Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Nie 艣ci膮gaj zacznij wkuwa膰 ju偶 dzi艣

Fascynacja przyrod膮 litewsk膮 w Balladach i romansach i w Panu Tadeuszu.

Print Friendly, PDF & Email

Adam Mickiewicz dzi臋ki swoim wspania艂ym dzie艂om, w kt贸rych ukaza艂 sw贸j humanistyczny geniusz, a tak偶e poprzez kt贸re stara艂 si臋 wspiera膰 ca艂y nar贸d na duchu (podczas trudnego dla nich okresu), zosta艂 obwo艂any wieszczem polskim. Poprzez utwory szerzy艂 on swoje pogl膮dy, a zarazem idee niepodleg艂o艣ciowe d膮偶膮ce do odrodzenia kraju. Jednym z jego najbardziej znanych dzie艂 jest epopeja z 1834 roku 鈥 鈥濸an Tadeusz鈥.

Ksi膮偶ka jest idealna niemal pod ka偶dym wzgl臋dem i wiele czynnik贸w wp艂ywa na jej charakter. Jednym z przoduj膮cych powod贸w s膮 opisy przyrody zajmuj膮ce ok. 34 ksi膮偶ki. S膮 one niezmiernie interesuj膮ce, a tak偶e bardzo oryginalne. Przyroda jest tak jakby 艣wiadkiem historii i kultury litewskiej, a jednocze艣nie ma si臋 wra偶enie, 偶e jest ona uduchowiona i wsp贸艂gra z lud藕mi.

W tej epopei spotykamy si臋 mi臋dzy innymi z licznymi, bardzo szczeg贸艂owymi opisami s艂o艅ca (a mianowicie jego wschodu i zachodu). Pomimo, i偶 s膮 to zwyk艂e i bardzo oczywiste czynno艣ci tutaj s膮 one przez Mickiewicza odkryte na nowo, jakby wskrzeszone. Ich realizm pozwala czytelnikowi na 鈥瀗amalowanie w wyobra藕ni ich pi臋knego obrazu鈥, a nawet na 鈥瀌otkni臋cie go oczyma wyobra藕ni鈥. Jeden z wschod贸w s艂o艅ca (pocz膮tek 6 ksi臋gi) przedstawia nam dok艂adnie wsp贸艂istnienie ludzi i zwierz膮t z natur膮:

鈥瀂a przyk艂adem niebieskim wszystko si臋 sp贸藕ni艂o
Na ziemi; byd艂o na pasz臋 ruszy艂o
I zdyba艂o zaj膮ce przy p贸藕nym 艣niadaniu […]鈥.

Ludzie ju偶 wstali i dawno poszli do pracy, jednak s膮 bardzo zaspani, znudzeni, a zarazem smutni, gdy偶:

鈥濪awno wszed艂 dzie艅, a jeszcze ledwie jest widomy
Mg艂a wisia艂a nad ziemi膮, jak strzecha ze s艂omy.鈥

W tym opisie spotykamy si臋 z por贸wnaniem s艂o艅ca do 鈥炁泈iat艂a w oku鈥, co 艣wiadczy o tym, i偶 jest ono bardzo wa偶ne dla ludzi. Od niego bardzo wiele zale偶y m.in. nastr贸j ludzi, ich zaanga偶owanie w prac臋, tak偶e zachowanie zwierz膮t i wzrost ro艣lin 鈥 og贸lnie m贸wi膮c s艂o艅ce kieruje ca艂ym istnieniem na ziemi, steruje nim.

