Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Opracowanie lektury Ogniem i mieczem.

Udost臋pnij

G艂贸wne wydarzenia
Koniec 1647 roku na po艂udniowo-wschodnich kresach Rzeczypospolitej, tzw. Dzikich Polach, nad rzek膮 Omelniczek, dop艂ywem Dniepru.
Uratowanie przez Jana Skrzetuskiego, namiestnika chor膮gwi husarskiej, 偶ycia Bohdanowi Chmielnickiemu;
Pocz膮tek stycznia 1648 roku.
Poznanie Heleny Kurcewicz贸wnej, o艣wiadczyny (panna wbrew swojej woli zar臋czona zosta艂a z pu艂kownikiem kozackim Bohunem);
Skrzetuski w niewoli Chmielnickiego (zdrada Krzeczowskiego, kl臋ska w bitwach pod 呕贸艂tymi Wodami i Korsuniem, okrucie艅stwa, jakich dopuszcza si臋 鈥渃zer艅鈥 na Polakach);
To kluczowa, dla poznania pogl膮d贸w historiozoficznych Sienkiewicza, scena rozmowy pomi臋dzy Chmielnickim a Skrzetuskim. Chmielnicki prezentuje si臋 tu jako m艣ciciel wszystkich strasznych krzywd, jakich Polacy dopu艣cili si臋 na Ukrainie. Skrzetuski (porte parole autora) nie podwa偶a przedstawionych fakt贸w, ale odrzuca jego rozumowanie. Racjom uciskanych przedstawi艂 racje wy偶sze – wzgl膮d na dobro kraju, kt贸re jego zdaniem domaga艂o si臋 polubownego za艂atwienia sporu. Nie ma bowiem takich racji, kt贸re usprawiedliwia艂yby zbrojne wyst膮pienie poddanych przeciw majestatowi pa艅stwa i w艂adzy.
Zemsta Bohuna w Roz艂ogach (morduje opiekunk臋 Heleny i dwu jej syn贸w, za艣 dw贸r podpalaj膮 okoliczni ch艂opi kozaccy mszcz膮c si臋 za ucisk ze strony Kurcewicz贸w);
Ucieczka Onufrego Zag艂oby z Helen膮 (przebrani w 艂achmany udaj膮: rycerz – dziada z lir膮, Helena – jego ma艂oletniego, niemego przewodnika), po艣cig;
Po kl臋sce korsu艅skiej ksi膮偶臋 Wi艣niowiecki nakazuje wszystkim oddzia艂om stawi膰 si臋 w 艁ubniach. Umiera kr贸l W艂adys艂aw IV, a regimentarze, sprawuj膮cy tymczasow膮 w艂adz臋, domagaj膮 si臋 podj臋cia uk艂ad贸w (chc膮 drog膮 wzajemnych ust臋pstw i cz臋艣ciowego zaspokojenia 偶膮da艅 kozackich za偶egna膰 鈥渂ratob贸jcz膮鈥 walk臋鈥). Starcie racji politycznych Jeremiego z polityk膮 obozu sprawuj膮cego w艂adz臋 w kraju, to jedna z g艂贸wnych osi w akcji wojennej powie艣ci. Szczeg贸ln膮 wymow臋 ma scena porachunk贸w dumnego magnata z w艂asna dusz膮. Knia藕 wie, 偶e zap臋dy ukrai艅skiej 鈥渃zerni鈥 mo偶na pow艣ci膮gn膮膰 tylko 鈥渙gniem i mieczem鈥, ale nie chce wywo艂ywa膰 anarchii. Poddaje si臋 pod w艂adz臋 regimentarzy. Ci jednak, po nieudanych misjach wojewody Kisiela do Chmielnickiego, r贸wnie偶 opowiadaj膮 si臋 za wojn膮.
