Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Renesans w sztuce

RENESANS OG脫LNIE

W okresie renesansu w sztuce zacz臋艂y obowi膮zywa膰 wzorce klasyczne i naturalizm. Sztuka renesansu odzwierciedla艂a idee epoki. Cechowa艂a j膮 harmonia formy, spok贸j, statyczno艣膰, jasno艣膰 konstrukcyjna, pi臋kno osi膮gane poprzez zastosowanie okre艣lonych proporcji (wzorowanych na antycznych).

艁膮czono tematyki dzie艂 np. motywy mitologiczne wsp贸艂istnia艂y z chrze艣cija艅skimi. Tw贸rczo艣膰 renesansowa s艂awi艂a cz艂owiecze艅stwo i pi臋kno 艣wiata widzialnego, rezygnuj膮c ze skrajnie duchowego podej艣cia do sztuki, jakim charakteryzowa艂 si臋 okres 艣redniowiecza. Renesans przej膮艂 wiele klasycznych technik, na przyk艂ad w takich dziedzinach jak architektura czy rze藕ba.

Tw贸rcy renesansowi zacierali granice mi臋dzy r贸偶nymi dziedzinami sztuki i literatury. Autorzy nie pozostawali jednak anonimowi, tak jak to by艂o w 艣redniowieczu. Chcieli uzyska膰 powszechne uznanie.

ARCHITEKTURA.

Renesans w architekturze stanowi艂 odzwierciedlenie pogl膮d贸w filozoficznych odrodzenia, poszukuj膮cych wzorc贸w w 艣wiecie antycznym. Renesans otworzy艂 er臋 nowo偶ytn膮 w sztuce i trwa艂 od schy艂ku 艣redniowiecza do pocz膮tk贸w baroku. Poniewa偶 r贸偶nice czasowe rozkwitu renesansu w r贸偶nych krajach s膮 ogromne (np. mi臋dzy W艂ochami i Europ膮 P贸艂nocn膮), nie jest mo偶liwe ustalenie jednolitych dat, w kt贸rych panowa艂, na og贸艂 przyjmuje si臋, 偶e rozwija艂 si臋 on w danym kraju od ko艅ca epoki 艣redniowiecznej.

W architekturze renesansu wykorzystywano elementy antyczne takie jak: kolumny, tr贸jk膮tne frontony, 艂ukowe sklepienia, kopu艂y. Rozwija艂a si臋 architektura zar贸wno 艣wiecka jak i sakralna(przede wszystkim ko艣cio艂y). Wykszta艂ci艂y si臋 nowe formy budowli 艣wieckich np. wille, pa艂ace, kamienice, ratusze. Budowle renesansowe charakteryzowa艂a prostota kompozycji, podzia艂y poziome podkre艣lane wydatnymi gzymsami i fryzami, symetria budowli. Cz臋sto wyst臋powa艂y wewn臋trzne dziedzi艅ce otoczone kru偶gankami. Najwybitniejsi architekci to: Donato Bramante, Andrea Palladio.

Donato Bramante (1444-1514) – wsp贸艂pracowa艂 m. in. z Leonardem da Vinci, czerpa艂 inspiracje z architektury antycznej i starochrze艣cija艅skiej. Jego budynki charakteryzuj膮 doskona艂e proporcje, oszcz臋dne dekoracje, surowo艣膰 i monumentalizm. Jedn膮 z najs艂ynniejszych budowli Donato Bramante jest Tempietto w Rzymie.

Powsta艂o na dziedzi艅cu jednego z rzymski klasztor贸w. Wzniesione zosta艂o dla hiszpa艅skiej pary kr贸lewskiej, Ferdynanda i Izabeli, w miejscu, w kt贸rym jak g艂osi legenda, ukrzy偶owano 艣w.Piotra. Prawdopodobnie Bramante wzorowa艂 si臋 na martyrium wczesnochrze艣cija艅skim.

