Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Nie 艣ci膮gaj zacznij wkuwa膰 ju偶 dzi艣

Cz臋艣ci mowy

Print Friendly, PDF & Email

Cz臋艣ci mowy

Cz臋艣ci odmienne Cz臋艣ci nieodmienne

rzeczownik, przys艂贸wek,
przymiotnik, zaimek przys艂owny,
czasownik, przyimek,
liczebnik sp贸jnik,
zaimek: wykrzyknik,
rzeczowy; partyku艂a.
przymiotny;
liczebny

Rzeczownik odpowiada na pytania kto? co? Odmienia si臋 przez przypadki, liczby i rodzaje.
Mianownik kto? co? Liczba pojedyncza i mnoga.
Dope艂niacz kogo? czego? Rodzaj m臋ski, 偶e艅ski, nijaki w liczbie
Celownik komu? czemu? pojedynczej.
Biernik kogo? co? Rodzaj niem臋skoosobowy i m臋skoosobowy w
Narz臋dnik z kim? z czym? Liczbie mnogiej.
Miejscownik o kim? o czym?
Wo艂acz o!

Przymiotnik odpowiada na pytanie jaki? jaka? jakie? czyj? czyja? czyje? kt贸ry? kt贸ra? kt贸re?
Odmienia si臋 przez stopnie, przypadki, liczby. Rodzaje.
Stopnie: r贸wny, wy偶szy i najwy偶szy (np. dobry, lepszy, najlepszy lub z艂y, gorszy, najgorszy).

Czasownik odpowiada na pytanie co robi? co si臋 z nim dzieje? w jakim jest stanie?
Odmienia si臋 przez osoby, liczby, rodzaje, czasy, tryby, strony i tzw. aspekty.
Czasowniki dziel膮 si臋 na dokonane i niedokonane.

Przyk艂ad:
Pisa膰 鈥 bezokolicznik (forma bezosobowa)
czas przesz艂y czas tera藕niejszy czas przysz艂y
napisa艂am pisz臋 napisz臋
(czasownik dokonany) (czas niedokonany) (czasownik dokonany)
pisa艂am b臋d臋 pisa艂a
(czasownik niedokonany) (czasownik niedokonany)

Czasownik dokonany informuje nas o czynno艣ci, kt贸ra zosta艂a zako艅czona lub zostanie zako艅czona.
Czasownik niedokonany informuje nas o czynno艣ci, kt贸ra albo nie zosta艂a jeszcze dokonana, albo ona ca艂y czas trwa, albo b臋dzie si臋 odbywa艂a w przysz艂o艣ci, ale ja nie wiem czy ona si臋 dokona.
Czasownik w czasie tera藕niejszym wyst臋puje tylko jako czasownik niedokonany.

M贸wi膰
m贸wi艂am m贸wi臋 b臋d臋 m贸wi艂a
(czasownik niedokonany) (czasownik niedokonany) (czasownik niedokonany)
powiedzia艂am powiem
(czasownik dokonany) (czasownik dokonany)

Osoby liczby pojedynczej ja, ty, on, ona, ono
Osoby liczby mnogiej my, wy, oni, one.
Czas przysz艂y, przesz艂y i tera藕niejszy.
Tryb oznajmuj膮cy, przypuszczaj膮cy i rozkazuj膮cy.
Przyk艂ad:
Pierwsza osoba liczy pojedynczej, rodzaju 偶e艅skiego, czas tera藕niejszy.
Pisz臋
Tryb oznajmuj膮cy – pisz臋
Tryb przypuszczaj膮cy – pisa艂abym
Tryb rozkazuj膮cy 鈥 nie ma trybu rozkazuj膮cego dla pierwszej osoby ani dla liczby pojedynczej, ani mnogiej.

Druga osoba liczby pojedynczej, rodzaju 偶e艅skiego.
Tryb oznajmuj膮cy – piszesz
Tryb przypuszczaj膮cy – ty pisa艂aby艣
Tryb rozkazuj膮cy 鈥 ty pisz

Druga osoba liczby mnogiej
Tryb oznajmuj膮cy 鈥 wy piszcie
Tryb przypuszczaj膮cy 鈥 wy pisaliby艣cie
Tryb rozkazuj膮cy 鈥 piszcie

Strony bierna, czynna i zwrotna (si臋, siebie, sobie).
Przyk艂ad:
Czynna: matka myje c贸rk臋
Bierna: c贸rka jest myta przez matk臋
Zwrotna: c贸rka myje si臋
Nie zawsze mo偶na utworzy膰 stron臋 zwrotn膮, np. mechanik naprawia samoch贸d (str. czynna), samoch贸d jest naprawiany przez mechanika (st. Bierna), nie ma strony zwrotnej bo samoch贸d sam si臋 nie umyje.

Liczebnik odpowiada na pytanie ile? kt贸ry z kolei?
Odmienia si臋 tak jak rzeczownik przez przypadki, liczby, rodzaje.
Liczebniki dziel膮 si臋 na porz膮dkowe, zbiorowe, g艂贸wne, u艂amkowe i nieokre艣lone.
Liczebniki g艂贸wne np.: 1,2,3,410.
Liczebniki porz膮dkowe odpowiadaj膮 na pytanie kt贸ry z kolei? np..: pierwszy, drugi, trzeci.
Liczebniki zbiorowe np.: dwunasty, osiemnasty, dwoje, troje, dziesi臋cioro.
Liczebniki nieokre艣lone np.: kilka, kilkana艣cie.

Zaimek
Rzeczowny odpowiada na pytanie kto? co? np. on (zamiast ch艂opiec) ona (zamiast dziewczyna).
Przymiotny odpowiada na pytanie jaki? jaka? jakie?
Liczebny odpowiada na pytanie ile? kt贸ry z kolei?

Przys艂贸wek odpowiada na pytanie jak? kiedy? gdzie? Np.: ciemno wczoraj, na ulicy.

Zaimek przys艂owny odpowiada na pytanie jaki? kiedy? Gdzie?

Przyimek (pod, nad, przy, z, ze, po).
Na stole 鈥 po艂膮czenie przyimka z rzeczownikiem to wyra偶enie przyimkowe.
Przyimek nie ma pyta艅.

Sp贸jnik (i, oraz, albo, lecz, poniewa偶, dlatego).
艁膮czy dwa wyrazy albo dwa zdania pojedyncze.
Nie ma pyta艅.

Wykrzyknik (ach, och, ale, o).
Wykrzyknik nie ma pyta艅.

Partyku艂a (-by, -bym, -by艣my, -by艣cie, -by艣, -偶e, -偶, nie, chyba, li) np.: chod藕偶e, czy偶, li oznacza czy.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.