Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Monumentalizm i pi臋kno sztuki staro偶ytnego Egiptu/architektura i rze藕ba

Rozw贸j architektury staro偶ytnego Egiptu, a w nieco szerszym poj臋ciu sztuki staro偶ytnego Egiptu to okres od czwartego tysi膮clecia p.n.e. do IV wieku naszej ery. Przez ca艂y ten czas cechowa艂a j膮 jedno艣膰 artystycznych form, ci膮g艂o艣膰 rozwoju oraz funkcja s艂u偶ebna wobec w艂adc贸w i religii. Pomaga艂a w utrzymaniu i utrwalaniu ustalonego porz膮dku spo艂ecznego

Okres predynastyczny
Najstarsze zachowane szcz膮tki osad i cmentarzyska pochodz膮 z okresu predynastycznego, czyli z czwartego tysi膮clecia p.n.e. Zosta艂y odnalezione w pobli偶u miejscowo艣ci Merimde (w po艂udniowo-zachodniej cz臋艣ci delty Nilu), Fajum, Badari, Omami, Amra i Gerza. Domy Egipcjan wznoszone w tym czasie to sza艂asy z trzciny i papirusu, p贸藕niej z rzecznego mu艂u na szkielecie z drewna. Odnalezione groby mieszka艅c贸w osad, najcz臋艣ciej mia艂y owalny kszta艂t, 艣ciany i stropy wzmocnione drewnem i matami. Zmar艂ych grzebano w pozycji skurczonej, z g艂ow膮 skierowan膮 na po艂udnie i twarz膮 zwr贸con膮 na zach贸d. Informacji o dniu codziennym dostarczaj膮 odnalezione w grobach naczynia, ozdoby, narz臋dzia pokryte malowid艂ami i p艂askorze藕bami. Za najcenniejsze uwa偶ane s膮 odnalezione palety do rozcierania barwnik贸w. Ceramika odkryta w grobach wykonana z rzecznego syltu (mu艂 nilowy) by艂a wypalona na kolor czerwony lub czarny

Okres wczesnodynastyczny
Najstarsze grobowce w艂adc贸w, nazywane mastabami, mia艂y przekr贸j trapezu, a ich prostok膮tna podstawa by艂a usytuowana d艂u偶sz膮 osi膮 na kierunku p贸艂noc-po艂udnie. W cz臋艣ci podziemnej znajdowa艂y si臋 komory. Mastaby wznoszone by艂y z suszonej ceg艂y a powierzchni臋 zabezpieczano cienk膮 warstw膮 wapna. Uko艣ny kszta艂t mastab t艂umaczy si臋 na艣ladownictwem 艣cian dom贸w budowanych z mu艂u, kt贸ry mia艂 tendencje do osuwania si臋 i tworzenia w ten spos贸b lekko sko艣nych powierzchni. Strona zewn臋trzna dzielona by艂a pionowymi framugami na wn臋ki. Uk艂ad wn臋k najprawdopodobniej odpowiada艂 rozmieszczeniu kom贸r wewn膮trz mastaby. Na 艣cianie fasady umieszczano 艣rodkowe drzwi pomi臋dzy dwoma wie偶ami lub bastionami. Wn臋trza kom贸r w zachowanych ruinach s膮 zniszczone, cz臋sto przez po偶ary. Zachowa艂y si臋 jedynie 艣lady polichromii zdobionej motywem plecionki. Wyj膮tkowym znaleziskiem jest zachowany relief przedstawiaj膮cy lwy na nadpro偶u komory grobowej kr贸lowej Hor-

