Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Motywy orientalne i ich funkcje w literaturze romantycznej

Udost臋pnij

Orientalizm jest to przejawiaj膮ca si臋 zar贸wno w literaturze jak i sztuce fascynacja 偶yciem, tradycj膮 i kultur膮 narod贸w Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Tw贸rcy zachwycali si臋 w szczeg贸lno艣ci kultur膮 arabsk膮, persk膮, chi艅sk膮, hindusk膮 i japo艅sk膮. To zainteresowanie 艣wiatem bliskiego i 艣rodkowego wschodu szczeg贸lnie zaobserwowa膰 mo偶na w dzie艂ach epoki romantyzmu oraz w literaturze innych epok literackich, kt贸re do za艂o偶e艅 romantyzmu nawi膮zywa艂y. Motywy orientalne sprawia艂y, 偶e 艣wiat ukazywany przez poet贸w stawa艂 si臋 poci膮gaj膮cy i tajemniczy oraz pos艂u偶y艂 do wykreowania bohatera romantycznego ? pielgrzyma ? w臋drowca. Orientalizm mia艂 te偶 du偶y wp艂yw na tw贸rczo艣膰 romantyk贸w, kt贸rzy szukali t艂a i rzeczywisto艣ci w kt贸rej mogli by umie艣ci膰 akcje swych utwor贸w. 艢wiat ten urzeka艂 tw贸rc贸w tajemniczo艣ci膮 i barwno艣ci膮, pozwala艂 uciec od smutnej rzeczywisto艣ci. Orientalizm pojawi艂 si臋 ju偶 w staro偶ytno艣ci, rozwin膮艂 szczeg贸lnie w 艣redniowieczu i w okresie baroku. Cz臋sto wykorzystywany by艂 przez tw贸rc贸w jako spos贸b widzenia i przedstawiania rzeczywisto艣ci. W utworach zawieraj膮cych motywy orientalne mo偶emy dostrzec obszerne opisy tamtejszej egzotycznej przyrody oraz obyczaj贸w, kt贸re dzi臋ki tw贸rcom zosta艂y przeniesione do europejskiej kultury .
Orientalizm przejawia si臋 szczeg贸lnie w sonetach krymskich Adama Mickiewicza.
W swoim cyklu utwor贸w Mickiewicz w spos贸b mistrzowski ukaza艂 pi臋kno krajobrazu krymskiego, przyrody orientalnej i kultury Wschodu. „Sonety krymskie” to cykl osiemnastu utwor贸w, powi膮zanych ze sob膮 tym samym tematem – opisem obrazu orientalnego. Powsta艂y one podczas pobytu pisarza w Odessie, s膮 efektem jego cz臋stych wycieczek na Krym. Poetycka podr贸偶 rozpoczyna si臋 na bezkresnych stepach Akermanu, a ko艅czy u st贸p g贸ry Ajudah. W sonetach splataj膮 si臋 obrazy nietypowej przyrody z opisem prze偶y膰 wewn臋trznych bohatera ? Pielgrzyma. Ka偶dy z nich stanowi samodzielny utw贸r, a elementem g艂贸wnym jest przyroda, kt贸ra stanowi pretekst do wyra偶ania uczu膰 podmiotu lirycznego. Kultura orientalna by艂a dla romantyk贸w tajemnicza, ciekawa, inna. Cyklem tych sonet贸w Mickiewicz potwierdzi艂 swoje zainteresowanie orientem. Sonety krymskie wyra偶aj膮 przede wszystkim refleksje nad utracon膮 ojczyzn膮, ale tak偶e rozwa偶ania dotycz膮ce 偶ycia i tw贸rczo艣ci. Istotn膮 cech膮 „Sonet贸w krymskich”, a co za tym idzie opis贸w przyrody w nich zawartych jest w艂a艣nie orientalizm, przejawiaj膮cy si臋 poprzez niezwykle ozdobny styl oraz istnienie wschodniego bohatera- Mirzy.
