Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Derywacje i jej rodzaje

Udost臋pnij

W polskim j臋zykoznawstwie termin derywacja stosowany by艂 w r贸偶nych znaczeniach m.in. w przesz艂o艣ci by艂 rozumiany jak synonim terminu s艂owotw贸rstwo.
W miar臋 up艂ywu lat zacz臋to stosowa膰 ten termin w odniesieniu do innych p艂aszczyzn j臋zyka.

Termin DERYWACJA FONOLOGICZNA zosta艂 wprowadzony do j臋zykoznawstwa przez Tadeusza Milewskiego, kt贸ry zak艂ada艂, 偶e system fonologiczny uk艂ada si臋 w stosunki proporcjonalne, st膮d te偶 zawsze mo偶liwe jest wprowadzenie nowege elementu wzorem juz istniej膮cych i niejako derywowanie go od nich w formie samodzielnej jednostki fonologicznej.

Termin DERYWACJA FLEKSYJNA zosta艂 wprowadzony przez Stanis艂awa Rosponda. Pod derywacj膮 fleksyjn膮 rozumia艂 on takie zjawiska, kt贸re by艂y wynikiem zamarcia jakich艣 form przypadkowych przez co w p贸藕niejszym czasie by艂y inaczej przez u偶ytkownik贸w rozumiane ni偶 to by nale偶a艂o.

Termin DERYWACJA SYNTAKTYCZNA do j臋zykoznawstwa zosta艂 wprowadzony przez Jerzego Kury艂owicza. Wed艂ug Kury艂owicza derywat syntaktyczny jest form膮 o tre艣ci leksykalnej identycznej zt膮 jak膮 ma forma podstawowa, ale odgrywa inn膮 rol臋 syntaktyczn膮.
Tak rozumiana derywacja syntaktyczna bliska jest wsp贸艂czesnemu rozumieniu transpozycji sk艂adniowej.
Rozr贸偶nianie derywacji syntaktycznej i leksykalnej sta艂o sie podstaw膮 do wydzielenia derywacji transpozycyjnej mutacyjnej i modyfikacyjnej jako podstawowych poj臋膰 wsp贸艂czesnego s艂owotw贸rstwa synchronicznego.

W gramatyce generacyjno-transformacyjnej termin DERYWACJA SK艁ADNIOWA stosowanych jest w 2 znaczeniach:

1) derywacja rozumiana jako generowanie zdania, poczynaj膮膰 od jego abstrakcyjnego symbolu, a ko艅cz膮膰 na reprezentacji leksykalnej.
Derywacja jest i臋c w tym sensie odwrotno艣ci膮 redukcji.

2) przez derywacje sk艂adniow膮 rozumie si臋 wyprowadzanie zapomoc膮 reg贸艂 transformacyjnych zmiany znacznik贸w frazowych, przyk艂adem mo偶e tu by膰 zamiana zdania oznajmuj膮cego na zdanie pytaj膮ce.

Termin DERYWACJA SEMANTYCZNA pojawi艂 sie po raz pierwszy u Juri Apresjana w 1974 roku, w odniesieniu do zjawiska polisemii leksykalnej.
Wed艂ug Apresjana jedno ze znacze艅 wyrazu polisemicznego jest derywowane z innego znaczenia tego wyrazu.

np. drzewo-drewno

Chodzi tu o derywacje w sensie synchronicznym. Jedno ze znacze艅 funkcjonuje jako element fundujacy, drugie jako fundowany.

DERYWACJ臉 STYLISTYCZN膭 do j臋zykoznawstwa wprowadzi艂 Jerzy Bartmi艅ski, kt贸ry pojmuje ja jako wyprowadzenie pochodnego funkcyjnie wariantu jezyka o w臋偶szym zakresie u偶ycia ni偶 podstawowy, pe艂ni膮cego odmienn膮 funkcje stylistyczn膮.

np. gwara ludowa, kiedy jest stosowana w funkcji j臋zyka artystycznego (folklor)

Termin DERYWACJA S艁OWOTW脫RCZA jest rozumiany r贸偶nie w r贸偶nych okresach.
Przez d艂ugi czas terminem derywacja s艂owotw贸rcza okre艣lano proces tworzenia nowych wyraz贸w w drodze afiksacji ( dodawania przyrostk贸w i przedrostk贸w ). W ostatnich latach przyjmuje sie nie co inne rozumienie tego terminu, rozumiej膮c pod nim zesp贸艂 reg贸艂 okre艣laj膮cych stosunki motywacji funkcjonalnej i formalnej zachodz膮ce mi臋dzy jednostkami s艂ownikowymi, a wi臋c jest to zar贸wno opis reg贸艂 tworzenia nowych wyraz贸w jak i opis prawid艂owo艣ci w budowie juz istniej膮cych.

Bradzo w膮sko pojmuje derywacje s艂owotw贸rcz膮 Stanis艂aw Grabias, kt贸ry okre艣la ja jako typ pochodno艣ci s艂owotw贸rczej, kt贸rego formalnym wyk艂adnikiem jest jedynie formant. Ta cz臋艣膰 wyrazu derywuj膮cego, kt贸ra wchodzi do struktury derywatu nazywa Grabias podstaw膮 s艂owotw贸rcz膮. W innych pracach nosi ona nazw臋 pnia albo podstawy motywacyjnej.

Ta podstawa s艂owotw贸rcza mo偶e przybiera膰 dwojaka posta膰:

a) pe艂n膮 – r贸wn膮 wyrazowi derywuj膮cemu
b) zdezintegrowan膮 – kiedy stanowi wyraz derywuj膮cy, uszczuplony o elementy niefleksyjne

Formantem s艂owotw贸rczym jest w uj臋ciu synchronicznym element formalny r贸偶ni膮cy wyraz derywowny od derywuj膮cego.
Funkcje te moze spe艂nia膰:

a) sufiks
b) prefiks
c) paradygmat fleksyjny
d) uci臋cie
e) alternacja morfologicza


Udost臋pnij

Wy艣lij SMS o tre艣ci ODBLOKUJ.PDF pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x