Neith w Sakkarze.
U wej艣cia do mastab ustawiane by艂y stele. Najstarsze wykonane s膮 z wapienia, p贸藕niejsze z twardszych kamieni. Motyw zapisu imienia kr贸la, zwany „imieniem Horusowym” pojawi艂 si臋 w okresie pierwszej dynastii. Na znalezionej wapiennej steli kr贸la D偶eta w g贸rnej cz臋艣ci p艂yty przedstawiona jest sylwetka 艣wi臋tego ptaka – soko艂a, symbolu Horusa stoj膮cego na prostok膮tnym znaku, w kt贸rego g贸rnej cz臋艣ci zapisano symbolem kobry imi臋 kr贸la, a w dolnej fasad臋 pa艂acu. Stele p贸藕niejsze maj膮 bardziej rozbudowan膮 dekoracj臋. Zmar艂y przedstawiany jest w pozycji siedz膮cej, przy stole zastawionym kromkami chleba, z dzbanami ustawionymi pod nim. Na steli wypisywana jest lista ofiar, kt贸re zmar艂y otrzymuje w podr贸偶 w za艣wiaty. Wa偶nym elementem wyposa偶enia grobowc贸w by艂y pos膮gi oraz figurki tzw. uszebti, pe艂ni膮ce rol臋 opiekun贸w i pomocnik贸w zmar艂ego. Pos膮gi pokryte by艂y licznymi hieroglifami. Zawiera艂y one informacje o przedstawionej postaci, modlitwy, zakl臋cia itp. Zwyczaj ten by艂 kontynuowany przez ca艂y okres trwania cywilizacji egipskiej. Do ciekawych znalezisk tego okresu nale偶y paleta Narmera.

Stare Pa艅stwo
Rozw贸j sztuki nast膮pi艂 w Memfis w okresie trzeciej dynastii. W budownictwie na szerok膮 skal臋 zacz臋to u偶ywa膰 blok贸w kamienia wapiennego i granitu. W pocz膮tkowym okresie monumentalna architektura na艣laduje formy wypracowane przez budowle wznoszone z ceg艂y i drewna. Pojawiaj膮 si臋 nowe rozwi膮zania. Piramidy schodkowe, nowe dekoracje fryzu (fryz kobr maj膮cych chroni膰 w艂adc臋 przed z艂ymi mocami oraz tzw. chekeron – fryz z szeregu figur stylizowanych na kszta艂t witki trzcinowej, zwi膮zanej w regularnych odst臋pach). Ceg艂a i drewno u偶ywane by艂y nadal, lecz tylko przy budowie pa艂ac贸w, dom贸w mieszkalnych. To zr贸偶nicowanie materia艂owe t艂umaczy szcz膮tkowe zachowanie budowli mieszkalnych tego okresu. Staro偶ytne Memfis nie zachowa艂o si臋. Pozosta艂a natomiast zbudowana w pobli偶u (w Sakkara) nekropola, nad kt贸r膮 dominuje zachowany do naszych czas贸w, monumentalny grobowiec kr贸la D偶esera (D偶osera). W okresie Starego Pa艅stwa utrwali艂 si臋 kanon obowi膮zuj膮cy, z ma艂ymi wyj膮tkami, przez ca艂y okres rozwoju architektury staro偶ytnego Egiptu. Dotyczy艂 on:
kompozycji i sposobu przedstawiania w rze藕bie postaci:
kr贸lowie przedstawiani byli jako osoby m艂ode, w pozycji siedz膮cej lub krocz膮cej, by艂a to posta膰 o najwy偶szym wzro艣cie, stoj膮ce obok: 偶ona, c贸rka to osoby o znacznie ni偶szym wzro艣cie; urz臋dnicy – przedstawiani byli realistycznie, w scenach stanowi膮cych wizyt贸wk臋 wykonywanego przez nich zawodu; lud – zawsze przy pracy w p艂askorze藕bie i w rysunku posta膰 przedstawiana by艂a w nast臋puj膮cy spos贸b – g艂owa i ko艅czyny z profilu, barki i oko en face (od frontu), by艂 to spos贸b przedstawienia postaci z kilku perspektyw jednocze艣nie, tak aby 偶aden wa偶ny szczeg贸艂 nie uszed艂 uwagi patrz膮cego. Egipcjanie potrafili przedstawi膰 posta膰 cz艂owieka z ka偶dej perspektywy, ale odst臋pstwa od obowi膮zuj膮cej zasady czyniono czasem tylko w odniesieniu do obcokrajowc贸w lub ludzi ni偶szego stanu.
kompozycje w uk艂adach pasowych uk艂ad 艣wi膮tyni po艣wi臋conej, s艂u偶膮cej kultowi w艂adcy i bogom kolumny i filary stylizowane na kszta艂t pni i 艂odyg ro艣lin, o g艂owicach na艣laduj膮cych form臋 kwiatu lotosu lub li艣ci palmowych.
We wn臋trzu jednej z mastab, w pobli偶u piramidy Snorfu, w Meidum, odnaleziono dwa pos膮gi z czas贸w IV dynastii. Ksi膮偶臋 Rahotep (najwy偶szy kap艂an w Heliopolis) i jego 偶ona Nofret zostali przedstawieni w pozycji siedz膮cej z plecami przywartymi do oparcia, na kt贸rym wypisano ich imiona. Rze藕by wykonane s膮 z wapienia, polichromia przetrwa艂a w bardzo dobrym stanie. Najwi臋ksze wra偶enie na odkrywcach zrobi艂y oczy pos膮g贸w, inkrustowane kamieniami, o wyrazistym rysunku.