Utworem rozpoczynaj膮cym cykl i jednocze艣nie najs艂ynniejszym s膮 „Stepy akerma艅skie”. Pierwsza cz臋艣膰 utworu dotyczy opisu bezkresnych step贸w Akermanu rozci膮gaj膮cych si臋 nad Dniestrem, kt贸re zostaj膮 przedstawione przez autora jako ocean. Podmiot liryczny prze偶ywa dramat, gdy偶 wie, i偶 powr贸t do ojczyzny jest nierealny, jest marzeniem kt贸rego nie mo偶e urzeczywistni膰. Podmiot liryczny ukazuje cisz臋, a bezkres step贸w Akermanu i brak g艂osu dobiegaj膮cego z Litwy, kt贸ry sk艂ania艂by do powrotu na 艂ono ojczyzny u艣wiadamiaj膮 poecie jego samotno艣膰, oddalenie od kraju oraz t臋sknot臋.
Kolejnym utworem godnym uwagi jest niew膮tpliwie wiersz ?Bakczysaraj?. W utworze tym zostaje przedstawiony obraz miasta, dawnej stolicy chan贸w krymskich. By艂o to miasto licznych meczet贸w, z ruinami dawnego pa艂acu. Zwiedzanie tego偶 pa艂acu sta艂o si臋 dla Mickiewicza inspiracj膮 do napisania sonetu. Miasto, niegdy艣 t臋tni膮ce 偶yciem, oznaczaj膮ce w艂adz臋 i pot臋g臋, ulega unicestwieniu. Przes艂aniem sonetu jest stwierdzenie, 偶e b艂臋dem cz艂owieka jest uwa偶anie si臋 za istot臋 posiadaj膮c膮 w艂adz臋 nad ca艂ym 艣wiatem, gdy偶 w rzeczywisto艣ci jest bezbronny wobec pot臋gi natury.
Sonet ? Bakczysaraj w nocy? powsta艂 prawdopodobnie pod wp艂ywem fascynacji egzotyk膮 orientu i kultury islamu . Tematem utworu jest obraz miasta w czasie zachodu s艂o艅ca . Dostrzegamy wiele meczet贸w, symboli wiary tamtejszej ludno艣ci. Autor zwraca uwag臋 na bardzo powa偶ne traktowanie swojej wiary. Nastr贸j pobo偶no艣ci podczas ostatniej modlitwy przenosi si臋 tak偶e na przyrod臋, bardzo widoczny jest jej spok贸j w艂a艣nie podczas zachodu s艂o艅ca.
Kolejnym sonetem na kt贸ry z ca艂膮 pewno艣ci膮 nale偶a艂oby zwr贸ci膰 uwag臋 jest ?Czatyrdach?. W utworze tym podmiotem lirycznym jest Mirza ? cz艂owiek wschodu, kt贸ry zwraca si臋 do Czatydrahu, najwy偶szego szczytu, ze s艂owami zachwytu i podziwu dla jego pot臋gi. M贸wi nawet ? Maszcie krymskiego statku , wielki Czatyrdahu!, O minarecie 艣wiata!, O g贸r padyszachu!. Zrozpaczony muzu艂manin odprawia mod艂y u podn贸偶a g贸ry, wylicza nieszcz臋艣cia, kt贸re dotykaj膮 ludzi: susz臋, szara艅cz臋, wojn臋 ? wci膮偶 te same od pokole艅. Lecz Czatyrdah tkwi nieruchomy i oboj臋tny na ludzkie cierpienie. G贸ra po艣rednik mi臋dzy cz艂owiekiem a Bogiem wci膮偶 milczy, cz艂owiek zadaje sobie pytanie czy B贸g jest tak samo pot臋偶ny i tak samo niewzruszony na ludzkie cierpienie jak g贸ra Czatyrdach.
