Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Orientalizm w tw贸rczo艣ci Mickiewicza.

Udost臋pnij

Orientalizm to inaczej zainteresowanie 艣wiatem Bliskiego i 艢rodkowego Wschodu. Tw贸rcy romantyczni zachwycali si臋 kultur膮 i tradycj膮 arabsk膮, persk膮, japo艅sk膮 i chi艅sk膮. 艢wiat ten urzeka艂 tw贸rc贸w romantycznych tajemniczo艣ci膮 i barwno艣ci膮, pozwala艂 uciec od smutnej rzeczywisto艣ci. Orientalizm przejawia艂 si臋 w opisach egzotycznych krajobraz贸w, w akcji umieszczonej np. w haremie tureckiego baszy, w opisach wschodnich obyczaj贸w. Cz臋sto s艂u偶y艂 jako maska, ukrywaj膮ca w艂a艣ciwe tre艣ci przed cenzur膮.

Orientalizm przejawia si臋 szczeg贸lnie w sonetach krymskich Mickiewicza. W swoim cyklu sonet贸w Mickiewicz w spos贸b mistrzowski ukaza艂 pi臋kno krajobrazu krymskiego, przyrody orientalnej i kultury Wschodu. Sonety krymskie to cykl 18 utwor贸w, powi膮zanych: tym samym tematem – opisem obrazu orientalnego – krajobrazu Krymu, w kt贸rym powtarzaj膮 si臋 trzy g艂贸wne motywy: stepy, morze, g贸ry; t膮 sam膮 form膮 i nastrojem) prze偶ywania g艂臋bokiego pi臋kna).

U偶yty przez Mickiewicza sonet, jest form膮 star膮, wykszta艂conym przez W艂och贸w w XIII w. Dwie pierwsze zwrotki zwykle prezentuj膮 opis danego zjawiska czy pejza偶u, dwie kolejne przynosz膮 podsumowanie, poetyck膮 refleksj臋, wnioski. Mo偶na zatem rozpatrywa膰 sonety w dw贸ch warstwach: opisowej i refleksyjnej.

Stepy akerma艅skie. Cz臋艣膰 opisow膮 zajmuje poetycki opis Akermanu nad Dniestrem. 艢wiat przedstawiony poeta ujmuje w p艂ynnym ruchu: step to ocean, w贸z brodzi jak 艂贸d藕, 艂膮ki faluj膮, podr贸偶 przypomina rejs po wielkim morzu. Noc. Samotno艣膰 podr贸偶nika w艣r贸d ciemno艣ci i gwiazd – mo偶na powiedzie膰, prawdziwa g艂臋bia romantyczna. Z dala l艣ni jaki艣 blask.

C贸偶 jest istot膮 tego utworu ? Czy poza nastrojowym opisem i odkszta艂ceniem stepu w wod臋 jest tu co艣 jeszcze ? Jest. Nag艂y bezruch i cisza, tak cicha, 偶e a偶 j膮 s艂ycha膰. Mickiewicz zaznacza ulotne d藕wi臋ki: szelest w臋偶a, 艂opot sznura 偶urawi, ko艂ysanie motyla. W tej atmosferze staj膮 si臋 one s艂yszalne, tworz膮 ca艂膮 symfoni臋. C贸偶 mo偶e czu膰 cz艂owiek, zanurzony w takiej przestrzeni ? T臋sknot臋. A zatem poeta wyt臋偶a s艂uch w stron臋 ojczyzny, Litwy i ko艅czy smutno: Jed藕my, nikt nie wo艂a. To pe艂ne goryczy stwierdzenie podkre艣la samotno艣膰 poety, przypomina jego nieszcz臋艣liw膮 mi艂o艣膰, smutny los jego przyjaci贸艂 – cisza od strony Litwy oznacza tak偶e brak buntu i sprzeciwu, pogodzenie si臋 ze swoim losem zniewolonego narodu.

