Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Przestaw mechanizm i skutki dzia艂ania systemu totalitarnego.

Ludzie XX-go wieku byli 艣wiadkami zast臋powania Boga kultem partyjnych bo偶k贸w, wcielania w 偶ycie idiotycznych doktryn, zaprzepaszczania dorobku pokole艅 w imi臋 absurdalnych warto艣ci, niszczenia wszystkiego, co pi臋kne, moralne, warto艣ciowe w imi臋 konieczno艣ci dziejowej, rewolucji kulturalnej, czysto艣ci rasy lub innych durnych slogan贸w. XX wiek przyni贸s艂 wydarzenia, kt贸re okaza艂y si臋 by膰 jednymi z najbardziej tragicznych w dziejach ludzko艣ci. Cierpienia milion贸w ludzi, tortury, planowe eksterminacje ludno艣ci na wielk膮 skal臋, piece, niemieckie obozy koncentracyjne i sowieckie 艂agry, a wszystko to za spraw膮 systemu totalitarnego generuj膮cego zbrodnicze post臋powanie w艂adzy pa艅stwowej. Pa艅stwo o takim w艂a艣nie systemie odrzuca idee demokracji i wszelkie przejawy pluralizmu, a interes pa艅stwa i jego cele dominuj膮 nad interesem jednostki, pa艅stwo ingeruje w osobiste 偶ycie tej jednostki i podporz膮dkowuje j膮 odg贸rnym prawom, a wszystko to oparte jest o rozbudowany system kontroli oraz oddzia艂ywanie poprzez strach i przemoc, nast臋puje ujednolicenie form 偶ycia spo艂ecze艅stwa, zmonopolizowanie w艂adzy pa艅stwa,kt贸ra jest skupiona w r臋kach jednej partii lub masowego ruchu politycznego, natomiast w stosunkach mi臋dzynarodowych takie pa艅stwo d膮偶y do sta艂ego rozszerzenia stref swoich wp艂yw贸w.Za totalitaryzm uwa偶a si臋 model ustrojowy hitlerowskich Niemiec,Zwi膮zku Radzieckiego, zw艂aszcza w czasach stalinowskich ( stalinizm), a tak偶e pa艅stw Europy Wschodniej.Ogrom tragedii spowodowanej przez istnienie tego systemu, miliony ofiar zbrodni komunizmu i faszyzmu, czyli system贸w totalitarnych sprawi艂, 偶e literatura wsp贸艂czesna do艣膰 obszernie podejmuje temat totalitaryzmu, mechanizmu i skutk贸w jego dzia艂ania.

Jednym z utwor贸w poruszaj膮cym tak膮 w艂a艣nie tematyk臋 s膮 鈥滿edaliony鈥 autorstwa Zofii Na艂kowskiej. 鈥濵edaliony鈥 stanowi膮 cykl opowiada艅, kt贸re zosta艂y napisane w oparciu o badania i obserwacje, poczynione podczas prac G艂贸wnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Pisarka by艂a cz艂onkiem tej komisji i wszystko, co zawar艂a w swojej prozie, jest faktem. Utw贸r jest wstrz膮saj膮cym dokumentem ludob贸jstwa i cierpie艅 ludzkich podczas drugiej wojny 艣wiatowej, sygnalizuj膮cy spustoszenie w psychice cz艂owieka, kt贸re ma wp艂yw na ca艂e jego 偶ycie.Dobrze obrazuje to opowiadanie 鈥濸rofesor Spencer鈥, w kt贸rym autorka przedstawia okrutne praktyki lekarza eksperymentuj膮cego na zw艂okach ludzkich. Na艂kowska opisuje gotuj膮ce si臋 cia艂a, pojemniki zape艂nione tylko g艂owami, piece do spalania tylko 鈥瀘dpad贸w鈥 i ko艣ci ludzkich, oraz kawa艂ki chropowatego myd艂a. Po tym obrazie mamy przedstawione zeznania m艂odego gda艅szczanina pomocnika profesora, kt贸ry