednik贸w. Prawdopodobnie cz艂owiek ten zmieni losy ludzko艣ci, albo wynajdzie co艣 interesuj膮cego, za co wszyscy b臋d膮 mu wdzi臋czni. Albert Camus stwierdzi艂, 偶e 鈥濧by istnie膰, cz艂owiek musi si臋 buntowa膰鈥 i jest to w艂a艣nie jedna z najwi臋kszych prawd kieruj膮ca cz艂owiekiem i jego 偶yciem.

Pobierz, wysy艂aj膮c SMS o tre艣ci LEAD.POBIERAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x