Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Nie 艣ci膮gaj zacznij wkuwa膰 ju偶 dzi艣

Przemiana wewn臋trzna bohatera jako temat literacki.

Print Friendly, PDF & Email

Przemian臋 wewn臋trzna bohater贸w literackich mo偶emy zaobserwowa膰 szczeg贸lnie w literaturze romantycznej. Literatura Romantyzmu by艂a wyrazem protestu przeciwko kultowi rozumu, jakim charakteryzowa艂o si臋 O艣wiecenie. Nic wi臋c dziwnego, 偶e bohater romantyczny w swym post臋powaniu kierowa艂 si臋 tylko uczuciami. By艂 wielkim indywidualist膮, marzycielem o bardzo bogatym 偶yciu wewn臋trznym. W jego 偶yciu du偶膮 rol臋 odgrywa艂a mi艂o艣膰: wielka, nami臋tna i niestety zazwyczaj nieszcz臋艣liwa, kt贸ra cz臋sto popycha艂a go w ramiona samob贸jczej 艣mierci. Polska literatura romantyczna, ze wzgl臋du na 贸wczesn膮 sytuacj臋 kraju, mia艂a zdecydowanie narodowy charakter, dlatego te偶 jej bohater zawsze anga偶owa艂 si臋 w walk臋 o wolno艣膰 ojczyzny. Ale on tylko niekiedy rodzi艂 si臋 od razu patriot膮. Zanim cel swego 偶ycia odnalaz艂 w walce o niepodleg艂o艣膰, cz臋sto musia艂a zaj艣膰 w nim g艂臋boka przemiana wewn臋trzna.

– Gustaw- to typowy bohater romantyczny. Jest nami臋tnym, romantycznym kochankiem, kt贸ry nie potrafi艂 偶y膰 bez wybranki swego serca. Jego mi艂o艣膰 do dziewczyny jest tak wielka, 偶e kiedy ta po艣lubia innego, Gustaw ca艂kowicie odsuwa si臋 od ludzi, staje si臋 pustelnikiem. Bez reszty pogr膮偶a si臋 w swym nieszcz臋艣ciu i cierpieniu, co wkr贸tce czyni z niego szale艅ca. A偶 w ko艅cu, obserwuj膮c wesele ukochanej, pope艂nia samob贸jstwo. Lecz nie opuszcza 艣wiata bezpowrotnie. W prologu III cz臋艣ci 鈥濪ziad贸w鈥 ukazany jest cz艂owiek, kt贸ry przebywa w klasztorze bazylian贸w w Wilnie przerobionym na wi臋zienie. 艢piewaj膮ce nad jego g艂ow膮 duchy oznajmi艂y mu, 偶e wkr贸tce b臋dzie wolny. Tak te偶 si臋 sta艂o. Wi臋zie艅 pisze na 艣cianie: 鈥濽mar艂 Gustaw, a narodzi艂 si臋 Konrad 1 listopada 1823鈥. Z tego zapisu dowiadujemy si臋, 偶e Gustaw przeistoczy艂 si臋 w Konrada. Nowy bohater jest zupe艂nie innym cz艂owiekiem ni偶 Gustaw. W przeciwie艅stwie do niego, Konrad to wielki patriota. Najwa偶niejsza jest dla niego Ojczyzna. Ona zast臋puje mu wszystko: rodzin臋, dom, przyjaci贸艂. Konrad identyfikuje si臋 z ca艂膮 cierpi膮c膮 Polsk膮. M贸wi:
鈥濲a i Ojczyzna to jedno (…) Za miliony kocham i cierpi臋 katusze鈥
Jednak gor膮ca mi艂o艣膰 do kraju wkr贸tce przeistacza si臋 w szale艅stwo. Konrad jest tak przekonany o swojej wielko艣ci i sile, 偶e nie tylko uwa偶a si臋 za najm膮drzejszego i najwy偶szego ze wszystkich 偶yj膮cych do tej pory ludzi, ale tak偶e si艂臋 swoj膮 por贸wnuje z si艂膮 Boga. Jest tak zarozumia艂y i zadufany w sobie, i偶 wyzywa Boga na pojedynek. 偶膮da od niego w艂adzy nad swymi rodakami:鈥濪aj mi rz膮d dusz (…)Ja chc臋 w艂adzy, daj mi j膮 lub wska偶 do niej drog臋.鈥漊wa偶a, 偶e m贸g艂by stworzy膰 艣wiat lepszy od tego, kt贸ry stworzy艂 B贸g. 艢wiat bez z艂a i cierpienia, kt贸re wype艂niaj膮 偶ycie Polak贸w. Konrad zarzuca Bogu oboj臋tno艣膰 na losy ludzi. Oskar偶a go o to, 偶e w swym post臋powaniu kieruje si臋 tylko rozumem, a nie uczuciem:鈥濳艂amca, kto Ciebie nazywa mi艂o艣ci膮!
Ty jeste艣 tylko m膮dro艣ci膮.鈥漌 ko艅cu z ust szalonego Konrada pada blu藕nierstwo. Grozi Bogu, i偶 obwie艣ci 艣wiatu, 偶e Ten nie jest jego Bogiem lecz… carem. Tak wi臋c Gustaw romantyczny kochanek przemienia si臋 w Konrada-patriot臋, po艣wi臋caj膮cego si臋 bezgranicznie Ojczy藕nie, gotowego nawet grozi膰 Bogu.