zajmowa艂 si臋 wyrabianiem myd艂a z t艂uszczu ludzkiego. Jest on osob膮, kt贸ra nie widzi w swojej pracy nic anormalnego i traktuje j膮 jak ka偶de inne zaj臋cie. Cz艂owiek ten nie mo偶e zrozumie膰, dlaczego zosta艂 oskar偶ony, nikt, bowiem wcze艣niej nie powiedzia艂 mu, i偶 wyrabianie myd艂a na bazie zw艂ok to straszliwy czyn. O swojej pracy opowiada oboj臋tnie bez 鈥瀢yrzut贸w sumienia鈥, nie zdaje sobie sprawy z tragedii tysi臋cy ludzi. Pomimo, i偶 jego ojciec trafi艂 do obozu, podziwia Niemc贸w: 鈥 w Niemczech ludzie umiej膮 zrobi膰 co艣 z niczego鈥. Cia艂o ludzkie jest dla niego niczym, myd艂o natomiast to 鈥瀋o艣鈥. Stwierdza, i偶 pocz膮tkowo mia艂 opory u偶ywaj膮c tego myd艂a, jednak p贸藕niej si臋 przyzwyczai艂,bo 鈥 dobrze si臋 mydli艂o鈥. Na podstawie zezna艅 m艂odego cz艂owieka, Na艂kowska stwierdza, i偶 ofiary to nie tylko ludzie, kt贸rzy trafili do oboz贸w. Wed艂ug niej ofiary to ca艂a ludzko艣膰, kt贸ra musia艂a 偶y膰 w tak brutalnych czasach i przygl膮da膰 si臋 tym straszliwym zbrodniom. Faszy艣ci nauczyli gda艅szczanina oboj臋tno艣ci wobec tego, co si臋 w wok贸艂 dzieje, oboj臋tno艣ci wobec zbrodni, traktowania jej zupe艂nie jak co艣 naturalnego. Niemcy zabili w nim wra偶liwo艣膰, przebudowali jego system warto艣ci. Zatarli w nim wewn臋trzny g艂os, kt贸ry pozwala艂by odr贸偶ni膰 dobro od z艂a. Sam m臋偶czyzna jest zadowolony ze swojego losu. Jest szcz臋艣liwy, 偶e ocala艂 nie wie jednak jak bardzo si臋 myli. Do ko艅ca 偶ycia pozostanie ofiar膮 totalitaryzmu, a najgorsze jest to, 偶e sam z tego nie zdaje sobie sprawy. Natomiast w opowiadaniu 鈥濸rzy torze kolejowym鈥 pisarka przedstawia dramat m艂odej kobiety 偶ydowskiej, kt贸ra uciekaj膮c z transportu, zosta艂a ci臋偶ko ranna. Wok贸艂 niej zebra艂o si臋 du偶o ludzi, nikt jednak opr贸cz wie艣niaczki i m艂odego cz艂owieka, kt贸ry zakupi艂 dla niej alkohol, oraz papierosy, nie udzieli艂 kobiecie pomocy. Na ironie, ten sam cz艂owiek, kt贸ry chcia艂 ul偶y膰 jej w cierpieniu, sta艂 si臋 jej 鈥瀔atem鈥. Wzi膮艂 od 偶andarm贸w pistolet i zastrzeli艂 konaj膮c膮 kobiet臋. Nie wiadomo, dlaczego to zrobi艂 mo偶e ul偶y膰 chcia艂 jej w m臋ce, a mo偶e widz膮c jak wszyscy wok贸艂 zabijaj膮, sam chcia艂 sprawdzi膰, jak to jest pozbawi膰 kogo艣 偶ycia? Dyskusji nie podlega natomiast fakt, i偶 z艂ama艂 podstawow膮 norm臋 moraln膮, z艂ama艂 pi膮te przykazanie chrze艣cija艅stwa, m贸wi膮ce: 鈥濶ie zabijaj鈥. Je偶eli cz艂owiek ten zabi艂 cierpi膮c膮 kobiet臋 by zobaczy膰, jakie, to uczucie to czyn jego najdobitniej m贸wi o tym, co system totalitarny potrafi艂 zrobi膰 z psychik膮 ludzk膮, jak zbrodniczo j膮 sobie ukszta艂towa艂. Zachowanie 艣wiadk贸w tragedii kobiety, r贸wnie偶 jest podyktowane przez system. Ludzie ci, nie odwa偶yli si臋 udzieli膰 pomocy rannej. Obawiali si臋 represji, konsekwencji, byli sparali偶owani strachem, l臋kali si臋 艣mierci, kt贸ra grozi艂a im za ten czyn. To w艂a艣nie totalitaryzm zmienia wra偶liwych ludzi w istoty, kt贸re martwi膮 si臋 tylko o w艂asny los.