Burza. Ten sonet wprowadza nas w 艣wiat zgo艂a inny ni偶 Stepy akerma艅skie. Nie ma tu ciszy ani szelest贸w, jest dynamika i groza burzy. Szale艅stwo 偶ywio艂u znajduje sw贸j opis w intensywnych czasownikach zdarto 偶agle, ryk w贸d, wicher z tryumfem zawy艂. Mo偶na powiedzie膰 – obraz ko艅ca 艣wiata. Spot臋gowany ruch, d藕wi臋k i l臋k. 呕ywio艂 znajduje romantyczne uosobienie – oto po grzbietach fal schodzi na pok艂ad geniusz 艣mierci – fantastyczna, pe艂na mocy posta膰. Sp贸jrzmy na pok艂ad – r贸偶ni ludzie r贸偶nie reaguj膮 w godzinie 艣mierci – jedni si臋 modl膮, inni 偶egnaj膮, jeszcze inni p艂acz膮… Jest jednak na pok艂adzie kto艣 samotny – wiadomo, poeta romantyczny, odwr贸cony od innych, nie odczuwaj膮cy l臋ku. Lecz nie z powodu odwagi. Jest to nieszcz臋艣nik, kt贸ry ju偶 nie ma si艂, nie ma wiary i nie ma nikogo, by si臋 z nim 偶egna膰. Sonet wspaniale obrazuje si艂臋 偶ywio艂u i krucho艣膰 cz艂owieka, ukazuje te偶, 偶e godzina 艣mierci jest sprawdzianem ludzko艣ci, lecz nie jest jeszcze najgorsz膮 kl臋sk膮 – stokro膰 gorsza jest samotno艣膰 i niech臋膰 do 偶ycia.

Ajudah. Ju偶 we wst臋pie zarysowuje autor typowo romantyczny obraz. Oto przed oczami odbiorcy wyrasta wielka g贸ra – Ajudah (G贸ra – Nied藕wied藕). Na jego szczycie, wsparty na d艂oni, rozmy艣la bohater romantyczny. C贸偶 widzi? Oto spienione fale, podobne do 艂awic wieloryb贸w, uderzaj膮 o podn贸偶e g贸ry. Gdy odbiegaj膮, pozostawiaj膮 po sobie muszle, per艂y i korale. Widok ten wzbudzi艂 oryginaln膮 refleksj臋 tw贸rcy: g贸ra Ajudah jest jak serce poety, fale morskie – to nami臋tno艣ci, kt贸re je atakuj膮, budz膮c natchnienie tw贸rcze. Kiedy odbiegaj膮 – pozostaj膮 po nich nie艣miertelne pie艣ni, czyli skarby, takie jak per艂y i korale. To poetyckie skojarzenie przywo艂a艂o typowy dla epoki temat – poezji i poety osamotnionego, lecz nie艣miertelnego dzi臋ki swej s艂awie.

Czatyrdah. Sonet wyra偶a odwieczny okrzyk cierpienia – kruchego, w膮t艂ego, 艂atwo zniszczalnego cz艂owieka, kt贸ry wznosi swoje r臋ce do tego, co wieczne, monumentalne i niezniszczalne – to zwalista g贸ra Czatyrdah. Zrozpaczony muzu艂manin odprawia mod艂y u podn贸偶a g贸ry, wylicza swoje ludzkie nieszcz臋艣cia: susz臋, szara艅cz臋, wojn臋 – wci膮偶 te same od pokole艅. Lecz Czatyrdah tkwi nieruchomy i oboj臋tny na ludzkie cierpienia. Poeta opisuje go tak, jak cz艂owieka: niemal widoczne s膮 p艂aszcz lasu, turban z chmur i nieme, modlitewne zapatrzenie w niebo. G贸ra – po艣rednik mi臋dzy cz艂owiekiem a Bogiem – wci膮偶 milczy. Zbyt cienki jest g艂os istoty ludzkiej, sam muzu艂manin zbyt drobn膮 jest kruszyn膮, by wzruszy膰 g艂az. Ostatnie strofy zawieraj膮 l臋k cz艂owieczy, bolesne pytanie i podejrzenie: czy B贸g jest taki, jak jego dzie艂o Czatyrdah – wielki, pot臋偶ny i oboj臋tny na ludzkie wo艂anie ?

Poszczeg贸lne sonety s膮 powi膮zane poprzez dzieje poety – pielgrzyma, wygna艅ca t臋skni膮cego za ojczyzn膮, kt贸r膮 by艂 zmuszony opu艣ci膰. Opisy osza艂amiaj膮co pi臋knej, czasem gro藕nej przyrody, wsp贸艂graj膮 z opisem uczu膰 i prze偶y膰 podmiotu lirycznego. Bezkres i cisza step贸w Akermanu u艣wiadamiaj膮 poecie jego samotno艣膰, oddalenie od kraju, t臋sknot臋. Szalej膮cy na morzu sztorm wywo艂uje podziw dla pot臋gi natury i dotkliwe poczucie osamotnienia – podmiot liryczny nie ma z kim dzieli膰 swego l臋ku, nie ma si臋 z kim po偶egna膰 (Burza). Podsumowuj膮c, nale偶y stwierdzi膰, 偶e obrazy natury pe艂ni膮 w tw贸rczo艣ci Mickiewicza r贸偶ne funkcje: poznawcz膮, estetyczn膮 i emocjonaln膮.


Udost臋pnij
Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x