– Kordian (J. S艂owackiego)- Poznajemy tytu艂owego bohatera jako czternastoletniego ch艂opca. M艂odzieniec jest przepe艂niony marzeniami i pragnieniami dokonania czego艣 wielkiego, wspania艂ego i znacz膮cego.鈥濻to we mnie 偶膮dz, sto uczu膰, sto zwi臋d艂ych li艣ci.鈥
Kordian prze偶ywa nieszcz臋艣liw膮 mi艂o艣膰. Obiektem jego westchnie艅 jest Laura, znacznie starsza od niego kobieta. Schlebia jej, 偶e tak m艂ody ch艂opiec m贸g艂 si臋 w niej zakocha艂. Lecz nie traktuje go powa偶nie. Bawi si臋 nim i jego uczuciami. Zrozpaczony Kordian postanawia si臋 zabi膰. Skoro nie sta膰 go na czyny na miar臋 swych ambicji, skoro jego mi艂o艣膰 jest nie odwzajemniona, nie ma po co 偶y膰. Po nieudanej pr贸bie samob贸jstwa, Kordian wyrusza na wycieczk臋 po Europie. W czasie podr贸偶y przekonuje si臋, 偶e nie wznios艂e idea艂y rz膮dz膮 艣wiatem, lecz pieni膮dze. Ju偶 mog艂oby si臋 wydawa膰, 偶e nasz bohater, wra偶liwy m艂ody cz艂owiek, po dostrze偶eniu, 偶e jego m艂odzie艅cze idea艂y nie wytrzyma艂y konfrontacji z rzeczywisto艣ci膮 b臋dzie chcia艂 ponownie targn膮膰 si臋 na swe 偶ycie, gdy nagle na szczycie 鈥濽gni Blanc鈥 dokonuje si臋 w nim przemiana wewn臋trzna. Z m艂odzie艅ca przepe艂nionego mrzonkami przeistacza si臋 w cz艂owieka czynu. Oto w walce o wolno艣膰 Ojczyzny, Kordian odnajduje sens swego istnienia. Dzi臋ki owej przemianie znajduje to, czego szuka艂. Postanawia zabi膰 cara, aby wybawi膰 Polsk臋 z niewoli. Niestety okazuje si臋, 偶e Kordian nie jest zdolny do wielkich czyn贸w. Po nieudanej pr贸bie zab贸jstwa cara trafia do szpitala.

