Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Czy Jezus Chrystus istnia艂 naprawd臋? Czy Nowy Testament jest dzie艂em historycznym?

Udost臋pnij

Historyczno艣膰 Jezusa z Nazaretu nie jest zazwyczaj kwestionowana przez wsp贸艂czesnych historyk贸w i religioznawc贸w, chocia偶 w ostatnich latach pojawi艂y si臋 znowu takie g艂osy. Jednym ze zwolennik贸w Jezusa jako postaci fikcyjnej jest profesor Alvar Ellegard, kt贸ry w opublikowanej w roku 1999 ksi膮偶ce pod tytu艂em Jesus – One Hundred Years Before Christ przedstawi艂 ciekaw膮 hipotez臋, 偶e Jezus by艂 wzorowany na esse艅skim przyw贸dcy religijnym z pocz膮tk贸w I wieku p.n.e. Nie wchodz膮c w szczeg贸艂y ciekawej pracy Ellegarda jego argumenty wydaj膮 mi si臋 ma艂o przekonywuj膮ce. Zainteresowanych odsy艂am do tej arcyciekawej pozycji. Osobi艣cie jednak s膮dz臋, 偶e nie ma powod贸w w膮tpi膰, 偶e Jezus z Nazaretu 偶y艂 w Palestynie w pocz膮tkach I wieku n.e. i w okresie gubernatorstwa Poncjusza Pi艂ata w Judei w latach 26-36 n.e. zosta艂 skazany i stracony moc膮 wyroku w艂adz rzymskich. Co jednak wi臋cej mo偶emy powiedzie膰 na temat Jezusa z Nazaretu? Niestety bardzo niewiele. Oczywi艣cie osoby wierz膮ce traktuj膮 Nowy Testament jako rzeczywist膮 relacj臋 z 偶ycia Jezusa oraz przytoczone wypowiedzi za wiernie oddane jego s艂owa. Bezkrytyczno艣膰 akceptowania Nowego Testamentu waha si臋 w do艣膰 szerokich granicach od przyjmowania jego symbolicznego tylko charakteru przez wiele wi臋kszych ko艣cio艂贸w protestanckich, jak na przyk艂ad anglika艅ski, do dos艂ownego akceptowania tekstu jak w przypadku mniejszych od艂am贸w chrze艣cija艅stwa jak 艢wiadkowie Jehowy czy Adwenty艣ci.

Wielu powa偶nych historyk贸w zajmuj膮cych si臋 literatur膮 biblijn膮 uznaje, 偶e Nowy Testament nie jest dzie艂em historycznym a eschatologicznym, gdzie prawda historyczna jest jedynie ma艂o istotnym t艂em, manipulowanym i zmienianym bez wi臋kszych ceregieli dla potrzeb natury religijnej. Niemniej ci sami badacze nader cz臋sto przyjmuj膮, 偶e przynajmniej jego cz臋艣膰 nie dotycz膮c膮 zjawisk nadprzyrodzonych zawiera rzeczywiste informacje na temat 偶ycia historycznego Jezusa. Jest to niew膮tpliwie prawda, problem polega jednak na tym, 偶e wyselekcjonowanie fakt贸w od fikcji nie jest wcale takie proste, je艣li w og贸le mo偶liwe.

Nowsze badania historyczne ukazuj膮, 偶e komponent fikcyjny stanowi znacz膮 cz臋艣膰, je艣li nie przewa偶aj膮c膮 wi臋kszo艣膰 materia艂u narracyjnego w Nowym Testamencie a zw艂aszcza w czterech ewangeliach, jak r贸wnie偶, 偶e ewangelie by艂y napisane w p贸藕niejszym ni偶 to si臋 dotychczas przypuszcza艂o okresie.