Wzi臋cie Baru, Helena pod opiek膮 Horpyny (rozkochany Kozak pozostawia dziewczyn臋 w jarze nad Wa艂adynk膮, nieopodal Raszkowa pod opiek膮 czarownicy i jej s艂ugi Czeremisa);
Skrzetuski, zgodnie z zaleceniami Wi艣niowieckiego zbiera informacje o wojskach Chmielnickiego, ale przede wszystkim rozsiewa pog艂oski o zbli偶aniu si臋 ksi臋cia, co dezorientuje 鈥渃zer艅鈥
Zag艂oba w r臋ku Bohuna, pomoc Wo艂odyjowskiego;
Pop艂och w zagro偶onym Lwowie;
Pojedynek Wo艂odyjowskiego z Bohunem (odwag膮 i zr臋czno艣ci膮 鈥渕a艂y rycerz鈥 zdobywa sobie przyjaciela w Char艂ampie, r贸wnie jak i on zakochanym w Anusi Borzobohatej);
Kr贸lem Polski zostaje obrany Jan Kazimierz.
Skrzetuski, do艂膮czywszy do eskorty wojewody Kisiela, pod膮偶aj膮cego w misji pokojowej do Chmielnickiego, jest 艣wiadkiem uroczystego wr臋czenia buntownikowi bu艂awy hetma艅skiej i czerwonej chor膮gwi z wizerunkiem or艂a. Chmielnicki nie kryje, 偶e pok贸j jest tylko chwilowy.
Odbicie Heleny, ucieczka (dzi臋ki sprytowi Rz臋dziana Wo艂odyjowski i Zag艂oba, przebrani za ataman贸w kozackich uwalniaj膮 dziewczyn臋; od niewoli tatarskiej ratuj膮 ich oddzia艂y dowodzone przez Kuszla i Roztworowskiego);
Obl臋偶enie Zbara偶a (dope艂nienie 艣lub贸w przez Podbipi臋t臋 i bohaterska 艣mier膰) i przybycie Skrzetuskiego do kr贸la stacjonuj膮cego w Toporowie z wiadomo艣ci膮 o obl臋偶eniu twierdzy;
Spotkanie Skrzetuskiego z Helen膮.
W Epilogu: 1651 rok: zwyci臋ska bitwa pod Beresteczkiem zako艅czona ucieczk膮 chana. Bohun obrany na miejsce Chmielnickiego, wodzem kozackim, umiera w odbudowanych Roz艂ogach.
Problematyka
Pierwotny tytu艂 powie艣ci to 鈥淲ilcze gniazdo鈥, powie艣膰 oparta na studiach walk polsko-kozackich.
Drukiem powie艣膰 ukaza艂a si臋 wpierw na 艂amach krakowskiego 鈥淐zasu鈥 i warszawskiego 鈥淪艂owa鈥 od 2 maja 1883 roku do 1 lutego 1884 roku, osobno ukaza艂a si臋 w 1884 roku.
Historia w powie艣ci
Kozacy na Ukrainie w XVII wieku znosili du偶y ucisk pa艅szczy藕niany ze strony polskich magnat贸w i mo偶now艂adc贸w zwanych 鈥渒r贸lewi臋tami kresowymi鈥. W utworze znale藕膰 mo偶na zaledwie wzmianki o ich sytuacji, niewoli i marzeniach o wolno艣ci);
Wolno艣ciowe d膮偶enia Kozak贸w, ich walk臋 wyzwole艅cz膮, narodowo-spo艂eczn膮 pod sztandarami Chmielnickiego Sienkiewicz ukazuje jako bunt przeciw prawowitej w艂adzy i d膮偶enie do rzezi i rozboju;
Walk臋 ukrai艅sko-polsk膮 traktuje jako wojn臋 bratob贸jcz膮 mi臋dzy dzie膰mi jednej ojczyzny, wojn臋 domow膮;
Autor jako potomek dawnej szlachty staje po stronie polskich magnat贸w oraz solidaryzuje si臋 ze szlacht膮 kresow膮, kt贸ra w obronie magnackich latyfundi贸w usi艂owa艂a ogniem i mieczem gasi膰 s艂uszny bunt uciskanych mas ludu;
Solidaryzuje si臋 z 鈥渒r贸lewi膮tkami ukrai艅skimi鈥 i ich postaw臋 ukazuje jako patriotyczn膮 walk臋 w obronie zagro偶onego kraju
Obraz wojny kozackiej ukazany w powie艣ci wynika z:
pogl膮d贸w Sienkiewicza na dzieje XVII wieku,
艣wiadomie przyj臋tej idei utworu.