Nie do ko艅ca jest jasny dalszy rozw贸j budownictwa grobowego za czas贸w trzeciej dynastii. Grobowce nast臋pc贸w D偶osera zachowa艂y si臋 w bardzo z艂ym stanie. Powszechnie przyjmuje si臋, 偶e kolejnym etapem by艂a piramida romboidalna, czyli o za艂amanej linii profilu. Teoria ta wynika z kszta艂tu piramidy Snofru w Dahszur (Dahsur). Badania archeologiczne wykaza艂y, 偶e budowla w trakcie wznoszenia zosta艂a mocno zarysowana. Prace na pewien czas zosta艂y przerwane. Po ich wznowieniu, zmieniono k膮t nachylenia 艣cian, tym samym zmniejszaj膮c jej wysoko艣膰. To pozwoli艂o na zmniejszenie obci膮偶enia dolnej, ju偶 wybudowanej cz臋艣ci piramidy. Podw贸jny kompleks pomieszcze艅 wewn膮trz piramidy te偶 nasuwa przypuszczenie o eksperymentalnym charakterze budowli. Wyniki tych obserwacji oraz fakt wybudowania drugiej piramidy, ju偶 o regularnym kszta艂cie i k膮cie nachylenia 艣cian podobnym do g贸rnej cz臋艣ci pierwszej piramidy, da艂y pow贸d do wysnucia teorii o czynionym eksperymencie i pierwszej, nieudanej pr贸bie wybudowania piramidy w kszta艂cie ostros艂upa. Zatem nie ma pewno艣ci, czy piramida 艂amana by艂a form膮 po艣redni膮, czy tylko nieudanym eksperymentem. Kolejne piramidy powsta艂y ju偶 jako regularne. Do najwspanialszych przyk艂ad贸w takich budowli nale偶膮 piramidy Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa. W pobli偶u znajduje si臋 inny wspania艂y zabytek tego okresu – Sfinks, b臋d膮cy pierwsz膮 monumentaln膮 rze藕b膮 Egiptu. Podczas panowania kolejnych w艂adc贸w budowle grobowe nie mia艂y ju偶 tak ogromnych rozmiar贸w. Mo偶liwe, 偶e przyczyni艂o si臋 do tego os艂abienie pot臋gi w艂adc贸w kolejnych dynastii. Po upadku sz贸stej dynastii nast膮pi艂o rozbicie pa艅stwa na szereg mniejszych pa艅stewek (tzw. pierwszy okres przej艣ciowy). Wraz z upadkiem pa艅stwa nast膮pi艂o zahamowanie rozwoju sztuki, w tym i architektury. Tradycje sztuki memfickiej kontynuowane s膮 w Herakleopolis. Inne o艣rodki odchodz膮 nieco od obowi膮zuj膮cych schemat贸w. To z kolei spowodowa艂o, po raz pierwszy w historii Egiptu, pewne zr贸偶nicowanie pomi臋dzy poszczeg贸lnymi tw贸rcami艢rednie Pa艅stwo