Wprost niezrozumia艂ym jest praktycznie rzecz bior膮c prawie ca艂kowity brak w jego listach jakiegokolwiek nawi膮zania do wydarze艅 z 偶ycia Jezusa, znajduj膮cych si臋 w ewangeliach kanonicznych. Bior膮c pod uwag臋 znaczenie chrze艣cijan w Antiochii oraz wiod膮c膮 tam rol臋 Ignacego, nie mo偶na go podejrzewa膰 o nieznajomo艣膰 istniej膮cych pism chrze艣cija艅skich. Trudno te偶 podejrzewa膰 Ignacego, 艣wi臋tego Ko艣cio艂a Rzymsko-Katolickiego, o herezj臋 czy te偶 nieczyste intencje. Z list贸w biskupa Ignacego wynika wi臋c, 偶e poza tym, 偶e Jezus by艂 synem Miriam oraz, 偶e zosta艂 ukrzy偶owany (List do Trallian), ten 艣wi臋ty z Antiochii nie zna艂 innych detali z 偶ycia Jezusa (nie wliczam tu konceptu niepokalanego pocz臋cia oraz zmartwychwstania). Wynika z tego, 偶e ewangelie kanoniczne nie tylko, 偶e powsta艂y p贸藕niej ale, 偶e s膮 w przewa偶aj膮cej swej wi臋kszo艣ci fikcj膮 literack膮. Ignacy wspomina Miriam matk臋 Jezusa, ale w kontek艣cie powy偶szego artyku艂u powstaje pytanie, czy to przypadkiem nie autorzy ewangelii Marka, 艁ukasza, Mateusza i Jana zaczerpn臋li tej informacji z list贸w biskupa Ignacego. (Ellegard, 99:243). Ponadto jak pisa艂em w jednym z poprzednich artyku艂贸w, pt. Kiedy napisano ewangelie kanoniczne, Ignacy wielokrotnie pisze w swych listach s艂owami i zdaniami, kt贸re potem ewangeli艣ci przypisuj膮 Jezusowi w swych dzie艂ach. Jest raczej oczywiste, 偶e Ignacy gdyby cytowa艂 Jezusa nie omieszka艂by tego zaznaczy膰.

Podobno wnioski nasuwaj膮 si臋 z list贸w pauli艅skich. Jest zadziwiaj膮cym, 偶e 藕r贸d艂a te pisane w dwadzie艣cia par臋 lat po 艣mierci Jezusa r贸wnie偶 nie wymieniaj膮 detali z jego 偶ycia, czy nie cytuj膮 wypowiedzi. Pawe艂 podaje jedynie takie og贸lne fakty jak to, 偶e Jezus zosta艂 stracony za gubernatorstwa Poncjusza Pi艂ata (Do Rzymian 4:24-25; 1 Do Koryntian 2:2). Tym jest dziwniejsze, 偶e Pawe艂 bawi艂 w Jerozolimie, 贸wczesnym centrum chrze艣cija艅stwa oko艂o roku 38 n.e. Poza Piotrem-Kefasem i Janem nie wyst臋puj膮 w jego listach inni aposto艂owie wymieniani w ewangeliach kanonicznych. Innych cz艂onk贸w gmin chrze艣cija艅skich oraz Jakuba Pawe艂 nazywa 艣wi臋tymi hagioi, podobnie jak p贸藕niej Ignacy z Antiochii.

Co wi臋cej podaje Pawe艂? Fragment zes艂a艂 B贸g Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod Prawem (List do Galat贸w 4:4) jest ma艂o odkrywczy i nie wnosi nic nowego, bo o dziewor贸dztwie jako艣 u Paw艂a cisza, a trudno traktowa膰 za donios艂e stwierdzenie, 偶e urodzi艂a go niewiasta.

Mamy opis ostatniej wieczerzy: 偶e Pan Jezus tej nocy, kiedy zosta艂 wydany, wzi膮膰 chleb i dzi臋ki uczyniwszy po艂ama艂 i rzek艂: To jest Cia艂o moje za was [wydane]. Czy艅cie to na moj膮 pami膮tk臋! Podobnie, sko艅czywszy wieczerz臋, wzi膮艂 kielich, m贸wi膮c: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we Krwi mojej. Czy艣cie to, ile razy pi膰 b臋dziecie, na moj膮 pami膮tk臋!鈥 (1 Korynt 11:23-25).