Martyria prawie zawsze by艂y ma艂e i na planie centralnym, wznoszono je w miejscach przypominaj膮cych pewne wydarzenia religijne, jak miejsca m臋cze艅stwa itp. Tempietto jest zatem okr膮g艂e w planie, za艣 pozosta艂e elementy uwarunkowane s膮 pragnieniem Bramantego odtworzenia form antycznych na potrzeby wsp贸艂czesnego chrze艣cija艅stwa.

Zasadniczy efekt geometryczny wynika z po艂膮czenia koncentrycznych okr臋g贸w w planie (budowl臋 mia艂y otacza膰 kru偶ganki na planie ko艂a), z koncentrycznymi cylindrami w elewacji. Tempietto sk艂ada si臋 z dw贸ch cylindr贸w: niskiej i szerokiej kolumnady oraz wysokiej i w膮skiej celli (bez kopu艂y).

Kopu艂a jest hemisferyczna na zewn膮trz i wewn膮trz, jest zatem dostosowana do wysoko艣ci celli. Wykorzystano w budowli antyczne toska艅skie kolumny z granitu, kt贸re Bramante uzupe艂ni艂 nowymi g艂owicami i bazami. We fryzie pojawiaj膮 si臋 metopy i tryglify na przemian, jednak metopy nie s膮 podobne do tych w normalnym porz膮dku klasycznym. Przedstawiono na nich przybory liturgiczne, ale w艂a艣ciwe dla liturgii chrze艣cija艅skiej.

Trudno o ja艣niejsze wyartyku艂owanie pogl膮du Bramantego, 偶e dobra architektura nowo偶ytna wyros艂a z dobrej architektury antycznej w taki sam organiczny spos贸b, jak chrze艣cija艅stwo wyros艂o ze 艣wiata staro偶ytnego.

O ile sztuka i architektura epoki gotyku (tak jak i 艣redniowieczna filozofia) negowa艂y 艣wiat doczesny i d膮偶y艂a do wyzwolenia si臋 od niego, poprzez wzniesienie ku niebu, tak w renesansie starano si臋 ukazywa膰 doskona艂o艣膰 艣wiata ziemskiego. St膮d pochodzi艂o zami艂owanie do form absolutnych i idealnych, przede wszystkim za艣 budowli centralnej. Przywo艂anie staro偶ytnych detali i element贸w budynku sz艂o w parze z ponownym odkryciem dzie艂a Witruwiusza, wedle kt贸rego posiada艂y one analogi臋 do (uwa偶anej za doskona艂膮) postaci ludzkiej, nie by艂o ono jednak nigdy tak dos艂owne, jak w p贸藕niejszym klasycyzmie.

Renesansowa architektura nawi膮zywa艂a do form antycznych nie tylko w zastosowaniu detalu i zdobie艅 (porz膮dek, belkowanie), przywo艂ywa艂a te偶 staro偶ytn膮 teori臋 komponowania przestrzeni i trwa艂a te偶 w nieustannym poszukiwaniu nowych proporcji i 艣rodk贸w wyrazu. Architekci d膮偶yli do statycznego, tektonicznego i 艂atwo pojmowanego kszta艂towania konstrukcji i artykulacji.

Za tw贸rc臋, kt贸ry zapocz膮tkowa艂 architektur臋 renesansu uwa偶a si臋 Filippo Brunelleschiego, za艣 za pierwsze dzie艂o nowej sztuki – kopu艂臋 (a w艂a艣ciwie sklepienie na planie o艣mioboku) katedry we Florencji. Realizacja skomplikowanego dzie艂a in偶ynierskiego stanowi艂a odrodzenie staro偶ytnych umiej臋tno艣ci budowlanych i upodoba艅 estetycznych.

Mamy tu pokazan膮 t膮 kopu艂臋 Katedry Santa Maria del Fiore.