Sienkiewicz pragn膮艂 przede wszystkim:
przywr贸ci膰 pami臋ci pokolenia dni wielko艣ci i chwa艂y jego ojczyzny, zdolnej wyd藕wign膮膰 si臋 z otch艂ani kl臋sk moc膮 swego or臋偶a (kr贸tkotrwa艂y tryumf wojsk koronnych pod Zbara偶em i Beresteczkiem potraktowany jako generalny tryumf s艂usznej sprawy nad z艂em),
opisuj膮c bunt na Ukrainie daje swoiste ostrze偶enie przed nieszcz臋艣ciem, jakie grozi艂o i grozi膰 mo偶e ojczy藕nie, gdy porachunki spo艂eczne wezm膮 g贸r臋 nad zasad膮 narodow膮, nad dobrem Rzeczypospolitej jako ca艂o艣ci.
Jeremi Wi艣niowiecki: zwany Jarem膮, ksi膮偶臋, jeden z najwi臋kszych magnat贸w na Ukrainie i jeden z okrutnych kr贸lewi膮t, ciemi臋偶yciel i wyzyskiwacz, uosobienie magnackiej pychy, prywaty, despotyzmu i warcholstwa.
W powie艣ci ukazany jako idea艂 rycerza, wodza i polityka:
szlachetny,
zdolny, 鈥渙rli umys艂鈥,
艣mia艂y,
silny,
niezwyci臋偶ony,
znakomity wojownik, bohater bez skazy, uwielbiany przez 偶o艂nierzy,
ojcowski wobec poddanych,
postrach dla rebeliant贸w,
do艣wiadczony polityk, godny korony (jego syn, Micha艂 Korybut, obrany w艂adc膮),
wszystkie jego bitwy s膮 wygrane.
Posta膰 nieomal ba艣niowa (cytat).
Bohdan Chmielnicki: narodowy bohater Ukrainy, w powie艣ci ukazany niezgodnie z prawd膮 historyczn膮 w spos贸b bardzo negatywny:
morderca,
barbarzy艅ca,
egoista,
dumny despota,
chytry, podst臋pny polityk,
zdrajca sprzymierzaj膮cy si臋 z wrogiem dla osobistych korzy艣ci (cytat).
W膮tek romansowy
Uczucie Jana Skrzetuskiego i Heleny Kurcewicz贸wnej ukazane zosta艂o:
w spos贸b tradycyjny, prosty
jako romans sensacyjny (mi艂o艣膰 z przeszkodami, zak艂贸cona obecno艣ci膮 i dzia艂alno艣ci膮 rywala oraz urozmaicona licznymi przygodami);
W w膮tku wyst臋puj膮 nast臋puj膮ce elementy:
spotkanie dwojga bohater贸w, kt贸rym od samego pocz膮tku pomy艣lny uk艂ad uniemo偶liwiaj膮 dzia艂ania rywala, Bohuna,
roz艂膮czenie pary zakochanych wynikaj膮ce z obowi膮zk贸w Skrzetuskiego wobec ojczyzny,
perypetie zwi膮zane z losem Heleny (jej ucieczka z Zag艂ob膮 z Roz艂og贸w, pobyt w jarze pod opiek膮 Hopryny, uwolnienie),
szcz臋艣liwe po艂膮czenie m艂odych.
Bohaterowie
Jan Skrzetuski:
posta膰 fikcyjna (藕r贸d艂a historyczne podaj膮 tylko, 偶e rycerz o tym imieniu przeprawi艂 si臋 z obl臋偶onego Zbara偶a do kr贸la, a potem walczy艂 pod Beresteczkiem). Jego losy stanowi膮 o istnieniu zwi膮zk贸w przyczynowych w powie艣ci.