– Henryk (鈥濶ie- Boska komedia鈥)- z dnia na dzie艅 z M臋偶a (ma艂偶onka) przeistacza si臋 w m臋偶a stanu. Po nieudanej pr贸bie prowadzenia uporz膮dkowanego 偶ycia rodzinnego, po przekonaniu si臋 jak z艂udna i fa艂szywa potrafi by膰 poezja, Hrabia Henryk staje na czele obozu arystokracji. Podejmuje decyzj臋 wzi臋cia udzia艂u w walce przeciw rewolucji za namow膮 wielkiego, czarnego or艂a, kt贸ry m贸wi (chyba skrzeczy?):鈥濻zable ojc贸w twoich, bij si臋 o ich cze艣膰 i pot臋g臋鈥漇艂owa or艂a ca艂kowicie zmieni艂y jego 偶ycie: z poety d膮偶膮cego do idealnego pi臋kna, odrzucaj膮cego rzeczywisto艣膰, przemieni艂 si臋 w bojownika walcz膮cego o ow膮 rzeczywisto艣膰.

– Jacek Soplica- bohater 鈥濸ana Tadeusza鈥 Adama Mickiewicza. To typowy, zubo偶a艂y szlachcic. Reprezentuje on drobn膮 szlacht臋. Lubi bawi膰 si臋, sp臋dza膰 czas na r贸偶nego rodzaju rozrywkach, dyskusjach, wa艣niach. Cieszy si臋 og贸lnym szacunkiem w艣r贸d szlachty, jest lubiany. Z uwagi na sw贸j bojowy charakter zostaje przyw贸dc膮 szlachty litewskiej. Jacek potrafi 艂atwo jedna膰 sobie ludzi, bywa cz臋sto na sejmikach, jest zapraszany na r贸偶nego rodzaju zabawy lub przyj臋cia do swoich znajomych. Jest z natury bardzo 偶ywio艂owy, jako jego g艂贸wne cechy mo偶na wymieni膰: brak opanowania, impulsywno艣膰 oraz porywczo艣膰. To cz艂owiek k艂贸tliwy, gwa艂towny, nieokie艂znany i samowolny, dzia艂a praktycznie tylko dla swej s艂awy i popularno艣ci. Powszechnie znany i uto偶samiany z awanturnikiem, paliwod膮, zabijak膮 i zawadiak膮. Na skutek dokonanego pod wp艂ywem emocji zab贸jstwa Stolnika Horeszki, pos膮dzany o zdrad臋 Ojczyzny. Tutaj nast臋puje prze艂om i g艂臋boka przemiana w jego 偶yciu. Jacek pokornieje. Po burzliwych, m艂odzie艅czych latach przychodzi czas na skruch臋 i popraw臋. Na znak pokuty przyjmuje str贸j mnicha i staje si臋 emisariuszem. Zbuntowany przeciwko z艂u, krzywdzie, przemocy i niesprawiedliwo艣ci. Dla dobra narodu rezygnuje ca艂kowicie ze swojego 偶ycia osobistego. Jest teraz cichym my艣licielem, do kt贸rego bardzo cz臋sto ludzie zwracaj膮 si臋 o rad臋, jest dla nich autorytetem w wielu sprawach. Z naiwnego, 艂atwowiernego ch艂opaka przeobra偶a si臋 w dojrza艂ego m臋偶czyzn臋, kt贸ry odznacza si臋 nie tylko sprytem, ale i inteligencj膮. Pod przydomkiem Ksi臋dza Robaka zaczyna walczy膰 u boku Napoleona, nie dbaj膮c o s艂aw臋, cz臋sto nara偶aj膮c na niebezpiecze艅stwo w艂asne 偶ycie. Postanawia odkupi膰 swoje winy m艂odo艣ci, walcz膮c o wolno艣膰 ojczyzny. Czasami udaje mu si臋 przedosta膰 do kraju. Przenosi rozkazy wodz贸w, nawo艂uje Polak贸w do przygotowania powstania przed wkroczeniem wojsk Napoleona na Litw臋 – wi膮偶e si臋 z tym nadzieja na odzyskanie niepodleg艂o艣ci. Staje si臋 prawdziwym patriot膮, bardzo kocha swoj膮 ojczyzn臋. Udaje mu si臋 pogodzi膰 rody Horeszk贸w i Soplic贸w poprzez ma艂偶e艅stwo Tadeusza z Zosi膮. Podczas najazdu wojsk rosyjskich Jacek zostaje 艣miertelnie ranny. Przed 艣mierci膮 dokonuje d艂ugiej spowiedzi, w kt贸rej wyjawia swoje prawdziwe nazwisko i uzyskuje przebaczenie Gerwazego.