Poszczeg贸lne sonety s膮 powi膮zane poprzez dzieje poety – pielgrzyma, wygna艅ca t臋skni膮cego za ojczyzn膮, kt贸r膮 by艂 zmuszony opu艣ci膰. W utworze Pielgrzym zosta艂y przedstawione dwie krainy , pierwsz膮 jest 艣wiat obecnie otaczaj膮cy poet臋 ? Krym , drug膮 za艣 艣wiat wspomnie艅 ? jego kraj ojczysty Litwa. Autor przeciwstawia sobie obie krainy , uzyskuj膮c tym sposobem du偶y kontrast. Z jednej strony Krym widzimy jako pi臋kny egzotyczny zak膮tek, a z drugiej dostrzegamy emocjonaln膮 pustk臋 podmiotu lirycznego wobec tej rzeczywisto艣ci. T臋skni do Litwy, kt贸rej lasy s膮 mu dro偶sze ni偶 wszystkie egzotyczne wspania艂o艣ci takie jak S艂owiki Bajdaru, z艂ote ananasy czy rubinowe morwy. Litwa mimo pospolitego obrazu jest bliska sercu poety gdy偶 to w艂a艣nie z tym regionem jest zwi膮zany emocjonalnie. Nad uroki krymskiej przyrody przek艂ada krajobrazy Litwy ? a wi臋c wszystko co jest mu drogie i bliskie. Pielgrzym zostaje przedstawiony jako nieszcz臋艣liwie zakochany patriota. Targa nim wiele pyta艅 i niepokoi dotycz膮cych jego powrotu do ojczyzny i mi艂o艣ci do ukochanej. W sonetach krymskich motywy orientalne mo偶emy dostrzec przede wszystkim w opisach przyrody. Podmiot liryczny prowadzony jest przez Mirze ? cz艂owieka wschodu, kt贸ry jest jego przewodnikiem i ukazuje pi臋kno krainy Orientu, zar贸wno to widoczne jaki i to ukryte.
Wierszem zamykaj膮cym cykl utwor贸w jest sonet pt: ?Ajudah?. Tematem tego utworu jest widok ze ska艂y Ajudah . Talent poetycki i natchnienie symbolizowane s膮 w tym utworze przez morskie fale, za艣 muszle, per艂y i korale symbolizuj膮 dzie艂a powstaj膮ce podczas przyp艂ywu natchnienia u artysty. To poetyckie skojarzenie przywo艂a艂o typowy dla epoki temat – poezji i poety osamotnionego, lecz nie艣miertelnego dzi臋ki swej s艂awie, kt贸ry oczekuje uznania potomnych i wsp贸艂czesnych odbiorc贸w zar贸wno za 偶ycia jak i po 艣mierci.
Utworem, na kt贸ry z pewno艣ci膮 tak偶e warto si臋 powo艂a膰 jest Giaur Georga Byrona. Ta powie艣膰 poetycka godna jest uwagi nie tylko ze wzgl臋du na kompozycj臋 i tre艣膰.
O jej artyzmie decyduj膮 tak偶e opisy przyrody i kultury wschodu. Autor przedstawi艂 zagadnienie w spos贸b barwny i ciekawy, a wp艂yw orientalizmu na utw贸r jest ogromny . Pe艂en tytu艂 powie艣ci poetyckiej brzmi : Giaur- u艂amki powie艣ci tureckiej i ju偶 nawi膮zuje do kultury orientalnej. Zreszt膮 ca艂e dzie艂o przesycone jest nalecia艂o艣ciami j臋zyka arabskiego oraz muzu艂ma艅skimi przejawami kulturowymi i duchowymi. Jedn膮 z cech orientalizmu jest tajemniczo艣膰, kt贸r膮 udaje si臋 autorowi wywo艂a膰 wprowadzeniem, w艂a艣ciwie, anonimowego bohatera, bo Giaur to po prostu chrze艣cijanin. Czytelnik nic nie wie na temat jego pochodzenia, nie zna jego nazwiska ani rodowodu- zatem posta膰 ta mia艂a nie tylko fascynowa膰, ale i intrygowa膰 czytelnika, a doskonale wkomponowana w rzeczywisto艣膰 wschodu akcja podkre艣la jej oryginalno艣膰. Akcja samego poematu, rozrywana jest przez nag艂e i zaskakuj膮ce zmiany scenerii, a o wypadkach dotycz膮cych 艣mierci Leili, zemsty Giaura i jego pokucie czytelnik dowiaduje si臋 z ust trzech narrator贸w. 艢wiat orientu to tak偶e religia,. Na kt贸r膮 sk艂adaja si臋 nie tylko prawa ustanowione przez koran, tak偶e normy obyczajowe i kulturowe. ich wp艂yw na losy bohater贸w jest ogromny. Zmuszony prawami koranu Hassan zabija Leile cho膰 tak naprawd臋 nie jest z艂ym cz艂owiekiem. Byron przybli偶a tak偶e j臋zyk tej cz臋艣ci 艣wiata, w utworze wyst臋puj膮 pojedyncze s艂owa i zwroty muzu艂ma艅skie. Orientalizm w Giaurze wnosi niezwykle wiele do tego utworu. Dzie艂o nabiera tajemniczego charakteru przez co jest ciekawsze i barwniejsze. Autor przenosz膮c akcje utworu do Turcji sprawia ze g艂贸wny bohater jest wyobcowanym odmie艅cem ,a wiec typowym bohaterem romantycznym.