Ca艂kiem inaczej, mo偶na nawet powiedzie膰, 偶e nawet kontrastowo Mickiewicz opisuje zach贸d s艂o艅ca (w 1-szej ksi臋dze), kt贸ry jest bardziej bajeczny ni偶 realistyczny. Wyst臋puje tu por贸wnanie s艂o艅ca do gospodarz, kt贸ry po m臋cz膮cym dniu w艂a艣nie ko艅czy prac臋 i udaje si臋 na spoczynek:

鈥濩a艂e zaczerwienione, jak zdrowe oblicze
Gospodarz, gdy prace sko艅czywszy rolnicze,
Na spoczynek powraca.鈥

Czytaj膮c ten opis ma si臋 wra偶enie, 偶e s艂o艅ce schodzi z g贸ry na d贸艂 do ludzi. Jest ono dobre i bliskie cz艂owiekowi. Pi臋kno tej sceny autor podkre艣la kontrastem kolor贸w (las-czarny, a s艂o艅ce-czerwone):

鈥濱 b贸r czerni艂 si臋 na kszta艂t ogromnego gmachu,
S艂o艅ce nad nim czerwone jak po偶ar na dachu;鈥

Jest ono tak jakby wyznacznikiem czasu, bo to ono m贸wi kiedy ko艅czy si臋 dzie艅 i kiedy nale偶y sko艅czy膰 prac臋.

Adam Mickiewicz bardzo si臋 stara by nam przybli偶y膰 te obrazy przyrody, gdy偶 s膮 dla niego bardzo wa偶ne i bliskie, poniewa偶 pochodz膮 z Litwy. Jest to jego ojczyzna, kt贸ra bardzo wiele dla niego znaczy i on coraz bardziej zdaje sobie z tego spraw臋, gdy偶 jest od niej oddalony (emigracja). On strasznie t臋skni za ni膮 i przypomina j膮 sobie na nowo, przez co tak dok艂adnie Mickiewicz potrafi je 鈥瀗amalowa膰鈥 na papierze swych utwor贸w. On chce si臋 podzieli膰 z czytelnikami swoimi odczuciami, a zarazem pi臋knem przyrody, kt贸rego on kiedy艣 by艂 艣wiadkiem i utkwi艂o mu tak 偶ywo w pami臋ci. Mo偶na powiedzie膰, 偶e rozk艂ada on przyrod臋 na 鈥瀋zynniki pierwsze鈥, kt贸re potem w wy艣mienity spos贸b 鈥瀞kleja鈥 na nowo.

W dzie艂ach Mickiewicza z przyrod膮 nie tylko spotykamy si臋 w 鈥濸anu Tadeuszu鈥, ale tak偶e w innych utworach jego autorstwa.- w 鈥濨alladach i romansach鈥. Przyk艂adem mo偶e by膰 np. opis ponurego lasu, przez kt贸ry biegnie pani (kt贸ra zabi艂a pana) do chatki pustelnika w balladzie pt. 鈥濴ilie鈥. Po drodze s艂yszy ona z艂owr贸偶bne krakanie wron i hukanie puchacza:

鈥濿rona gdzieniegdzie kracze
I puchaj膮 puchacze鈥

Wszystko odbywa si臋 na tle ciemnej, wietrznej nocy:

鈥瀂mrok pada, wietrzyk wieje;
Ciemno, wietrzno, ponuro.鈥

Ca艂y tan opis nadaje balladzie gro藕ny, budz膮cy przestrach charakter. Przyroda ta jest surowa, nie okie艂znana, nie poznana przez cz艂owieka, ona jest ca艂kowitym przeciwie艅stwem tego z czym si臋 spotykamy w 鈥濸anu Tadeuszu鈥. Tutaj jest ona przeciw cz艂owiekowi i wcale z nim nie wsp贸艂gra (jest jego wrogiem), ale przez takie opisy Mickiewicz uzyskuje niesamowity nastr贸j towarzysz膮cy czytelnikowi, kt贸ry jest bardzo tajemniczy, niespokojny. Wida膰 tu, 偶e cz艂owiek nie ma wp艂ywu na przyrod臋 i mo偶e tylko biernie poddawa膰 si臋 skutkom dzia艂ania si艂 natury. Wszystko to ma nas zaciekawi膰, a tak偶e spot臋gowa膰 uczucia danych postaci.