Ponowne zjednoczenie Egiptu by艂o dzie艂em ksi膮偶膮t teba艅skich. Zatem to Teby (Luksor) sta艂y si臋 centrum politycznym i kulturalnym Egiptu. Pomimo powrotu do wzor贸w klasycznych, architektura i rze藕ba Egiptu r贸偶ni si臋 od poprzedniego okresu. Zaniechano budowy mastab, kontynuowano wznoszenie piramid z ceg艂y i kamienia oraz rozwini臋to budow臋 grobowc贸w kutych w skale. Przyk艂adem grobowc贸w kutych w skale jest grobowiec kr贸la Mentuhotepa-Nebheperte (w艂adcy, kt贸ry ponownie zjednoczy艂 Egipt) zosta艂 wybudowany w Deir el-Bahari, w tej samej dolinie, w kt贸rej p贸藕niej powsta艂 s艂awny grobowiec kr贸lowej Hatszepsut. Grobowiec kr贸la Mentuhotepa-Nebheperte zbudowany jest z dw贸ch rozleg艂ych taras贸w b臋d膮cych 艣wi膮tyni膮 grobow膮. Tarasy, po艂膮czone uko艣n膮 ramp膮, obiega艂y portyki z filarami. 艢wi膮tynia przylega艂a do 艣ciany masywu skalnego. Przed ni膮, od strony Nilu, zbudowany by艂 dziedziniec poro艣ni臋ty drzewami i ozdobiony pos膮gami kr贸la. Obok 艣wi膮tyni, po zachodniej stronie umieszczono sze艣膰 kaplic ma艂偶onek kr贸la i kap艂anek bogini Hathor. Groby ich znajduj膮 si臋 na dziedzi艅cu. Do komory grobowej prowadzi艂 d艂ugi korytarz. Sama komora by艂a wykonana z blok贸w granitowych i ozdobiona reliefami. Zachowane fragmenty pokazuj膮 sceny polowa艅 na zwierz臋ta pustynne i ptactwo, 艂owienie ryb, wojny oraz obrz臋dy kultowe.

Inne charakterystyczne cechy architektury tego okresu to budowa miast o regularnej siatce ulic oraz wprowadzenie nowego typu kolumn w budownictwie sakralnym, o g艂owicach stylizowanych na kszta艂t otwartych lub zamkni臋tych p膮k贸w papirusu, oraz tzw. kolumny prodoryckie, czyli takie, kt贸rych trzony nie na艣laduj膮 element贸w ro艣linnych. Pierwsze kolumny tego typu zastosowano co prawda przy budowie piramidy D偶esera, jako kolumny kanelurowane, ale do szerszego zastosowania dosz艂o dopiero w tym okresie. Zachowane w piramidach hieroglify wskazuj膮 na wzrost znaczenia kultu s艂o艅ca. Wierzenia w b贸stwa Re, Atum, Chepri, Harachte czczone w Heliopolis uros艂y do znaczenia religii pa艅stwowej. W architekturze znalaz艂o to odzwierciedlenie w budowie 艣wi膮ty艅 zwi膮zanych z kultem s艂onecznym. Najlepiej zachowana jest 艣wi膮tynia wzniesiona za panowania Niuserre w miejscowo艣ci Abu Gorab. Plan 艣wi膮tyni zbli偶ony jest swoim uk艂adem do kr贸lewskich zespo艂贸w grobowych, z t膮 r贸偶nic膮, 偶e zamiast piramidy ustawiono na cokole pot臋偶ny obelisk zako艅czony piramidionem. Przed obeliskiem ustawiony jest o艂tarz s艂oneczny, przy kt贸rym sk艂adano ofiary. Kompleks otoczony jest murem z kryptoportykami. Korytarze zdobione s膮 licznymi reliefami przedstawiaj膮cymi prace rolnicze wykonywane w r贸偶nych porach roku oraz personifikacje prowincji egipskich i Nilu. W pomieszczeniach, zwanych Komnatami P贸r Roku, ustawiono tak偶e rze藕by przedstawiaj膮ce wiosn臋 i lato.

