Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Nie 艣ci膮gaj zacznij wkuwa膰 ju偶 dzi艣

Cierpienie jako do艣wiadczenie bohater贸w literackich

Print Friendly, PDF & Email

BIBLIOGRAFIA :

Temat: Cierpienie jako do艣wiadczenie bohater贸w literackich.

I. Literatura podmiotu:

1.Herbert Z.: Dwie Krople W: Struna 艢wiat艂a Warszawa 1956
2.Herbert Z.: Pan Cogito rozmy艣la o cierpieniu W: Pan Cogito Warszawa 1974
3.Herling-Grudzi艅ski G.: Wie偶a W: Opowiadania zebrane Pozna艅 1990 s.9-34.
4.I艂艂akowicz贸wna K.: Opowie艣膰 ma艂偶onki 艣w. Aleksego W: Wyb贸r poezji Warszawa 1981 s.108
5.Ksi臋ga Hioba W: Pismo 艢wi臋te Starego i Nowego Testamentu Pozna艅-Warszawa 1995
6.Legenda o 艣wi臋tym Aleksym W: J臋zyk polski. Podr臋cznik .Klasa 1.Literatura i nauka o j臋zyku red. Dorota Bia艂as, Warszawa 2002 s.157-158
7.Parandowski J.: Legendy Korynckie W: Mitologia .Wierzenia i podania Grek贸w i Rzymian Londyn 1992 s.189-192

II. Literatura przedmiotu:

1.Camus A.: Mit Syzyfa W: Teksty filozoficzne dla uczni贸w szko艂 艣rednich 艁ojek M. Warszawa 1987 s.344-348
2.Jung K.G.: Odpowied藕 Hiobowi Warszawa 1995 s.31-35
3.Kaliszewski A.: Gry Pana Cogito Krak贸w 1982 s.44-55
4.Karwala M.: Po偶ywna wojna, czyli o 偶yciu sztuki. W: Poezja polska wsp贸艂czesna po 1956 Krak贸w 1998 s.38-43
6.Kossak J.: Albert Camus W: Egzystencjalizm w filozofii i literaturze Warszawa 1976 s.158
7.Netanson W.: Szcz臋艣cie Syzyfa Krak贸w 1980 s.26-35
8.Rozmowy na koniec wieku.Stefan Chwin o b贸lu W: J臋zyk polski.Podr臋cznik.Klasa 1.Literatura i nauka o j臋zyku red.Dorota Bia艂as,Warszawa 2002 s.101-102
9.Ryn Z.J.: Sens cierpienia W: Charaktery 2004 nr4 s.61-63

III. Ramowy plan wypowiedzi:

1. Teza:
Cierpienie jest archetypicznym motywem w kulturze 艣r贸dziemnomorskiej i nieod艂膮cznym sk艂adnikiem ludzkiej egzystencji, mo偶e mie膰 r贸偶ne oblicza.

2. Argumentacja:
鈥itologia i Biblia jako dwa najstarsze 藕r贸d艂a zawieraj膮ce motyw cierpienia.
鈥ierpienie w 艣redniowieczu- pareneza p艂yn膮ca z hagiografii i wsp贸艂czesne spojrzenie na ascet臋.
鈥tudium cierpienia -opowiadanie G.Herlinga-Grudzi艅skiego pt.”Wie偶a”
鈥bigniew Herbert rozmy艣la o cierpieniu.

3. Wniosek:
Motyw cierpienia jest tematem obszernym, delikatnym oraz indywidualnym, na stale obecnym w kulturze 艣r贸dziemnomorskiej. Cierpienie nieobce jest jednostce i zbiorowo艣ci, traktuje o nim wielu pisarzy, filozof贸w oraz artyst贸w r贸偶nych epok.

IV. Materia艂y pomocnicze:
-prezentacja w programie komputerowym PowerPoint

ROZMOWA :

CIERPIENIE W LITERATURZE
Cierpienie od zawsze towarzyszy czlowiekowi. tematyke cierpienia podejmowalo wielu tworcow> Pisali o nim Ci, ktorzy byli swaidkami wojny, ktorzy przezywali dramaty zwaizane z ludzkim istnieniem. Opis cierpienia mozemy odnalezc juz w dziele tak starym, jak Biblia.

