Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi─Öksza baza wypracowa┼ä, konspekt├│w, streszcze┼ä i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi─Öcy materia┼é├│w dla szko┼éy podstawowej, ┼Ťredniej oraz z zakresu studi├│w.

„Dziady” jako dramat romantyczny

Romantyzm ukszta┼étowa┼é si─Ö w ca┼ékowitej opozycji do epoki wcze┼Ťniejszej – o┼Ťwiecenia. ┼Üwiat ukazany przez romantyk├│w, przepuszczony zosta┼é przez pryzmat ich uczu─ç, wiary wewn─Ötrznej. Tw├│rcy romantyczni programowo zwalczali wszelkie zasady i regu┼éy obowi─ůzuj─ůce w dzie┼éach literackich. Nie inaczej by┼éo w dramacie romantycznym, kt├│ry przeciwstawia┼é si─Ö konwencjom klasycznym, a nawi─ůzywa┼é do dramatu szekspirowskiego i melodramatu. O┼Ťrodkiem kompozycji stawa┼é si─Ö bohater, wok├│┼é niego skupia┼éy si─Ö lu┼║no powi─ůzane ze sob─ů sceny, ukazuj─ůce dzieje psychiki, wewn─Ötrzne konflikty. Dramatyzm ┼é─ůczy┼é si─Ö tu z liryzmem, nastrojowo┼Ťci─ů; realizm rodzajowy z fantastyk─ů i grotesk─ů; tragizm z fantastyk─ů i grotesk─ů; tragizm z komizmem. Wielkie problemy metafizyczne powodowa┼éy wprowadzenie przestrzeni otwartej, pojawia┼éy si─Ö sceny z udzia┼éem t┼éum├│w. Charakterystyczne dla dramatu romantycznego by┼éo mieszanie r├│┼╝nych technik, tonacji i styl├│w, czyli synkretyzm, co pozwala┼éo wyra┼╝a─ç dysonansow─ů wizj─Ö ┼Ťwiata. Kolejnym wa┼╝nym aspektem jest symultanizm – rodzaj narracji w utworze literackim, spos├│b prowadzenia akcji w sztuce teatralnej, polegaj─ůcy na przedstawianiu w szeregu obraz├│w wypadk├│w rozgrywaj─ůcych si─Ö w tym samym czasie w r├│┼╝nych miejscach.
„Dziady” Mickiewicza s─ů uwa┼╝ane za wzorcowy utw├│r romantyczny, czyli arcydramat, gdy┼╝ wykazuje si─Ö wszelkimi wa┼╝nymi cechami, kt├│re s─ů typowe dla p├│┼║niejszych utwor├│w romantycznych.

Przede wszystkim nast─Öpuje tu pogwa┼écenie klasycznej zasady trzech jedno┼Ťci. W dramacie Mickiewicza nie obowi─ůzuje jedno┼Ť─ç miejsca. Akcja toczy si─Ö w Wilnie, Warszawie, w celach wi─Öziennych i w salonach arystokratycznych, w domku wiejskim pod Lwowem, wreszcie na zes┼éaniu – „Ust─ÖpÔÇŁ. Nie zachowana jest r├│wnie┼╝ jedno┼Ť─ç czasu, s─ů to lata od oko┼éo 1823 do 1831, cho─ç brak dok┼éadnego sprecyzowania, ani jedno┼Ť─ç akcji, gdy┼╝ dramat porusza r├│┼╝ne sprawy: martyrologi─Ö narodu, walk─Ö Konrada z Bogiem, charakterystyk─Ö spo┼éecze┼ästwa, spraw─Ö przysz┼éo┼Ťci narodu oraz charakterystyk─Ö zaborc├│w.