Wkr贸tce inni tw贸rcy przej臋li zasady nowego stylu, stopniowo coraz bardziej 艣wiadomie nawi膮zuj膮c do antyku. Jeden z nich przejmuje wielki porz膮dek z rzymskiego Koloseum. Jednocze艣nie zdawano sobie spraw臋 ze sprzeczno艣ci mi臋dzy staro偶ytn膮 logik膮 artykulacji a wsp贸艂czesn膮 struktur膮 budynku.

Podczas gdy w XV stuleciu we W艂oszech architektura renesansu szeroko si臋 rozpowszechni艂a, na p贸艂noc od Alp panowa艂 nadal styl gotycki. Dopiero w pierwszych latach XVI wieku dzi臋ki mecenatowi w艂adc贸w takich jak Franciszkowi I we Francji i Zygmuntowi I w Polsce w艂oscy architekci przybyli do kraj贸w Europy Zachodniej i 艢rodkowej. Dzie艂a nowej architektury obejmowa艂y jednak przede wszystkim detale i niewielkie budowle, orientuj膮ce si臋 g艂贸wnie na architektur臋 Lombardii i Wenecji.

W latach 20. XVI wieku we W艂oszech nast膮pi艂o odej艣cie od harmonijnej statyczno艣ci w architekturze. Detale architektoniczne sta艂y si臋 bardziej plastyczne, pojawiaj膮ce si臋 na gzymsach i balustradach, budynki sprawia艂y wra偶enie l偶ejszych. Jednocze艣nie pojawi艂 si臋 jednak przeciwny pr膮d – manieryzm, kt贸ry kierowa艂 si臋 raczej ku formom ci臋偶kim i patetycznym.

Wraz z szerzeniem si臋 idei humanizmu i przesuni臋ciem si臋 ci臋偶aru zainteresowania cz艂owieka na to co 艣wieckie wyra藕nie wzrasta zapotrzebowanie na budownictwo 艣wieckie. Mimo budowanej nadal znacznej liczby nowych ko艣cio艂贸w powstaje coraz wi臋cej budynk贸w s艂u偶膮cych zaspokojeniu potrzeb cz艂owieka na ziemi. Szybko wzrasta ilo艣膰 budowanych pa艂ac贸w, podmiejskich rezydencji, budynk贸w u偶yteczno艣ci publicznej.

Budynki cechuje zwarto艣膰 planu, prostota, czytelno艣膰 i harmonia bry艂y wyra藕nie opartej na ziemi (budynki przestaj膮 sprawia膰 wra偶enie odrywania si臋 i wznoszenia ku g贸rze). To zwi膮zanie budowli z ziemi膮 podkre艣la kompozycja, w kt贸rej przewa偶aj膮 linie poziome. Rytm p艂aszczy藕nie nadaj膮 linie schod贸w, gzyms贸w, balustrad, kt贸re (ogl膮dane z wi臋kszej odleg艂o艣ci) sprawiaj膮 wra偶enie lekko wygi臋tych 艂uk贸w. Dekoracja p艂aszczyzn zostaje podporz膮dkowana uk艂adom konstrukcyjnym. Powr贸t do detali oraz form stosowanych w architekturze klasycznej nie by艂 jej 艣lepym na艣ladowaniem. Architekci korzystali tak偶e z osi膮gni臋膰 swoich poprzednik贸w jakimi byli budowniczowie 艣redniowiecza.