Przemiana wewn臋trzna u bohater贸w literackich nie jest jednak widoczna tylko w romanty藕mie.
– W powie艣ci psychologicznej Fiodora Dostojewskiego poznajemy posta膰 鈥 Rodiona Raskolnikowa. By艂 on biednym studentem pochodz膮cym ze zubo偶a艂ej rodziny. Wnikliwie obserwowa艂 ludzi. Dostrzega艂 w nich zepsucie moralne i upadek wszelkich idea艂贸w. Twierdzi, 偶e ludzi mo偶na podzieli膰 na wy偶szych i ni偶szych. Ci drudzy s膮 odpowiedzialni jedynie za egzystencj臋 gatunku. Ludzie wy偶si zostali stworzeni do cel贸w, kt贸re mog膮 zmieni膰 艣wiat i przyczyni膰 si臋 do post臋pu. Wed艂ug Raskolnikowa mog膮 oni przekracza膰 pewne granice. Sam decyduje si臋 na morderstwo. Na swoja ofiar臋 wybiera star膮 lichwiark臋 Aldone Iwanown膮. Raskolnikow s膮dzi bowiem, i偶 鈥瀞to, dwie艣cie dobrych uczynk贸w mo偶na poprze膰 i zrealizowa膰 za pieni膮dze tej staruchy…鈥. Nie widzia艂 w Aldonie cz艂owieka, ale jedynie paso偶yta, kt贸rego nale偶a艂o zg艂adzi膰. Raskolnikow zabi艂 j膮, jak r贸wnie偶 jej siostr臋, kt贸ra sta艂a si臋 przypadkowym 艣wiadkiem zab贸jstwa.

Po pope艂nieniu zbrodni wida膰 nieprzystosowanie Raskolnikowa do takich zada艅. Kilkakrotnie zapada w chorobliwy sen, gor膮czkuje, staje si臋 dra偶liwy, traci 艣wiadomo艣膰, wy艂膮cza si臋 z otoczenia. Zaczynaj膮 dr臋czy膰 go wyrzuty sumienia. Jego psychiczne rozterki, ci膮g艂e wspomnienia prowadz膮 go w stan duchowych katuszy. Popada w paranoj臋, budzi si臋 cz臋sto w nocy zlany potem, chorobliwie szuka 艣lad贸w krwi na swoim ubraniu. Raskolnikow zaczyna ba膰 si臋 czekaj膮cej go kary. Ogarniaj膮 go w膮tpliwo艣ci co do jego przynale偶no艣ci do ludzi wy偶szych. Ustosunkowuje si臋 krytycznie do swojej tezy, bowiem okaza艂a si臋 ona zawodna. Konieczno艣膰 ukrywania prawdy przekracza jego psychiczna wytrzyma艂o艣膰. Rodion szybko staje si臋 ofiar膮 w艂asnej zbrodni. Gardzi swoja osob膮. Przechodzi swoist膮 wewn臋trzna metamorfoz臋. Postanawia odkupi膰 swoje grzechy i zado艣膰uczyni膰. Pomaga mu w tym Sonia. Razem z ni膮 czyta Pismo 艢wi臋te. Dzi臋ki jej 偶yczliwo艣ci i uczuciu wyzbywa si臋 swoich teorii. Chce jak najszybciej sko艅czy膰 kar臋 na Syberii i zacz膮膰 nowe 偶ycie. Raskolnikow stara艂 si臋 pom贸c ludzko艣ci, lecz jego spos贸b zawi贸d艂, gdy偶 od pocz膮tku by艂 b艂臋dny. Jego przemiana duchowa pozwala mu wst膮pi膰 na now膮 艣cie偶k臋 偶ycia.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.