W architekturze tego okresu wyr贸偶niaj膮 si臋 dwie szko艂y: memficka – prezentuj膮ca styl klasyczny, oraz teba艅ska – o pewnych uproszczeniach i jednocze艣nie wi臋kszej swobodzie kompozycji. W rze藕bie portretowej obserwowany jest tzw. kierunek pesymistyczny, ukazuj膮cy wizerunek w艂adcy o smutnych, zadumanych obliczach, na kt贸rych jego wiek te偶 znajduje swoje odbicie. Jest to nowy, po wcze艣niejszym idealizuj膮cym, spos贸b przedstawiania postaci. Okres 艢redniego Pa艅stwa to dynamiczny czas rozwoju rze藕b wykonywanych z drewna i umieszczanych w grobowcach dostojnik贸w. Przedstawione dynamiczne postacie ukazuj膮 r贸偶ne sceny rodzajowe. Umieszczenie ich najprawdopodobniej zast膮pi艂o w znacznej mierze bogate fryzy kute w kamieniu. Figurki zosta艂y odnalezione w grobowcach Meket-re w Deir el-Bahari oraz w miejscowo艣ci El-Bersza, w tych grobowcach dekoracja 艣cian by艂a znacznie ubo偶sza

Nowe Pa艅stwo
Po kolejnym zjednoczeniu Egiptu, wraz z panowaniem XVIII dynastii, rozpocz膮艂 si臋 kolejny okres 艣wietno艣ci Egiptu. W tym czasie panowanie Egipcjan zosta艂o rozszerzone na s膮siednie terytoria. Stolic膮 imperium by艂y Teby, kt贸re w tym czasie prze偶ywa艂y sw贸j najwi臋kszy rozkwit. W architekturze wykszta艂ci艂 si臋 monumentalny kanon 艣wi膮ty艅 egipskich. Wybudowane wcze艣niej 艣wi膮tynie s膮 rozbudowywane na szerok膮 skal臋. Zdarza si臋, 偶e wcze艣niejsze fragmenty s膮 burzone, a odzyskany materia艂 wykorzystywany jest ponownie. Do 艣wi膮ty艅 prowadz膮 monumentalne aleje procesyjne z szeregami pos膮g贸w sfinks贸w ustawionych po obu jej stronach. Wej艣cie na dziedziniec obramowane jest z dw贸ch stron pot臋偶nymi pylonami. Dalej mogli wej艣膰 tylko kap艂ani i dostojnicy. Zatem to pylony sta艂y si臋 wizyt贸wk膮 艣wi膮ty艅. Pokrywano je bogatymi reliefami opowiadaj膮cymi o czynach faraon贸w zwyci臋偶aj膮cych wroga i oddaj膮cych cze艣膰 bogom. Przed pylonami ustawiano pot臋偶ne pos膮gi faraon贸w. Za pylonami rozpo艣ciera艂 si臋 obszerny, czworok膮tny dziedziniec otoczony portykami. By艂o to miejsce odprawiania publicznych ceremonii (lud obserwowa艂 je z placu przed pylonami). W g艂臋bi budowano zazwyczaj sal臋 hypostylow膮, za ni膮 sal臋 ofiarn膮 z o艂tarzem i sal臋 pojawie艅. W drzwiach sali pojawie艅 ukazywa艂 si臋 pos膮g b贸stwa w tzw. barce kultowej (by艂a to przeno艣na 艂贸d藕 ozdobiona na rufie i dziobie wizerunkami b贸stwa, czyli np. g艂ow膮 barana – Amon, g艂ow膮 soko艂a – Re). Za sal膮 objawie艅 znajdowa艂o si臋 sanktuarium, w kt贸rym przechowywano pos膮g b贸stwa. Do zespo艂u 艣wi膮ty艅 nale偶a艂a te偶 sadzawka z krokodylami.