Odchodzi si臋 od ostro zarysowanych, gotyckich 艂uk贸w, kt贸re zast臋puje si臋 formami p贸艂kolistymi. Tak zarysowane 艂uki odnajdziemy w sklepieniach, arkadach, portykach, a nawet, w pocz膮tkowej fazie renesansu w obramowaniach okien. Strzeliste wie偶e ko艣cio艂贸w zast臋puj膮 kopu艂y, a mury obronne nowy i nieco ni偶szy rodzaj umocnie艅 w formie nasyp贸w ziemnych. Architekci du偶o uwagi po艣wi臋caj膮 kompozycji swoich dzie艂 i ich wsp贸艂graniu z otoczeniem

Budownictwo sakralne

Ulubion膮 form膮 architekt贸w tego okresu by艂 ko艣ci贸艂 na planie centralnym, chocia偶 oczywi艣cie nie brakuje dzie艂 budowanych w uk艂adach pod艂u偶nych (na planie prostok膮ta z naw膮 poprzeczn膮). W艣r贸d za艂o偶e艅 centralnych popularne s膮 rozwi膮zania opieraj膮ce si臋 o plan krzy偶a greckiego, kwadratu, ko艂a lub wieloboku. Ta zamkni臋ta, zwarta i symetryczna forma najlepiej odzwierciedla poszukiwania kszta艂t贸w zbli偶onych do doskona艂o艣ci. Budowle kryte s膮 zazwyczaj kopu艂ami

Budownictwo 艣wieckie

Ju偶 w pierwszym okresie renesansu, we Florencji, zaczyna si臋 kszta艂towa膰 nowa forma budownictwa s艂u偶膮cego najbogatszym mieszka艅com miast. S膮 to pa艂ace budowane na planie prostok膮ta, z wewn臋trznym dziedzi艅cem, o zwartej i zamkni臋tej bryle. Pocz膮tkowo, jeszcze o wyra藕nie obronnym charakterze, kt贸ry podkre艣laj膮 niewielkie okna umieszczane w najni偶szych kondygnacjach. Wraz z rozwojem renesansu zmienia si臋 wygl膮d typowego okna. W p贸藕niejszej fazie staje si臋 wi臋ksze i otrzymuje kszta艂t prostok膮ta.

Wej艣cia do pa艂ac贸w, pocz膮tkowo w formie pojedynczych bram o stosunkowo niewielkich rozmiarach (艂atwiejszych do obrony), z czasem uzyskuj膮 form臋 ozdobnych portali na艣laduj膮cych w szczytowym okresie rozwoju renesansu architektur臋 艂uk贸w triumfalnych a wewn臋trzny dziedziniec staje si臋 dost臋pny z dw贸ch lub wi臋cej stron. Pi臋trowe arkady otaczaj膮ce dziedziniec zapewniaj膮 komunikacj臋 pomi臋dzy poszczeg贸lnymi pomieszczeniami. Dziedzi艅ce by艂y miejscem, w kt贸rym koncentrowa艂o si臋 偶ycie mieszka艅c贸w pa艂acu.

Du偶e p艂aszczyzny sklepie艅 i sufit贸w pozwalaj膮 na wprowadzenie bogatej dekoracji malarskiej wykonywanej technik膮 al fresco. Opr贸cz scen figuralnych wprowadzane s膮 delikatne ornamenty w postaci wici ro艣linnej splecionej z postaciami mitologicznymi, sylwetkami zwierz膮t i fantazyjnych stwor贸w. Groteska sta艂a si臋 ulubion膮 form膮 dekoracji malarskiej i rze藕biarskiej. Oszcz臋dnie stosowane kompozycje podkre艣laj膮 konstrukcj臋 i urozmaicaj膮 p艂aszczyzn臋. 艢ciany pomieszcze艅 pa艂acowych zdobi膮 obrazy i znane ju偶 w 艣redniowieczu gobeliny a ciep艂a dostarczaj膮 kominki i piece kaflowe.

Rozwi膮zania materia艂owe

Renesans nie wprowadzi艂 nowych materia艂贸w. Nadal u偶ywany jest kamie艅 i ceg艂a. 艢ciany murowane s膮 ok艂adane p艂ytami kamiennymi albo tynkowane. Jako materia艂 konstrukcyjny przy budowie strop贸w stosowane s膮 belki drewniane. Drewna i kamienia u偶ywa si臋 przy konstrukcji loggii, balkon贸w i schod贸w. Nowo艣ci膮 s膮 sufity wyprawiane zazwyczaj zapraw膮 gipsow膮.