Kolejn─ů cech─ů utworu nadaj─ůc─ů mu charakter dramatu romantycznego jest lu┼║na kompozycja utworu, fragmentaryczno┼Ť─ç. Ka┼╝da z cz─Ö┼Ťci i ka┼╝da ze scen mo┼╝e istnie─ç samodzielnie. Brak jest w „Dziadach” akcji rozumianej jako ci─ůg przyczyn i skutk├│w, nie tworzy ona logicznego ci─ůgu. Poszczeg├│lne sceny ┼é─ůczy tylko wsp├│lna idea dramatu – problem niewoli narodowej i towarzysz─ůca mu wiara w odzyskanie niepodleg┼éo┼Ťci.
Typowo romantyczne jest r├│wnie┼╝ celowe ┼é─ůczenie w ramach formy dramatycznej element├│w epickich i lirycznych. Charakter epicki maj─ů opowiadania Sobolewskiego i Adolfa o m─Öcze┼ästwie polskiej m┼éodzie┼╝y oraz wiersze zamieszczone w „Ust─Öpie”. Elementami lirycznymi s─ů za┼Ť wybuchy natchnienia oraz wyznania uczu─ç wewn─Ötrznych w „Improwizacji” i „WidzeniuÔÇŁ o silnym napi─Öciu emocjonalnym (bunt przeciw Bogu, walka o dusz─Ö Konrada). W utworze spotykamy r├│wnie┼╝ elementy groteski przyk┼éadem jest „Sen Senatora”, a tak┼╝e sceny komiczne: dowcipy i ┼╝arty wi─Ö┼║ni├│w usi┼éuj─ůcych doda─ç sobie otuchy.

Wybitnym osi─ůgni─Öciem poety jest r├│wnie┼╝ umiej─Ötne wprowadzanie scen realistycznych i fantastycznych, w zale┼╝no┼Ťci od tematu. Sceny realistyczne dotycz─ů zazwyczaj niedawnej przesz┼éo┼Ťci Polski, ukazuj─ů martyrologi─Ö spo┼éecze┼ästwa czy te┼╝ jego charakterystyk─Ö, przyk┼éadami s─ů tu „Scena Wi─Özienna”, „Salon Warszawski” i „Pan Senator”. Sceny fantastyczne to przede wszystkim dramat Konrada oraz sceny wizyjne dotycz─ůce przysz┼éo┼Ťci Polski. Przyk┼éadami tych scen s─ů „Improwizacja”, „Widzenie ksi─Ödza Piotra”, „Sen Senatora” i „Sen Ewy”. W scenach tych mamy do czynienia z dzia┼éaniem si┼é nadprzyrodzonych, egzorcyzmami, z┼éymi i dobrymi mocami, prowadz─ůcymi walk─Ö o dusz─Ö cz┼éowieka, uczestnicz─ů w nich diab┼éy i anio┼éy. Zadaniem tych element├│w jest zbudowanie nastroju, poruszenie uczu─ç odbiorcy, pog┼é─Öbienie charakterystyki psychologicznej postaci. Nie jest to zabieg ca┼ékiem nowy, bo ju┼╝ Szekspir do „Makbeta” wprowadzi┼é wied┼║my i zjawy, ale w dramacie Mickiewicza sceny te graj─ů rol─Ö r├│wnorz─Ödn─ů z realistycznymi, u za┼Ť Szekspira by┼éy tylko uzupe┼énieniem.
Kolejnym argumentem przemawiaj─ůcym za tym, i┼╝ ÔÇ×DziadyÔÇŁ to dramat romantyczny jest posta─ç bohatera romantycznego. Konrad, kt├│rego Mickiewicz uczyni┼é poet─ů, cenionym przez przyjaci├│┼é i obdarzonym improwizatorskim talentem jest odzwierciedleniem samego autora. Cechuje go nadwra┼╝liwo┼Ť─ç uczuciowa b─Öd─ůca ┼║r├│d┼éem talentu poetyckiego. Konrad jest wybra┼äcem narodu, wielkim patriot─ů, gotowym odda─ç swe ┼╝ycie w obronie w┼éasnego narodu, postawiony zostaje ponad wsp├│┼éwi─Ö┼║niami, kt├│rych przewy┼╝sza si┼é─ů uczucia, talentem, niezwyk┼é─ů indywidualno┼Ťci─ů. Potrafi wznie┼Ť─ç si─Ö ponad ludzi i z dum─ů powiedzie─ç: „Depc─Ö was, wszyscy poeci, Wszyscy m─Ödrce i proroki, Kt├│rych wielbi┼é ┼Ťwiat szeroki”. Mickiewicz podkre┼Ťlaj─ůc niezwyk┼é─ů moc tw├│rcz─ů swego bohatera podpisuje si─Ö pod popularn─ů zachodnioeuropejsk─ů ide─ů, zgodnie z kt├│r─ů poeta stawa┼é si─Ö prorokiem, duchowym wodzem narodu. Dobrze dostrzegane w tek┼Ťcie osamotnienie wynika z niemo┼╝liwo┼Ťci porozumienia si─Ö Konrada nawet z najbli┼╝szymi. W celi wi─Öziennej widzimy wielu wi─Ö┼║ni├│w, kt├│rzy darz─ů go przyja┼║ni─ů, lecz nie rozumiej─ů do ko┼äca jego poczyna┼ä. Konrad przerasta ich i dlatego musi pozosta─ç sam. Utw├│r przepe┼énia tragizm wyp┼éywaj─ůcy z niemo┼╝liwo┼Ťci zrealizowania idei, kt├│rej bohater po┼Ťwi─Öci┼é swe ┼╝ycie.
Mickiewicz stara┼é si─Ö r├│wnie┼╝ zastosowa─ç w dramacie efekty muzyczne – w klasztornej celi wi─Ö┼║niowie ┼Ťpiewaj─ů patriotyczne pie┼Ťni. Konrad przedstawia siebie jako or┼éa walcz─ůcego z czarnym krukiem przy akompaniamencie fletu. Natomiast po „Improwizacji” dochodz─ů do jego celi odg┼éosy pie┼Ťni bo┼╝onarodzeniowych, a ch├│r anio┼é├│w ┼Ťpiewa na nut─Ö „Anio┼é pasterzom m├│wi┼é”. Na balu u senatora menuet zast─ůpiony zosta┼é po wtargni─Öciu pani Rollison ari─ů komandora z opery „Don Juan”. Wszystko to niezwykle podnosi walory artystyczne tekstu.