Wypowiedzi Jezusa przed Poncjuszem Pi艂atem (1 Tymoteusz 6:13) s膮 w膮tpliwej wiarygodno艣ci bior膮c pod uwag臋, 偶e Pawe艂 nie by艂 przecie偶 naocznym 艣wiadkiem przes艂uchania. Zreszt膮 zapewne nikt z tych, kt贸rzy potem r贸偶ne rzeczy na temat owego przes艂uchania wypisywali.

Podobnie Dzieje Apostolskie, kt贸re s膮 stosunkowo wczesnym dokumentem chrze艣cija艅skim praktycznie nic z 偶ycia Jezusa nie wspominaj膮, ani nie cytuj膮 jego wypowiedzi.

Przypisywanie czyich艣 wypowiedzi Jezusowi jest rzecz膮 do艣膰 powszechn膮 w Nowym Testamencie. We藕my dla przyk艂adu taki werset: Wszystko wi臋c, co by艣cie chcieli, 偶eby wam ludzie czynili, i wy im czy艅cie! Albowiem na tym polega Prawo i Prorocy. (Mateusz 7:12). Fragment ten jest zapewne kalk膮 ze znanej wypowiedzi 偶ydowskiego rabina Hillela, z I wieku p.n.e., o nast臋puj膮cej tre艣ci: Ktokolwiek nienawidzi ciebie, nie odp艂acaj mu (bli藕niemu) tym samym. Takie jest ca艂e Prawo (Torah) (Wilson, 96:30).

Znaczna ilo艣膰 jezusowych porzekade艂 i zagadek nie jest niczym nowym i siedzi wspaniale w hellenistycznym kontek艣cie. Wiele z nich s艂owo w s艂owo to porzekad艂a 贸wczesnych greckich cynik贸w i w臋drowni filozof贸w r贸偶nej ma艣ci. Osoby szczeg贸lnie zainteresowane tym aspektem rzekomych wypowiedzi Jezusa odsy艂am, ze wzgl臋du na brak miejsca, do publikacji Ellegarda (Ellegard, 99:199-200).

Je艣li wi臋c takie postacie wczesnego chrze艣cija艅stwa jak Pawe艂 z Tarasu i Ignacy z Antiochii, nie zna艂y szczeg贸艂贸w 偶ycia Jezusa zawartych w kanonicznych ewangeliach, to nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e w wi臋kszo艣ci s膮 one literack膮 fikcj膮. Badania historyczne zbyt cz臋sto arbitralnie akceptuj膮 pewne informacje z Nowego Testamentu, a nast臋pnie na tak w膮tpliwej bazie buduj膮 ca艂e spekulacyjne teorie dotycz膮ce 偶ycia i dzia艂alno艣ci Jezusa. Efektem jest multum teorii i grubych tom贸w, kt贸re niestety, nie s膮 niczym wi臋cej jak poprawnie wydedukowanymi spekulacjami, przyczynkiem do kariery jakiego艣 historyka czy religioznawcy. Rzetelna rekonstrukcja 偶ycia i dzia艂alno艣ci Jezusa musi tak naprawd臋 wyj艣膰 z minimalistycznego punktu widzenia. W oparciu o nieliczne co prawda, ale bezsporne fakty. Dlatego te偶 punktem wyj艣cia do jakichkolwiek powa偶nych bada艅 nad Nowym Testamentem musi by膰 zaakceptowanie jedynie fakt贸w bezspornych. Po odj臋ciu cud贸w, takich jak np. dziewor贸dztwo i zmartwychwstanie, mo偶emy z du偶膮 doz膮 prawdopodobie艅stwa powiedzie膰 tylko, ze Jezus by艂 synem jakiej艣 Miriam oraz, 偶e za czas贸w gubernatorstwa Poncjusza Pi艂ata, w latach 26-36 n.e., zosta艂 skazany wyrokiem rzymskim, stracony przez ukrzy偶owanie za przest臋pstwo przeciwko pa艅stwu rzymskiemu. Inaczej, tak jak Nowy Testament jest forma fikcyjnej prozy, tak i fikcyjn膮 proz膮 pozostan膮 nierygorystycznie i spekulatywnie przeprowadzone badania specjalist贸w.


Udost臋pnij
Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x