Cierpienie ma szersze znaczenie ni偶 b贸l,choroba czy klectwo.
Cierpie膰- to znaczy odczuwa膰,prze偶ywa膰,znosi膰 b贸l fizyczny lub moralny,bole膰 nad czym艣 lub z powodu czego艣,doznawa膰 czego艣 przykrego.

Tak膮 definicj臋 podaje s艂ownik j臋zyka polskiego.Motyw cierpienia mo偶e mie膰 zatem r贸偶norodne uj臋cia,tyczy si臋 bowiem wielu aspekt贸w ludzkiej egzystencji,cielesnosci ale i duchowo艣ci,a powod贸w kt贸re mog膮 je spowodowac jest wiele.
Obok cierpienia fizycznego,istnieje cierpienie psychiczne,duchowe oraz tzw.b贸l istnienia.

W艂adys艂aw Reymont natomiast twierdzi,偶e cierpienei nie jest prawem natury,jest przywilejem,gdy偶 nadmiar bole艣ci staje si臋 kolebk膮 geniusza
Podobne mniemanie o cierpieniu ma Stanis艂aw Czosnowski, wed艂ug niego cierpienie jest kluczem do wr贸t tw贸rczo艣ci.

Podstawowym pytaniem jakie rodzi si臋 przy omawianym zagadnieniu jest przyczyna i sens cierpienia.
Staro偶ytni, poprzez mit o Pandorze, doszukiwali si臋 藕r贸d艂a cz艂owieczej m臋ki.Ta nieroztropna niewiasta,kt贸rej imi臋 znaczy艂o tyle co Wszechwyposazona,sprowadzi艂a na ziemi臋 z艂o,choroby i 艣mier膰-okrutne podarunki bog贸w. Tlumaczone mitem cierpienie bylo wiec, uzasadniono- pochodzilo od bogow.

Mitologia jako swego cierpi膮cego bohatera podsuna膰 moze wiele innych postaci:
Demeter op艂akuj膮c膮 Kor臋;
Niobe,kt贸ra r贸wnie偶 utraci艂a swe dzieci;
Orfeusza,kt贸rego ukochana,Eurydyka odchodzi do kr贸lestwa umar艂ych;
Tantala,kt贸rego historia zaowocowa艂a zwi膮zkiem frazeologicznym-m臋ki Tantala;
Staro偶ytna literatura ukazuje zatem rozliczne obrazy cierpienia.Do tych najbardziej archetypicznych nalezy zaliczy膰 postac Prometeusza,kt贸ry po艣wi臋ca si臋 w imi臋 dobra og贸lu oraz Syzyfa b臋d膮cego metafora ludzkiego losu.

Przypomn臋, 偶e Syzyf,kr贸l Koryntu,za sprzeniewierzenie sie bogom i pojmanie bo偶ka 艣mierci Tanatosa i unikni臋cie pozostania w Hadesie,ukarany zosta艂 przez monotonne wtaczanie g艂azu na szczyt g贸ry.Tam jednak niechybnie stacza艂 si臋 on i Syzyf sw膮 prac臋 musia艂 zacz膮c od nowa.jego cierpienie nie mialo ko艅ca.
O Syzyfie w swym eseju pisze Albert Camus.Jest to pisarz egzystencjalista,kt贸ry cierpienie uwaza za nieuniknione,gdyz jest obecne w ka偶dym naszym wyborze,na wyb贸r za艣 zostali艣my skazani.camus jako ateista odrzuca艂 istanienie boga,zatem tak偶e pokorne znoszenie b贸lu.Pokonania cierpienia upatrywa艂 wi臋c w dw贸ch drogach:
Pierwsza to samob贸jstwo,poprzez kt贸re cz艂owiek daje swiadectwo swej wolno艣ci,ale i zgadza si臋 na wyrok.
Druga natomiast to bunt wyra偶any przez pogard臋 dla losu,wtaczanie kamienia mimo zdawania sobi sprawy z beznadziejnosci tej pracy.Jest to postawa nazwana przez pisarza zwyci臋stwem absurdalnym.Tragizm postaci wyra偶a si臋 w jego 艣wiadomo艣ci,ale trzeba wedle s艂贸w Camusa wyobrazi膰 sobie Syzyfa szcz臋艣liwym,paradoksalnei to on zwyci臋偶a.