W architekturze polskiej renesans dzieli si臋 na trzy okresy:

okres I – 1500-1550, nazywany tak偶e w艂oskim; powstaj膮ce obiekty s膮 zazwyczaj dzie艂em w艂oskich artyst贸w pochodz膮cych przede wszystkim z Florencji

okres II – 1550-1600, czas upowszechnienia stylu, pocz膮tki manieryzmu i uleganie wp艂ywom niderlandzkim

okres III – 1600-1650, manieryzm, pojawienie si臋 element贸w baroku

Jedn膮 z renesansowych budowli polskich jest np. Kaplica Zygmuntowska -Wawel i jej s艂ynna kopu艂a.

Budowla powsta艂a wtedy kiedy w Polsce dominowa艂 gotyk, jednak偶e w 1499 roku dosz艂o do po偶aru i sp艂on臋艂a cz臋艣膰 zamku. Zosta艂a ona odbudowana przez Kazimierza Jagiello艅czyka i Zygmunta Starego ale ju偶 w duchu renesansu.

MALRSTWO.

Na rozw贸j malarstwa mia艂a wp艂yw, opracowana przez Brunelleschiego, zasada perspektywy linearnej(spos贸b przedstawiania rzeczywisto艣ci na p艂askiej powierzchni, tak, aby sprawia艂a wra偶enie cechuj膮cej si臋 g艂臋bi膮). Arty艣ci reprezentuj膮cy malarstwo nie mogli imitowa膰 antyku, poniewa偶 z tego kresu nie znano 偶adnych obraz贸w. Malarstwo doprowadzi艂o do perfekcji sztuk臋 perspektywy i cieniowanie, zbli偶aj膮c w ten spos贸b obraz do du偶ego podobie艅stwa z rzeczywisto艣ci膮. Rozwin臋艂o si臋 dobrze malarstwo 艣cienne(fresk).

Najwspanialsi malarze to:
– Leonardo da Vinci – jego dzie艂a stanowi膮 kwintesencj臋 klasycznego idea艂u s膮 rzeczywiste i tajemnicze zarazem,
– Sandro Botticelli – jego malarstwo wyr贸偶nia艂o si臋 precyzyjn膮 lini膮, bogat膮 kolorystyk膮, subtelnym modelunkiem postaci,
– Piero della Francesca – z matematyczn膮 precyzj膮 stosowa艂 zasady perspektywy,
– Rafael – jego malarstwo cechuje si臋 spokojem i harmoni膮. We Florencji pozna艂 dzie艂a Leonarda da Vinci, kt贸re wywar艂y na niego olbrzymi wp艂yw.

We wczesnej tw贸rczo艣ci styl Rafaela jest na艣ladownictwem, a czasem niemal mistrzowskim kopiowaniem stylu Perugina. Jednak nawet w dzie艂ach niew膮tpliwie wzorowanych na nim mo偶na uchwyci膰 r贸偶nic臋. Przyk艂adem jest obraz Za艣lubiny Marii z J贸zefem, Wzorowany na powstaj膮cym w tym samym czasie obrazie Perugina pod tym samym tytu艂em. Oba obrazy posiadaj膮 niemal jednakow膮 sceneri臋 i podobne roz艂o偶enie postaci, jednak obraz Rafaela r贸偶ni si臋 od obrazu jego mistrza gi臋tko艣ci膮 i naturalno艣ci膮 ruch贸w. Podczas gdy Perugino stosuje ju偶 nieco przestarza艂膮 manier臋 izokefalii (umieszczania g艂贸w postaci na jednym poziomie), u Rafaela analogiczne postacie s膮 wy偶sze lub ni偶sze, stoj膮 swobodnie i nie wygl膮daj膮 jak ustawione w jednym rz臋dzie. Wkr贸tce Rafael porzuci艂 wzorowanie si臋 na dzie艂ach konserwatywnego mistrza i stworzy艂 nowy styl. Niew膮tpliwie na rozw贸j stylu malarskiego Rafaela mia艂y wielki wp艂yw dzie艂a Micha艂a Anio艂a, a zw艂aszcza Leonarda da Vinci. Z dzie艂 Leonarda przyswoi艂 sobie Rafael manier臋 sfumato, cho膰 stosowa艂 j膮 bardziej umiarkowanie ni偶 sam Leonardo.