W tym te偶 okresie utrwali艂 si臋 typ 艣wi膮ty艅 – grobowc贸w kutych w skale. Jednocze艣nie oddzielono miejsce poch贸wku od 艣wi膮tyni grobowej. Komora grobowa, wykuta w skale u podn贸偶a g贸ry, by艂a po艂膮czona z 艣wi膮tyni膮 grobow膮 d艂ugim, podziemnym korytarzem. St膮d rz膮d 艣wi膮ty艅 grobowych pobudowanych w Tebach Zachodnich na granicy p贸l uprawnych. Obok nich stawiano kaplice kultowe, w kt贸rych odbywa艂y si臋 uroczysto艣ci pogrzebowe Pojawi艂 si臋 te偶 nowy typ g艂owic, tzw. kompozytowy. Na p艂aszczyznach kapitelu rze藕biono wizerunki bogini Hathor skierowane na cztery strony 艣wiata (na ilustracji obok). Przyk艂adem takiego rozwi膮zania s膮 kapitele zachowane w 艣wi膮tyni Hatszepsut. W malarstwie i rze藕bie pojawi艂 si臋 nowy spos贸b przedstawiania wizerunku postaci w tzw. kontrapo艣cie (jest to kompozycja, w kt贸rej posta膰 cz艂owieka ca艂ym ci臋偶arem spoczywa na jednej nodze przy zr贸wnowa偶eniu postawy przez lekkie wygi臋cie tu艂owia i ramienia w stron臋 przeciwn膮). Poprzez odej艣cie od obowi膮zuj膮cych kanon贸w, wytworzy艂 si臋 bardziej naturalistyczny styl w rze藕bie, malarstwie, czyli r贸wnie偶 w zdobnictwie. Do najbardziej znanych przyk艂ad贸w dzie艂 tego okresu nale偶膮: studium portrety kr贸lowej Nefretete oraz z艂ota Maska Tutenchamona. Popiersie kr贸lowej zosta艂o odnalezione w warsztacie rze藕biarskim w Tell el-Amarna. Wykonana z wapienia rze藕ba 艣wiadczy o wysokim kunszcie artysty, doskonale zachowana polichromia podkre艣la rysy kr贸lowej. Rze藕ba znajduje si臋 w Muzeum Egipskim w Berlinie. Z艂ota maska Tutenchamona zosta艂a odnaleziona w grobowcu, w Dolinie Kr贸l贸w. Precyzyjnie wykonana. bogato inkrustowana mas膮 szklan膮 maska doskonale oddaje rysy m艂odego kr贸la. Czo艂o zdobi膮 wizerunki g艂owy kobry i s臋pa, kt贸re zgodnie z wierzeniami mia艂y go chroni膰. Maska przechowywana jest w Muzeum Egipskim w Kairze. Wprowadzono te偶 nowy motyw tematyczny – sceny batalistyczne. Do najlepiej zachowanych zabytk贸w tego okresu nale偶膮 w Tebach: 艣wi膮tynia w Luksorze, Zesp贸艂 艣wi膮ty艅 w Karnaku, w Nubii – 艣wi膮tynia w Abu Simbel, w Tebach Zachodnich: grobowce kute w skale np. Hatszepsut, grobowce w Dolinie Kr贸l贸w i Dolinie Kr贸lowych.