Podr贸偶 Juliusza S艂owackiego do Ziemi 艢wi臋tej i innych kraj贸w Wschodu zaowocowa艂a utworami w kt贸rych nie w膮tpliwie mo偶na dostrzec motywy orientalne. Podr贸偶 ta by艂a dla niego 藕r贸d艂em inspiracji i przynios艂a wiele nowych do艣wiadcze艅, Rozmowa z piramidami to rozmy艣lania o zniewolonym narodzie, kt贸ry nie da si臋 pokona膰 ani nie przestanie my艣le膰 o wyzwoleniu. Jego si艂膮 jest nie艣miertelny duch, wed艂ug podmiotu lirycznego nale偶a艂o by od艂o偶y膰 walk臋 zbrojn膮 na czas p贸藕niejszy, bardziej odpowiedni. Jednak w pami臋ci narodu powinna pozosta膰 pami臋膰 o bohaterach. 艢lady przesz艂o艣ci, bogactwa takie jak w艂a艣nie piramidy i sarkofagi ? 艣wiadectwo dawnej wielko艣ci sk艂ania poet臋 do refleksji i rozmy艣la艅.
Motywy orientalne mo偶emy odnale藕膰 tak偶e w poemacie Juliusza S艂owackiego
pt:? Ojciec zad偶umionych?. W jego pami臋ci utkwi艂y obrazy zbiorowych grob贸w ludzi umar艂ych na d偶um臋, obrazy n臋dzy, biedy, choroby i rozpaczy, obrazy b贸lu umieraj膮cych i b贸lu ludzi, kt贸rzy utracili swoich bliskich. Wszystkie wspomnienia pojawiaj膮 si臋 w utworze. W czasie odbywania kwarantanny w Egipcie Juliusz S艂owacki us艂ysza艂 histori臋 starego Araba, kt贸ra sta艂a si臋 p贸藕niej kanw膮 poematu ?Ojciec zad偶umionych?. Arab opowiada podr贸偶nemu rodzinn膮 tragedi臋. D偶uma zabra艂a mu 偶on臋 i siedmioro dzieci, a wi臋c wszystko co tak na prawd臋 kocha艂. Cierpienie nie wyzwoli艂o w nim jednak buntu. Postawa rezygnacji i wyobcowania ze 艣wiata nie dotkni臋tych kl臋sk膮 zbli偶a „ojca zad偶umionych” do biblijnego Hioba. Cierpienia Hioba jednak zostaj膮 wynagrodzone, za艣 Arab opr贸cz b贸lu nie dostaje nic. Orientalna jest w tym utworze nie tylko przyroda, ale tak偶e mo偶emy dostrzec elementy religii muzu艂ma艅skiej ? liczne zwroty skierowane do Allacha. Kompozycja utworu oddaje falowanie nastroj贸w rozpaczy i nadziei. Opis pustyni wsp贸艂brzmi ze stanami ducha narratora. Groz臋 d偶umy jako niszczycielskiej si艂y, kt贸ra odbiera cz艂owiekowi wszystko co wa偶ne, pot臋guje obraz pustyni, kt贸ry dodatkowo ukazuje bezsilno艣膰 cz艂owieka. M臋偶czyzna opowiada o etapach kwarantanny i kolejnych zgonach najbli偶szych sobie os贸b.
Orientalizm by艂 dla romantyk贸w przede wszystkim t艂em w kt贸rym mogli umieszcza膰 akcje swych utwor贸w. Pozwala艂 uciec od smutnej rzeczywisto艣ci i zainteresowa膰 czytelnika swoj膮 barwno艣ci膮 i tajemniczo艣ci膮. Zainteresowanie kultur膮 wschodu zaowocowa艂o wprowadzeniem to utwor贸w s艂ownictwa orientalnego oraz pozwoli艂o wykreowa膰 nowy typ bohatera ? pielgrzyma pragn膮cego powr贸ci膰 do ojczyzny.


Udost臋pnij

Wy艣lij SMS o tre艣ci ODBLOKUJ.PDF pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x