W nieco inny spos贸b przedstawiaj膮 cierpienie chrezscijanie.
Wedlug nich, pojawia si臋 ono w ich 偶yciu z momentem narodzin,czyli wraz z grzechem pierworodnym,kt贸ry 艣ci膮gn臋艂a na swych potomk贸w pramatka-Ewa zrywaj膮c owoc dobrego i z艂ego w ogrodach Edenu. W ten sposob, podobnie jak ludzie tworzacy mitologie, w pewien spos贸b tlumacz膮 pojawienie si臋 w ziemskim 偶yciu cierpienia. Cho膰 ka偶dy z nas doznaje b贸lu istnienia, otwiera on drog臋 do 偶ycia wiecznego.

Pierwsza cz臋艣膰 Biblii podejmuje tak偶e problem cierpienia niezawinionego,m.in. w pi艣mie m膮dro艣ciowym jakim jest Ksi臋ga Hioba. Jej bohater,o znacz膮cym imieniu-„gdzie jest ojciec”,poddany jest pr贸bie charakteru. Jest on pewn膮 podobizn膮 Chrystus, kt贸ry cierpi niewinnie.
Cierpieniu, na 偶yczenie Szatana ,wystawi艂 swego ulubie艅ca B贸g.Odt膮d spotykaj膮 go wszelkie nieszcz臋艣cia,traci potomstwo,zdrowie,przyjaciele odwracaj膮 si臋 od niego,a ma艂偶onka przeklina ich wsp贸lnego Pana.Wiernosc i zachowanie godnosci Hioba okazuj膮 si臋 godne pochwa艂y.B贸g wynagradza zatem wyniszczonego m臋k膮 cz艂owieka.Cierpienie-ta sta艂a cecha ludzkiego bytu-nie przezwyci臋偶a go.

Wed艂ug Stefana Chwina ta nieludzka powie艣膰 jest trudna do przyj臋cia,ponad nasze si艂y.
Pojawia si臋 w niej odwieczne pytanie teodycei:”Sk膮d b贸l?”.Przedmiotem teodycei nie jest jednak sam b贸l,ale jest istnienie b贸lu bez miary.Dowiadujemy si臋,ze buntowanie si臋 jest pozbawione sensu,gdy偶 b贸l nas doskonali,a umiej臋tno艣膰 znoszenia cierpie艅 to dow贸d ludzkiej dojrza艂osci.

Historia Hioba na sta艂e wpisa艂a si臋 w pami臋膰 ludzko艣ci,chocia偶by w powiedzeniu „hiobowe wiesci”.Ksi臋ga ta ma charakter niezwykle osobisty,tyczy si臋 walki o godno艣膰 jednostki,jednak偶e staje si臋 uniwersalna,gdy偶 m贸wi o zmaganiach cz艂owieka z nieszcz臋艣ciem.

Mi艂o艣膰 skierowana do Boga r贸wnie偶 przysparza艂a cierpie艅. Powo艂a膰 tu si臋 mo偶na na 艢w. Aleksego. W 鈥濴egendzie o 艣w. Aleksym鈥 utrwali艂y si臋 wzorcowe przyk艂ady ascet贸w. Tytu艂owy Aleksy zrezygnowa艂 z olbrzymiego bogactwa i nierozpoznany przez nikogo d艂ugie lata cierpia艂 g艂贸d, upodlenie i n臋dze w progach w艂asnego domu . Pomimo tak wielu cierpie艅 wiara jego nie zostaje z艂amana. prawdziwa i nieugi臋ta wiara to przede wszystkim akceptacja cierpienia. Id膮c za przyk艂adem 艣w. Aleksego, Za Bogiem trzeba i艣膰 na o艣lep, pomimo wielu przeciwno艣ci losu i trudno艣ci jakie nam przysparza 偶ycie, bo wszystkie nasze cierpienia zostan膮 uwie艅czone sukcesem, pomimo kl臋ski, rozpaczy, z艂a szerz膮cego si臋 wok贸艂, gdy jest nadzieja walki, wiara – bo przecie偶 ona czyni cuda, walka ta zostanie zako艅czona triumfem. Cierpienie jest tu warto艣ci膮 uszlachetniaj膮c膮 i maj膮ca wyra藕ny cel. Przecie偶 wed艂ug Bo偶ego rozkazu,鈥 kto za 偶ycia cho膰 raz by艂 w niebie ten po 艣mierci nie trafi od razu鈥 ,a wi臋c ziemia艅skie cierpienia s膮 przepustk膮 do nieba, a tak偶e pr贸b膮 wiary w Boga.