„Dziady” cz.III to jeden z najwybitniejszych polskich dramat├│w romantycznych, utw├│r o niezwyk┼éej sile oddzia┼éywania, zadziwiaj─ůcy r├│┼╝norodno┼Ťci─ů zastosowanych ┼Ťrodk├│w artystycznych. Znajdziemy w nich po┼é─ůczenie realizmu z mistyk─ů, rzeczywisto┼Ťci z fantastyk─ů, prze┼éamanie granic mi─Ödzy rodzajami i gatunkami literackimi, ogromn─ů rol─Ö czynnik├│w cudownych, lu┼║n─ů budow─Ö scen. Konrad jest typowym bohaterem romantycznym, jak Prometeusz sk┼é├│cony z Bogiem, cz┼éowiek o wybitnej indywidualno┼Ťci, pe┼énym tragizmu, kt├│rego ┼║r├│d┼éem jest nieszcz─Ö┼Ťcie jego narodu S─ů to cechy typowych europejskich dramat├│w romantycznych. mo┼╝na wi─Öc ┼Ťmia┼éo ulokowa─ç utw├│r Mickiewicza obok „Fausta” Goethe’go czy dramat├│w Byrona. O wielko┼Ťci dzie┼éa ┼Ťwiadczy r├│wnie┼╝ niezwyk┼ée wra┼╝enie, jakie „Dziady” wywar┼éy nie tylko na Polakach, dla kt├│rych by┼é to dramat narodowy, ale tak┼╝e na przedstawicielach innych narodowo┼Ťci. O pot─Ödze utworu pisa┼éa z entuzjazmem znana francuska pisarka George Sand: „Prze┼Ťladowanie, cierpienia i wygnanie rozwin─Ö┼éy w nim si┼éy, nie znane mu przedtem. (…) Od czas├│w prorok├│w Syjonu, od czasu ich ┼éez i j─Ök├│w, ┼╝aden g┼éos nie wzni├│s┼é si─Ö z tak─ů si┼é─ů, aby opiewa─ç przedmiot tak ogromny, jakim jest upadek narodu”.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x