Za czas贸w panowania Amenhotep IV (Echnatona) w sztuce egipskiej wyst膮pi艂 tzw. okres amarne艅ski (od [Tell_el-Amarna]], wsp贸艂czesnej nazwy obszaru, na kt贸rym znajduj膮 si臋 pozosta艂o艣ci wybudowanej przez Echnatona nowej stolicy pa艅stwa). Charakteryzowa艂 si臋 on daleko id膮cymi odst臋pstwami od obowi膮zuj膮cych kanon贸w. Wyobra偶enia os贸b by艂y zgodne z rzeczywisto艣ci膮, ukazywa艂y nawet wszystkie niedoskona艂o艣ci postaci. Wizerunki Echnatona przedstawiaj膮 kr贸la jako osob臋 o wyd艂u偶onej twarzy, w膮skich ramionach i szczup艂ych r臋kach, w膮skiej talii i szerokich biodrach. Po 艣mierci Echnatona sztuka amarne艅ska nie zanik艂a ca艂kowicie, arty艣ci przenie艣li si臋 do Memfis. W czasach Nowego Pa艅stwa, jeszcze kilkakrotnie za rz膮d贸w Ramzes贸w, dochodzi艂a do g艂osu maniera amarne艅ska. Jednak w sztuce egipskiej powszechnie obowi膮zuj膮cej nast膮pi艂 powr贸t do oficjalnych kanon贸w.

Epoka p贸藕na
Rozpad pa艅stwa wyczerpanego d艂ugimi wojnami nast膮pi艂 za panowania ostatnich Ramzes贸w. Po trzecim okresie przej艣ciowym, w Epoce p贸藕nej, nast膮pi艂 regres sztuki monumentalnej. Sztuka egipska zacz臋艂a w znacznym stopniu ulega膰 wp艂ywom obcym. W powsta艂ych w tym czasie rze藕bach mo偶na zauwa偶y膰 cechy zaczerpni臋te z sztuki asyryjskiej, perskiej i greckiej. Ale i sztuka egipska odcisn臋艂a swoje pi臋tno na dzia艂alno艣ci artyst贸w tych narod贸w (znaleziono statu臋 perskiego kr贸la Dariusza I w postawie typowej dla przedstawie艅 egipskich faraon贸w, ale z zachowaniem perskiego stroju). Pierwsze trzysta lat po upadku Nowego Pa艅stwa to powr贸t w rze藕bie i malarstwie do wzor贸w z pocz膮tk贸w Nowego Pa艅stwa i zaznaczenie si臋 wp艂yw贸w szko艂y amarnejskiej. Rze藕by pochodz膮ce z ko艅ca okresu przej艣ciowego cechuje ciekawa kompozycja, subtelno艣膰 i eleganckie proporcje. Zosta艂y odnalezione statuetki ukazuj膮ce kl臋cz膮cego w艂adc臋. Pochylony, obejmuje wyci膮gni臋tymi r臋koma stel臋 ofiarn膮 (Osorkon II) albo rytualn膮 bark臋 (Osorkon III). Kuszyci po doj艣ciu do w艂adzy, podczas swoich prawie stuletnich rz膮d贸w (XXV dynastia), pr贸bowali wskrzesi膰 wzory z czas贸w panowania XVIII dynastii. Za czas贸w panowania XXVI dynastii wracano tak偶e do kanon贸w z okresu Starego Pa艅stwa. Rze藕by tego okresu wyra偶aj膮 konformizm postawy politycznej tej dynastii. W艂adcy byli portretowani w ten spos贸b, 偶e w zale偶no艣ci od potrzeb, mogli by膰 traktowaniu jako w艂adcy Egiptu lub pa艅stwa Kusz. Nakrycia g艂owy by艂y tak skomponowane, 偶e mog艂y uchodzi膰 za egipski he艂m wojenny albo kuszycki czepek. Twarze ich maj膮 ostre rysy o wyra藕nie zaznaczonych bruzdach, lekko sp艂aszczonych nosach i charakterystycznych brwiach.