Kolejnym utworem ukazuj膮cym cierpienie sa 鈥濷powie艣ci ma艂偶onki 艣w. Aleksego鈥.
Dwudziestowieczna poetka Kazimiera I艂艂akowicz贸wna w owym wierszu nawi膮zuje do 艣redniowiecznej „Legendy o 艣w. Aleksym”, zawieraj膮cej wzorzec parenetyczny 艣wi臋tego. Pisz膮c wiersz, skupia si臋 na prze偶yciach 偶ony Aleksego, przedstawia jej cierpienie i b贸l po odej艣ciu m臋偶a. 艢redniowieczny utw贸r i dwudziestowieczny wiersz 艂膮czy posta膰 艣w. Aleksego. Legenda zaleca艂a do na艣ladowania idea艂u 艣wi臋tego. Poprzez wyrzeczenia si臋 przyjemno艣ci i umartwianie, ascetyczne 偶ycie, mia艂 dost膮pi膰 zbawienia. Aleksy by艂 m艂odym ksi臋ciem, kt贸ry opu艣ci艂 偶on臋, wyrzek艂 si臋 maj膮tku. W utworzez I艂艂akowicz贸wny odnajdujemy prawd臋, 偶e cena osi膮ganie 艣wi臋to艣ci jest bardzo wysoka, nie dotyczy tylko osoby 艣w. Aleksego, ale r贸wnie偶 jego bliskich, pogr膮偶onych ca艂e 偶ycie w smutku i samotno艣ci.
Cena, jak膮 odda艂 艣w. Aleksy za zbawienie jest bardzo wysoka. Pozbawi艂 si臋 przyjemno艣ci, szcz臋艣cia rodzinnego. Nie tylko on cierpia艂 w swoim post臋powaniu, wraz z nim cierpieli jego bliscy.

Cierpienie jako do艣wiadczenie bohaterow literackich, zostaje dosc cz臋sto ukazane w literaturze wsp贸艂czesnej.
Przyk艂adem takiej literatury jest tw贸rczo艣膰 Z. Herberta , kt贸ry to owy motyw cierpienia ukazal w dwoch swoich utworach 鈥濪wie Krople鈥 i 鈥濸an Cogito rozmy艣la o cierpieniu鈥

鈥漃an Cogito rozmy艣la o cierpieniu鈥 鈥 Z. Herbert wspomina, 偶e w obliczu cierpienia nale偶y zachowa膰 postaw臋 wyprostowan膮, kt贸ra polega na zachowaniu godno艣ci i odwagi, niezale偶nie od sytuacji oraz postaw innych ludzi (kl臋cz膮cych, le偶膮cych w prochu, odwr贸conych plecami do 艣wiata warto艣ci).

鈥 nale偶y zgodzi膰 si臋
pochyli膰 艂agodnie g艂ow臋
nie za艂amywa膰 r膮k
pos艂ugiwa膰 si臋 cierpieniem w miar臋 艂agodnie
jak protez膮
bez fa艂szywego wstydu鈥
ale tak偶e bez niepotrzebnej pychy

Najtrudniej zachowa膰 j膮 podczas wydarze艅 najtragiczniejszych 鈥 wojny, choroby, 艣mierci. Pan Cogito nakazuje przeciwstawia膰 si臋 z艂u, pogardza膰 nikczemnikami, nie przebacza膰 w imieniu skrzywdzonych. Godne post臋powanie nie oznacza dystansu wobec nieszcz臋艣膰. Cierpienie to jedna z wielu tajemnic 艣wiata, a jej odkrywanie, pozwala odnale藕膰 sens w 偶yciu.