Z kolei w opowiadaniu 鈥 Doro艣li i dzieci w O艣wi臋cimiu鈥 Na艂kowska przedstawia wp艂yw totalitarnej w艂adzy na najm艂odszych. Tragiczna jest wymowa zako艅czenia, gdy pewien m臋偶czyzna na pytanie:, 鈥濿 co si臋 bawicie dzieci?鈥 otrzymuje odpowied藕: 鈥濨awimy si臋 w palenie 呕yd贸w鈥- odpowied藕 jest wstrz膮saj膮ca i dok艂adnie pokazuje jak system totalitarny oddzia艂ywuje na dzieci, kt贸re w zasadzie nie mog艂y bawi膰 si臋 w co艣 innego gdy偶 palenie 呕yd贸w by艂o wtedy codzienno艣ci膮.
Dyskusj臋 na temat totalitaryzmu i jego wp艂ywie na cz艂owieka podejmuje r贸wnie偶 T. Borowski w swoich opowiadaniach 鈥 Po偶egnanie z Mari膮鈥. Opowiadania te obrazuj膮 偶ycie w hitlerowskich obozach koncentracyjnych bez retuszowania, upi臋kszania, wyg艂adzania prawdy o ludziach. Borowskiemu uda艂o si臋 ukaza膰 najbardziej charakterystyczn膮 cech臋 lagr贸w: powodowanie procesu dehumanizacji cz艂owieka, zaniku warto艣ci moralnych i etycznych Zdaniem autora Po偶egnania z Mari膮 prze偶y膰 mo偶na by艂o tylko w jeden spos贸b; kosztem innych. Powoduje to zanik etyki chrze艣cija艅skiej, w obozie koncentracyjnym nie obowi膮zuje dekalog. Kradzie偶e i zab贸jstwa s膮 na pocz膮tku dziennym.
Przedstawiony w opowiadaniach cz艂owiek zlagrowany jest konformist膮, kt贸ry przystosowa艂 si臋 do warunk贸w obozowych. Jest w stanie zabi膰, aby tylko zdoby膰 kawa艂ek chleba, zapewniaj膮cy mu dalsze bytowanie. Borowski m贸wi, i偶 w skrajnych warunkach przestaj膮 obowi膮zywa膰 prawa 鈥瀗ormalnego鈥 偶ycia. Cz艂owiek zlagrowany pozbawiony jest ju偶 cz艂owiecze艅stwa, jest w stanie po艣wi臋ci膰 najbli偶szych, aby samemu si臋 uratowa膰. M贸wi o tym przyk艂ad starego 呕yda, kt贸ry zabija swojego syna, gdy偶 ten ukrad艂 chleb- z艂ama艂 dekalog obozowy, oraz obraz kobiety, kt贸ra wypiera si臋 w艂asnego dziecka- skazuj膮c go na samotn膮 艣mier膰-, aby unikn膮膰 zagazowania. Nasuwa si臋 wniosek: ofiary poprzez obozy- po艣redni aparat totalitaryzmu, przeistaczaj膮 si臋 w oprawc贸w.
Wstrz膮saj膮ca jest tak偶e oboj臋tno艣膰 cz艂owieka zlagrowanego na cierpienia innych. W takiej osobie wypalaj膮 si臋 wszelkie uczucia i wra偶liwo艣膰. Przyk艂adem mo偶e by膰 opowiadanie 鈥濴udzie, kt贸rzy szli鈥, w kt贸rym narrator jak i reszta wi臋藕ni贸w, spokojnie graj膮 w pi艂k臋, podczas gdy na poblisk膮 ramp臋 nadjecha艂 transport wi臋藕ni贸w, skierowany do krematorium: 鈥濵i臋dzy jednym a drugim kornerem, za moimi plecami zagazowano trzy tysi膮ce ludzi鈥.