Mickiewicz r贸wnie偶 w inny spos贸b opisuj przyrod臋 鈥 ona chroni si臋 przed lud藕mi, broni dost臋pu do swoich najwi臋kszych tajemnic. Spotykamy si臋 z tym w 鈥濸anu Tadeuszu鈥 w opisie matecznika z Litwy. Jest to miejsce, kt贸re chroni wszystkie zwierz臋ta, jest ich domem. Jednak cz艂owiek nic o nim nie wie i mo偶e si臋 tylko domy艣la膰 co si臋 w nim mie艣ci, gdy偶:

鈥濻zcz臋艣ciem, cz艂owiek nie zb艂膮dzi do tego ost臋pu,
Bo Trud i Trwoga i 艢mier膰 broni膮 mu przyst臋pu.鈥

Dlatego te偶 zwierz臋ta mieszkaj膮ce w mateczniku nie znaj膮 widoku cz艂owieka, tak jak ich przodkowie:

鈥濸atrzy艂y na Adama, nim si臋 z nim sk艂贸ci艂y.鈥

J膮dro tej g臋stwiny zakryte jest przez kilka warstw, mi臋dzy innymi s膮 to: bory i podszyte knieje, wa艂y pni贸w, k艂ody, korzenie, strumienie, kopce mrowisk, gniazda os, szerszeni, k艂臋by w臋偶owisk, wilcze do艂y, mg艂a itp.鈥 przyroda w ten spos贸b broni si臋 jak mo偶e przed cywilizacj膮 i chce 偶y膰 po swojemu:

鈥濻艂ycha膰, 偶e tam w stolicy, mi臋dzy zwierz臋tami
Dobre s膮 obyczaje, bo rz膮dz膮 si臋 sami;
Jeszcze cywilizacj膮 ludzk膮 nie popsuci,
Nie znaj膮 praw w艂asno艣ci, kt贸ra 艣wiat nasz k艂贸ci.鈥

Mamy tutaj zasygnalizowany stosunek Mickiewicza do tych zwierz膮t, do tej nie poznanej przyrody. On pokazuje czytelnikowi to co jest najpi臋kniejsze w jego ukochanym kraju, chocia偶 jest to takie niedost臋pne i niebezpieczne, a mo偶e nawet przez to bardziej intryguj膮ce. Autor stwierdza r贸wnie偶, 偶e nie nale偶y ingerowa膰 w natur臋, bo mo偶na wszystko zmieni膰, trzeba pozwoli膰 tym lasom dalej 偶y膰 w艂asnym 偶yciem. Przyroda rz膮dzi si臋 swoimi prawami i :

鈥濶ie zna pojedynk贸w ni wojennej sztuki.[…]
Dzikie i swojskie razem, w mi艂o艣ci i zgodzie,
Nigdy jeden drugiego nie k膮sa ni bodzie鈥

Wszystko ma tam sw贸j 艂ad, porz膮dek i czas. Zwierz臋ta potrafi膮 nawet przewidzie膰 sw贸j koniec i chc膮 wr贸ci膰 w swe rodzinne strony i tam wyzion膮膰 ducha:

鈥濵aj膮 te偶 i sw贸j sm臋tarz, k臋dy bliscy 艣mierci,[…]
Id膮 na sm臋tarz. Nawet mniejszy zwierz, raniony
Lub chory, bie偶y umrze膰 w swe ojczyste strony.鈥

Adam Mickiewicz poprzez u偶ycie wszystkich tych opis贸w przyrody chce nam przybli偶y膰 swoj膮 ut臋sknion膮 Litw臋 i jej przepi臋kn膮 przyrod臋, w cz臋艣ci nie tkni臋t膮 przez cz艂owieka. Przez wprowadzenie tych strof do ksi膮偶ki wiele ona zyskuje i staje si臋 warto艣ciowsza, jednoczy czytelnika z przyrod膮. Oznacza to jedno, 偶e Mickiewicz by艂 zafascynowany przyrod膮 litewsk膮 i wcale mu si臋 nie dziwi臋, gdy偶 jest ona bajecznie pi臋kna.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.