Sfumato – w malarstwie olejnym jest to 艂agodne przej艣cia z partii ciemnych do jasnych, daj膮ce mgliste, mi臋kkie efekty kolorystyczne.

Kolejn膮 postaci膮 renesansu jest:
Leonardo da Vinci (1452-1519) – znakomity malarz; artysta uczy艂 si臋 malarstwa we Florencji, gdzie trafi艂 do pracowni jednego z 贸wczesnych mistrz贸w. W 1503 r. artysta namalowa艂 obraz swego 偶ycia – Mona Lis臋.

Mona Lisa zosta艂a wykonana na zam贸wienie zamo偶nego florenckiego kupca i przedstawia膰 mia艂a portret jego 偶ony. Przeczuwaj膮c nadchodz膮c膮 艣mier膰 Leonardo da Vinci stale podr贸偶owa艂. Ostatnie trzy lata 偶ycia sp臋dzi艂 na dworze kr贸la Francji – Franciszka I. Wed艂ug legendy artysta zmar艂 na r臋kach kr贸la 2 maja 1519r.

Obraz olejny namalowany na drewnie topoli o wymiarach 77 cm x 53 cm. Mona Lisa jest obrazem charakteryzuj膮cym si臋 raczej ciemnymi i ch艂odnymi barwami. Dominuje w nim ziele艅 i to zar贸wno w szacie samej Mony, jak i w znajduj膮cym si臋 za ni膮 lesie. Kompozycja jest zdecydowanie statyczna, jednak偶e otwarta.

Portret ten od wiek贸w zachwyca historyk贸w i tw贸rc贸w, a tak偶e zwyk艂ych ludzi. Niekt贸rzy z nich s膮dz膮 nawet, 偶e Leonardo, kt贸ry jak na epok臋, w kt贸rej 偶y艂 by艂 wyj膮tkowo inteligentny i o艣wiecony (wr臋cz wyprzedza艂 swoj膮 epok臋), stworzy艂 sw贸j ukryty autoportret, a wyraz twarzy zwany enigmatycznym u艣miechem ma wy艣miewa膰 nierozumno艣膰 ludzi, kt贸rzy tego nie widz膮. Jest to jeden z najs艂ynniejszych i najbardziej cenionych obraz贸w z czas贸w renesansu

Malarstwo renesansowe natomiast zdecydowanie wolniej od rze藕by zacz臋艂o pojawia膰 si臋 w Polsce. Jeszcze w latach czterdziestych nie s艂ycha膰 tu o 偶adnym W艂ochu tworz膮cym w naszym kraju. Z tej te偶 przyczyny polskie malarstwo, cho膰 rozwija艂o si臋 wolniej ni偶 rze藕ba, by艂o bardziej niezale偶ne od w艂oskiego malarstwa epoki renesansu, a zewn臋trzne wp艂ywy na nie wywierali przede wszystkim niemieccy arty艣ci malarze przybyli do naszego kraju.