Ponadto Borowski, podobnie jak Na艂kowska, twierdzi, i偶 ofiarami nie s膮 tylko osoby znajduj膮ce si臋 w obozie. Ofiary to tak偶e oprawcy, wychowankowie systemu, kt贸rzy zatracili warto艣ci moralne i etyczne. To system tak ich odkszta艂ci艂, s膮 gotowi zabi膰 bezbronnych ludzi tylko dla w艂asnej satysfakcji i rozrywki.
Borowski uwa偶a, 偶e obozy stworzone przez totalitaryzm ca艂kowicie odmieni艂y cz艂owieka, zniszczy艂y jego system warto艣ci. Cz艂owiek w sytuacji ekstremalnej przestaje by膰 czu艂膮, wra偶liw膮 osob膮. Totalitaryzm przemienia go w 鈥瀟wardy g艂az鈥, g艂uchy na 偶ale, cierpienia i m臋ki innych. Cz艂owiek w obozie nie jest ju偶 w pe艂ni istot膮 ludzk膮- jest zwierz臋ciem, kt贸re kieruje si臋 tylko instynktem przetrwania. Nie potrafi ju偶 wsp贸艂czu膰, litowa膰 si臋, nie pomaga innym- totalitaryzm odar艂 go z jakichkolwiek uczu膰.
Pr贸b膮 ukazania procesu niszczenia cz艂owieka przez system sowieckich oboz贸w pracy zwanych 艂agrami b臋d膮cych wytworem komunizmu jest 鈥濱nny 艢wiat鈥 Gustawa Herlinga- Grodzi艅skiego. Grodzi艅ski ukazuje rol臋 oboz贸w w pa艅stwie totalitarnym 鈥 po pierwsze eliminacja ze spo艂ecze艅stwa jednostek 鈥瀞zkodliwych鈥, po drugie dostarczenie taniej si艂y roboczej. Ludzie niszczeni s膮 w nich zar贸wno fizycznie, jak te偶 duchowo i psychicznie. Ci臋偶ka kator偶nicza, nadludzka praca przy wyr臋bach las贸w, budowie miast i miasteczek, elektrowni, bezustanne mrozy i 艣niegi, temperatura dochodz膮ca nawet do 鈥40 stopni, wszystko to stale dziesi膮tkuje wi臋藕ni贸w. Wi臋藕niowie stanowi膮 tani膮 si艂臋 robocz膮 s膮, wi臋c bezwzgl臋dnie i maksymalnie wykorzystywani. Ci膮gle kto艣 umiera z g艂odu, zamarza podczas wyr臋bu lasu, pope艂nia samob贸jstwo i to jedyne, co jest mu wolno. Jednocze艣nie w obozie post臋puje proces degradacji moralnej i etycznej cz艂owieka poddawanego wymy艣lnym represjom i ograniczeniom. W 艂agrach nie istniej膮 偶adne normy prawne i moralne, 偶ycie ludzkie nie jest wiele warte, ka偶dego wi臋藕nia mo偶na zast膮pi膰 innym. Aby prze偶y膰 wi臋藕niowie musz膮 zapomnie膰 o warto艣ciach, jakie do tej pory kierowa艂y ich post臋powaniem. Ob贸z ca艂kowicie przebudowa艂 kodeks etyczno-moralny wi臋藕ni贸w. Kradzie偶e, donosy na innych, sk艂adanie zezna艅 przeciw swoim kolegom, przyczynianie si臋 do 艣mierci wsp贸艂towarzyszy niedoli. Na porz膮dku dziennym s膮 gwa艂ty na bezbronnych kobietach i mordowanie chorych oraz niezdolnych do pracy. W艣r贸d wi臋藕ni贸w zanik艂y wszelkie uczucia, pozosta艂 jedynie strach i instynkt samozachowawczy. 鈥濱nny 艢wiat鈥 przynosi wizerunek cz艂owieka z艂agrowanego 鈥 偶yj膮cego w koszmarnej rzeczywisto艣ci sowieckich oboz贸w pracy i dostosowanego do rz膮dz膮cych tutaj norm i regu艂, bo tylko w ten spos贸b mo偶na prze偶y膰 艂agry.