Porucznik, namiestnik wojsk ksi臋cia Jeremiego Wi艣niowieckiego. Ulubieniec i stronnik ksi臋cia, uznaj膮cy w nim najwy偶szy autorytet wojskowy i polityczny. W s艂u偶bie ksi臋cia t艂umi powstanie kozackie oceniaj膮c je, jako bunt zrewoltowanej czerni przeciwko prawowitej w艂adzy (rozmowa z Chmielnickim);
Idea艂 rycerza, chrze艣cijanina, 鈥渘iez艂omny rycerz鈥 dla kt贸rego s艂u偶ba ojczy藕nie, honor i s艂awa stanowi膮 warto艣ci cenniejsze nad 偶ycie. W ich to imi臋 po艣wi臋ca 偶ycie prywatne, minimalizuj膮c znaczenie w艂asnych dramat贸w w obliczu tragedii Rzeczypospolitej;
Dumny, uczciwy, g艂臋boko religijny, w imi臋 wiary gotowy pogodzi膰 si臋 ze swym losem (cytat).
Bohun
pu艂kownik kozacki, posta膰 fikcyjna. Uwielbiany przez Kozak贸w (艣piewano o nim pie艣ni i opowiadano wr臋cz nieprawdopodobne historie o wyczynach).
Posta膰 tajemnicza o niejasnej przesz艂o艣ci i pochodzeniu, kt贸rego tajemnicy pilnie strze偶e;
pokochawszy Helen臋, kt贸ra nim gardzi, czci j膮 niczym 艣wi臋t膮 i s艂u偶y Kurcewiczom oczekuj膮c, a偶 dziewczyna odwzajemni uczucie,
Z艂y i m艣ciwy, przekonawszy si臋 o zdradzie opiekun贸w Heleny, w porywie szalonej z艂o艣ci morduje ich; gwa艂towny i dziki zdolny jest do najokrutniejszej zbrodni;
Odwag膮, waleczno艣ci膮 i m臋stwem budzi szacunek wrog贸w;
Do ko艅ca 偶ycia pozostaje wierny Helenie, odbudowuje z gruz贸w Roz艂ogi i w nich sp臋dza ostatnie lata 偶ycia (cytat).
Helena:
pochodzi ze starego rodu Kurcewicz贸w, osierocona: matka zmar艂a przy porodzie, ojciec, ksi膮偶臋 Wasyl, nale偶a艂 do stronnik贸w ksi臋cia Micha艂a Wi艣niowieckiego (ojca Jeremiego), nies艂usznie oskar偶ony o zdrad臋 salwowa艂 si臋 ucieczk膮. Maj膮tek i kilkuletni膮 c贸reczk臋 pozostawi艂 pod opiek膮 brata Konstantyna, po 艣mierci kt贸rego Roz艂ogami rz膮dzi demoniczna 偶ona. To ona w艂a艣nie zdecydowa艂a si臋 po艣wi臋ci膰 bratanic臋, by maj膮tek pozosta艂 w r臋kach syn贸w.
Rzadko zjawia si臋 na kartach powie艣ci, ale to wok贸艂 niej tocz膮 si臋 najbardziej sensacyjne wydarzenia.
Osiemnastoletnia dziewczyna jest nieziemsko pi臋kna, budzi wi臋c zar贸wno szalon膮 mi艂o艣膰 Bohuna, kt贸rym pogardza, jak i odwzajemnion膮 Skrzetuskiego;
Powa偶na, dumna i bez skazy staje si臋 godn膮 narzeczon膮 a p贸藕niej 偶on膮 polskiego rycerza (cytat);
Opisy
Longinus Podbipi臋ta (cytat),
opisy bitew (cytat 1, cytat 2, cytat 3, cytat 4, cytat 5, cytat 6, cytat 7, cytat 8, cytat 9, cytat 10),
偶egluga (cytat),
miasteczko Hassan-Basza (cytat),
艣mier膰 kr贸la W艂adys艂awa (cytat),
wyb贸r nowego kr贸la (cytat).


Udost臋pnij

Wy艣lij SMS o tre艣ci ODBLOKUJ.PDF pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x