Okres Ptolemejski
Kolejny okres 艣wietno艣ci Egipt zawdzi臋cza Grekom, kt贸rzy wyparli Pers贸w. Grecy byli zafascynowani kultur膮 Egipcjan, pr贸bowali zatem wskrzesi膰 dawniejsze tradycje. Dzie艂a tego okresu maj膮 wiele cech kompozycji sztuki greckiej. Przejawia si臋 to w malowid艂ach, w portretach postaci – cia艂o zachowuje charakterystyczny skr臋t, ale twarz portretowana jest en face, przedstawiane postacie czasem nosz膮 greckie stroje itp. Rozkwit prze偶ywa sztuka br膮zownicza. Powstaj膮 liczne pos膮偶ki b贸stw wykonane z tego materia艂u. Cechuj膮 si臋 dba艂o艣膰 o wyko艅czenie detalu, pi臋kna forma i perfekcja wykonania.

R贸wnocze艣nie Grecy kontynuuj膮 w艂asne tradycje. Kwitn膮cym o艣rodkiem tego nurtu staje si臋 Aleksandria. Z tego okresu pochodz膮 znane portrety fajumskie. Rze藕by okresu ptolemejskiego wyr贸偶niaj膮 si臋 realizmem, psychologiczn膮 koncepcj膮. Zachowane rze藕by g艂贸w kap艂an贸w (zielone g艂owy) sta艂y si臋 wzorem dla sztuki portretowej staro偶ytnego Rzymu. Druga szko艂a, rodzima, kontynuuje architektur臋 monumentaln膮. Z tej drugiej szko艂y pochodz膮 takie budowle jak 艣wi膮tynia w File, Edfu i Denderze.
Wyst臋powanie dwu odr臋bnych, cho膰 wp艂ywaj膮cych na siebie, kultur powodowa艂o tak偶e sporz膮dzanie dokument贸w pa艅stwowych w dw贸ch j臋zykach, odmiennymi, w艂a艣ciwymi dla nich rodzajami pisma. Tak膮 inskrypcj臋 wyryto na s艂awnym kamieniu z Rosetty. Dzi臋ki temu znalezisku uda艂o si臋 odczyta膰 hieroglify egipskie.

Ostatni okres w dziejach sztuki staro偶ytnego Egiptu to zaznaczenie si臋 silnych wp艂yw贸w chrze艣cija艅stwa, niekt贸re egipskie 艣wi膮tynie przebudowano na ko艣cio艂y. Po upadku cesarstwa rzymskiego Egiptem zaw艂adn臋艂a sztuka islamu.
Zachowane zabytki 艣wi膮ty艅 i grobowc贸w przez tysi膮clecia wystawione by艂y na niszczycielskie dzia艂anie s艂o艅ca, wilgoci i wiatru nios膮cego olbrzymie ilo艣ci pustynnego piasku. To spowodowa艂o, 偶e bogate polichromie mia艂y szans臋 zachowa膰 si臋 tylko wewn膮trz grobowc贸w. Dzisiejszy obraz pozosta艂o艣ci cywilizacji egipskiej nie pokazuje bogactwa i intensywno艣ci barw polichromii i z艂oce艅, jakimi by艂y one pokryte. W czasach faraon贸w nie by艂y one tak szare jak obecnie. Wprost przeciwnie, by艂y to budowle o 偶ywej i bogatej kolorystyce pokrywaj膮cych je malowide艂 i relief贸w.

Wkuwasz ? , wy艣lij SMS o tre艣ci LEAD.WKUWAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Po wpisaniu kodu, wci艣ni臋ciu "Pobieram PDF/DOCX" pobieranie zacznie si臋 automatycznie

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x