Z kolei istot臋 totalitarnej w艂adzy i analiz臋 tego zjawiska ukazuje utw贸r Folwark zwierz臋cy. Przedstawiony w nim ustr贸j komunistyczny jest przez Orwella bardzo ostro krytykowany. Autor zawiera w utworze swoje do艣wiadczenia wyniesione z wojny domowej w Hiszpanii oraz analiz臋 tego, co si臋 sta艂o w Niemczech, W艂oszech i Rosji.

Utw贸r m贸wi o budowie nowego spo艂ecze艅stwa, o tworzeniu si臋 w艂adzy totalitarnej. Autor wnikliwie analizuje mechanizmy tworzenia systemu totalitarnego, przedstawiaj膮c metody dochodzenia do w艂adzy i sposoby jej utrzymania. Akcja utworu rozgrywa si臋 na Folwarku Dworskim, kt贸rego w艂a艣cicielem jest pan Jones, i opowiada o spo艂eczno艣ci zwierz膮t. Zwierz臋ta w utworze Orwella to ludzie, a wydarzenia w folwarku symbolizuj膮 wydarzenia w krajach ustroju komunistycznego.
Prawda o czynach wodz贸w- w utworze Orwella 艣wi艅 jest prawd膮 o ludziach, co potwierdzi艂a historia Rosji Radzieckiej i innych pa艅stw o systemie totalitarnym. Zwierz臋ta, pod wp艂ywem przem贸wienia starego Majora – knura, postanawiaj膮 zorganizowa膰 rebeli臋 i przej膮膰 w艂adz臋 na folwarku. Stary, do艣wiadczony Major, przeczuwaj膮c zbli偶aj膮c膮 si臋 艣mier膰, zbiera zwierz臋ta, by u艣wiadomi膰 im ich n臋dzn膮 egzystencj臋. Roztacza przed nimi wizj臋 przysz艂ego szcz臋艣cia i idealnego pa艅stwa, kt贸re je zapewni. Po kilku dniach jednak zdycha, w zwi膮zku, z czym sprawami organizacji przewrotu zaj臋艂y si臋 艣winie, uwa偶ane og贸lnie za najm膮drzejsze- przyw贸dcz膮 rol臋 odgrywa艂y Snowball i Napoleon.

Zwierz臋ta dokonuj膮 rewolucji 鈥 przep臋dzaj膮 ludzi i przejmuj膮 w艂adz臋 w folwarku, kt贸ry zmienia nazw臋 z 鈥濪worskiego鈥 na 鈥瀂wierz臋cy鈥.
Po okresie pocz膮tkowej idylli okazuje si臋, 偶e utopia powszechnej sprawiedliwo艣ci i r贸wno艣ci jest niemo偶liwa do realizacji. Pog艂臋biaj膮 si臋 r贸偶nice mi臋dzy organizatorami 偶ycia w folwarku a zwyk艂ymi zwierz臋tami. Zostaje wybranych dziewi臋膰 szczeni膮t, kt贸re dzi臋ki specjalnemu
wychowaniu i specjalnym wzgl臋dom -lepsze po偶ywienie- maj膮 sta膰 si臋 elit膮 w folwarku. W pewnym momencie nast臋puje nieudana pr贸ba odzyskania folwarku przez pana Jonesa. Po odparciu ataku zaczyna si臋 pog艂臋bia膰 r贸偶nica pogl膮d贸w i d膮偶e艅 mi臋dzy dwoma liderami
– Snowballem a Napoleonem. Dla Napoleona pretekstem do eliminacji przeciwnika 鈥揝nowballa by艂 zaaprobowany przez wszystkie zwierz臋ta pomys艂 budowy wielofunkcyjnego wiatraka, zaprojektowanego przez Snowballa. By艂 to element decyduj膮cy w ich walce o w艂adz臋. Trac膮cy na popularno艣ci Napoleon w swojej desperacji posuwa si臋 wreszcie do przep臋dzenia Snowballa i obj臋cia rz膮d贸w. Dokonuje tego na jednym z 路wiec贸w, przy poparciu t臋pych owiec i pomocy dziesi臋ciu ogromnych ps贸w. Demokratyczne wiece ulegaj膮 likwidacji. Od tej chwili decyzje dotycz膮ce folwarku podejmuje specjalny komitet 艣wi艅, obraduj膮cy tajnie. Squealen, pe艂ni膮cy funkcj臋 po艣rednika mi臋dzy Napoleonem a zwierz臋tami, usi艂uje demagogicznie t艂umaczy膰 i uzasadnia膰 wszelkie poczynania tyrana. W Folwarku rozpoczyna si臋 terror. Wszyscy, kt贸rzy maj膮 jakiekolwiek w膮tpliwo艣ci, co do s艂uszno艣ci drogi wytyczonej przez Napoleona, zostaj膮 ukarani 艣mierci膮.