W nieco inny sposob ukazuje Herbert cierpienie w wierszu ; Dwie krople wody”. Wielki b贸l zosta艂 ukazany przez pryzmat pary kochank贸w. O sytuacji, jaka toarzyszy rzeczonej parze, dowiadujemy sis zaledwie z dw贸ch wers贸w : Lasy p艂on臋艂y(…), ludzie zbiegali do schron贸w. Sw贸j stosunek do dziej膮cych si臋 zdarze艅 ujawni艂 przez odwo艂anie si臋 od razu w pierwszej strofie do znanego przys艂owia: nie 偶a艂uj r贸偶, gdy p艂on膮 lasy. On w艂a艣nie 偶a艂uje r贸偶e dlatego, 偶e lasy p艂on膮. Dlatego o tym, co dzieje si臋 dooko艂a, pisze tylko w贸wczas, gdy zag艂ada nieuchronnie zbli偶a si臋 do ukazywanych bohater贸w, trwaj膮cych w mi艂osnym u艣cisku, z r臋kami splecionymi na szyjach, okrytych w艂osami kobiety, szepcz膮cych „litani臋 zakochanych”, wreszcie wpatrzonych w siebie i odbijaj膮cych si臋 w swoich oczach. A to wszystko odbywa si臋 na tle nieogarni臋tego kataklizmu, na miar臋 spe艂niaj膮cej si臋 apokalipsy.Zauwa偶my, 偶e w swoim wyliczeniu ich cech, na pierwszym miejscu u偶y艂 przymiotnika „m臋偶ni”. A przecie偶 ani nie walczyli, ani nie nara偶ali swego 偶ycia za innych. Czym wi臋c zas艂u偶yli na to w艂a艣nie okre艣lenie? Tym w艂a艣nie, 偶e jako jedyni potrafili ocali膰 mi艂o艣膰, najwa偶niejsz膮 warto艣膰 .”Dwie krople / zatrzymane na skraju twarzy”, to nie tylko jak偶e subtelna parafraza znanego powiedzenia: podobni jak dwie krople wody, ale i dyskretny, lecz tym bardziej g艂臋boki wyraz b贸lu po zag艂adzie dwojga kochank贸w.

Ostatnim utworem jaki chce omowic jest 鈥濿ie偶a鈥 G.Grudzinskiego.
Pierwszoosobowy narrator opowiadania „Wie偶a” jest oficerem alianckim, w kt贸ry 1945 znalaz艂 si臋 na kr贸tkim urlopie w Piemoncie. Tam w domku, kt贸ry wynajmowa艂, poznaje histori臋 dw贸ch m臋偶czyzn. Pierwszym jest by艂y w艂a艣ciciel posiad艂o艣ci, sycylijski nauczyciel, kt贸ry po stracie rodziny osiad艂 samotnie u st贸p Przedalp. Z ksi膮偶eczki pozostawionej przez tajemnicz膮 posta膰 bohater dowiaduje si臋 o losie Tr臋dowatego z miasta Aosty.
Obydw贸ch bohater贸w 艂膮czy ich samotno艣膰, ogromne cierpienie, ch臋膰 艣mierci , Hiobowe nieszcz臋艣cia. R贸偶ni膮 si臋 natomiast znacznie. Lebrosso, czyli tr臋dowaty staje si臋 samotny z konieczno艣ci, znosi chorobe, post臋puj膮膰y rozk艂ad cia艂a i strach inynch ludzi z heroiczn膮 cierpliwo艣ci膮. Nie my艣li on o sobie, a o bli藕nich kt贸rych nie chce zarazi膰 tr膮dem; kocha ludzi, obserwuje ich z daleka , a przy tym wszystkim gorliwie wie偶y w Boga.
Nauczyciel wybiera samotno艣膰 z w艂asnej woli izoluj臋 si臋 od mieszka艅c贸w wioski, nie przyjmuje nawet ksi臋dza, nie potrzebuje wiary, jedynie cierpliwo艣ci w oczekiwaniu na 艣mier膰. Jednak w momencie pr贸by nie potrafi sprosta膰 zadaniu, nie chce po艣wi臋ci膰 偶ycia za ukrywaj膮cych si臋 m臋偶czyzn i ksi臋dza kt贸y ginie rozstrzelany przez korpus SS. Nauczyciel zostaj臋 znaleziony martwy nazajutrz.
W „Wie偶y” spotykamy te偶 symboliczn膮 wizj臋 cierpienia. W postaci spersonifikowanej rze藕by pielgrzyma z ziemi kieleckiej. Jest on zwr贸cony ku miejscu sakralnemu, ku Bogu, to te偶 niemo偶liwo艣膰 osi膮gni臋cia celu nale偶y interpretowa膰 jako niepewno艣c wiary. Dramat wiary ukazany jest w opisie ewentualnego doj艣cia do celu: 鈥濺贸wnocze艣nie ze 艣wiat艂em zbawienia ujrzy ogie艅 ostateczny pocz艂aniaj膮cy wraz z nim ca艂膮 ziemi臋鈥.
艢wiat艂a zbawienia ocali duchowy i osobowy byt; ocali cz艂owieka; ogie艅 zniszczenia ogarnie sam膮 rze藕b臋; materialny aspekt istnienia ludzkiego.
Opis rze藕by jest wymowny (przywo艂uje wizerunek Lebrosso) 鈥搒tatyczny, eksponuje brzydot臋 cia艂a: zniekszta艂con膮 g艂owe, ciemne otwory zamiast oczu, nie naturalne niskie ramiona(znak rezygnacji), wy偶arty, obt艂uszczony, postawa kl臋cz膮ca. Rze藕ba jest zankiem cierpienia – pielgrzym 鈥瀓est pos膮giem bezgranicznej cierpliwo艣ci鈥, swoim wygl膮dem przypomina prze偶arty rdz膮 krucyfiks z celi Lebressa. Ludzie omijaj膮 pos膮g oboj臋tnie, pot臋guj膮c jego samotno艣膰. Personifikacja ta ukazuje dramat wiary. Jest symbolem tragizmu ludzkiej egzystencji, tragizmu cz艂owieka poszukuj膮cego boga, kt贸ry nie widzi celu, ale do niego d膮偶y, cierpi, nie do艣wiadcza obecno艣ci boga i mi艂o艣ci ludzi, jest zdany na siebie, samotny i zrezygnowany, ale ci膮gle ponawia trud pielgrzymowania.Na planie ca艂ego utworu swi臋tokrzyski pielgrzym stawia komentarz odautorski do postaci Lebresso- w艂a艣nie on wybra艂 trudn膮 wspinaczk臋 na szczyt 艣w g贸ry.
Drugi bohater, sycylijczyk, nie podj膮 wspinaczki- dotkni臋ty nieszcz臋艣ciem nie potrafi艂 偶y膰 i godnie umrze膰- zrezygnowa艂, podda艂 si臋.
Ziemska w臋dr贸wka bohater贸w wie偶y jest trudnym pielgrzymowaniem w bezlitosnym cierpieniu, w kt贸rym 艣mier膰 jest nadziej膮. Lebresso dostrzega sens w znoszeniu swego krzy偶a, w wierze, mi艂o艣ci, szuka boga wbrew rozpaczy i samotno艣ci. Ci臋g艂e d膮偶enie w zwy偶 daje pe艂ni臋 cz艂owiecze艅stwa.

Reasumuj膮c moj膮 wypowied藕- motyw cierpienia jest tematem obszernym, niezwykle delikatnym oraz indywidualnym, na stale obecnym w naszym 偶yciu. Cierpienie nie jest obcne zar贸wno jednostce jak i zbiorowo艣ci. Ka偶da z „katorg” ma swoje przes艂anie i sens, cho膰 za ka偶ym razem jest bardzo trudno go wydobyc. Sens cierpienia odnajdujemy tak naprawde dpoiero po czasie. Wtedy , gdy na pewne rzeczy spojrzymy z dystansu.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.