Deklarowane pocz膮tkowo idea艂y odchodz膮 w niepami臋膰. W pa艅stwie zwierz膮t zaczyna si臋 kult jednostki i propaganda sukcesu. Napoleon i jego 艣wita coraz bardziej upodabniaj膮 si臋 do krytykowanych wcze艣niej ludzi. Napoleon t艂umaczy g艂odnym i smutnym zwierz臋tom, 偶e prawdziwe szcz臋艣cie polega na ci臋偶kiej pracy i skromnym 偶yciu. Po kilku latach 艣winie upodabniaj膮 si臋 do ludzi, zawieraj膮 z nimi sojusz.George Orwell u偶ywa w swojej powie艣ci masek zwierz臋cych, co powoduje, 偶e utw贸r ma znaczenie metaforyczne. W zwi膮zku z tym postacie, kt贸re spotykamy w utworze, s膮 niejako typowe lub reprezentatywne dla pewnych grup spo艂ecznych. Folwark zwierz臋cy jest powie艣ci膮 paraboliczn膮 b臋d膮c膮 swoistym ostrze偶eniem przed systemem totalitarnym i jego skutkami, pokazuj膮c膮 jak rozw贸j tego systemu prowadzi do coraz wi臋kszego zastraszenia spo艂ecznego i wyniszczenia ekonomicznego . Wszystkie przedstawione utwory s膮 偶arliwym protestem przeciw temu systemowi . Bohaterowie tych utwor贸w, ich zmarnowane 偶ycie i spaczone psychiki wystarczaj膮, aby odda膰 jego z艂o. Pokazuj膮 one, 偶e system totalitarny wypacza cz艂owieka, sprzyjaj膮c rozwojowi spo艂ecznych patologii. Zmusza ludzi do naginania w艂asnych zasad moralnych do dekalogu podyktowanego przez rz膮dz膮cych, nie pozwala na g艂oszenie w艂asnych pogl膮d贸w, t艂amsi indywidualno艣ci, przyt艂acza setkami drobnych uci膮偶liwo艣ci dnia codziennego, w swych skrajnie zdegenerowanych formach przynosi g艂贸d i n臋dz臋 a nawet posuwa si臋 do masowego ludob贸jstwa. Totalitaryzmy zaznaczy艂y swoje istnienie piecami oboz贸w koncentracyjnych, obozami lao-gai, archipelagiem Gu艂ag, kambod偶a艅skimi polami 艣mierci. Rozmiaru krzywd wyrz膮dzonych ludziom przez ten system nie obejm膮 偶adne statystyki . S膮 one bezmierne. Co wi臋cej, jak pokazuje przyk艂ad naszego kraju, wp艂yw totalitaryzmu nie ko艅czy si臋 wraz z jego upadkiem. Aby naprawi膰 zniszczenia zadane gospodarce czy ekologii potrzebne s膮 lata pracy i olbrzymie nak艂ady finansowe. By膰 mo偶e gorsze nawet spustoszenia poczyni艂 totalitaryzm w naszej moralno艣ci, w sposobie rozumowania i postawach 偶yciowych. Ca艂e lata jeszcze b臋dziemy boryka膰 si臋 z jego spu艣cizn膮…

Pobierz, wysy艂aj膮c SMS o tre艣ci LEAD.POBIERAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x