Tak wi臋c, malarstwo tamtego okresu skupia艂o si臋 g艂贸wnie na problematyce konstrukcji przestrzeni i bry艂y przedstawianych przedmiot贸w korzystaj膮c z bada艅 nad perspektywami linearn膮 i barwn膮. Charakteryzowa艂o si臋 ono zwrotem ku naturze i pr贸bami wiernego jej na艣ladowania na drodze rzetelnej obserwacji, a tworzenie pejza偶y dawa艂o artystom mo偶liwo艣膰 rozwoju na drodze eksperymentowania z barw膮 i 艣wiat艂em. Mimo to najbardziej wyzwolone od tradycyjnych pr膮d贸w tw贸rczych by艂o w Polsce malarstwo 艣cienne i miniaturowe.

W Krakowie powstaje w贸wczas wiele pracowni miniatorskich, z kt贸rych kr臋gu wywodzi si臋 najwybitniejszy malarz polskiego renesansu Stanis艂aw Samostrzelnik, cysters z klasztoru w Mogile pod Krakowem. Jego dzia艂alno艣膰 artystyczna skupia艂a si臋 przede wszystkim wok贸艂 tworzenia miniatur, cho膰 zajmowa艂 si臋 tak偶e malarstwem 艣ciennym (polichromie w mogilskim klasztorze) i najprawdopodobniej, sztalugowym. Ponadto ozdobi艂 on iluminacjami wiele kr贸lewskich ksi膮g religijnych (na przyk艂ad modlitewniki Zygmunta Starego i kr贸lowej Bony) oraz rozliczne dokumenty.

Istnieje r贸wnie偶 przypuszczenie, i偶 Samostrzelnik by艂 tak偶e autorem portretu biskupa Tomickiego, kt贸ry to portret by艂by jedynym dzie艂em tablicowym, jakie przetrwa艂o do naszych czas贸w. Oczywi艣cie w dobie renesansu w Polsce tworzyli tak偶e inni wybitni malarze, czego przyk艂adem mo偶e by膰 osoba Macieja z Drohiczyna (lata 1484 do 1528) – prawdopodobnego tw贸rcy miniatur zdobi膮cych Gradua艂 Jana Olbrachta.

W malarstwie renesansowym, pr贸cz tego, co zosta艂o powiedziane do tej pory, bardzo istotn膮 rol臋 odgrywa艂 portret dworski, magnacki, a tak偶e mieszcza艅ski. I tak, najwybitniejszym portrecist膮 tworz膮cym w naszym kraju by艂 przyby艂y z Magdeburga Marcin Kober, kt贸ry, 艂膮cz膮c osi膮gni臋cia dworskiego portretu 艣rodkowoeuropejskiego z lokalnymi tendencjami, namalowa艂 wiele wybitnych portret贸w, w tym portret Zygmunta III (1592, na blasze), Anny Austriaczki, Anny Jagiellonki czy portret trumienny Stefana Batorego. Kolber tworzy艂 r贸wnie偶 popularne w贸wczas miniatury kr贸lewskie.

RZE殴BA.

Renesansowi rze藕biarze tworzyli przede wszystkim w marmurze na艣laduj膮c styl antycznych pos膮g贸w rzymskich. Stosowano zasady perspektywy i klasyczne kanony proporcji wiedza na temat anatomii cz艂owieka inspirowa艂a rze藕biarzy do przedstawiania nagich postaci z wyra藕nie zaznaczonymi mi臋艣niami i stawami. Niekt贸rzy rze藕biarze dokonywali nawet sekcji zw艂ok, aby lepiej pozna膰 budow臋 cz艂owieka. Jednym z takich rze藕biarzy by艂 Micha艂 Anio艂, kt贸ry w zamian za pozwolenie mu dokonywania sekcji zw艂ok w Ko艣ciele 艢wi臋tego Ducha, mia艂 wyrze藕bi膰 dla przeora drewniany krucyfiks. W rze藕bie pojawi艂 si臋 portret popiersiowy, pos膮g konny, akt i rze藕ba sepulkralna. Najwybitniejsi rze藕biarze to: Donatello, Wit Stwosz i Micha艂 Anio艂

Micha艂 Anio艂 (1475-1564) – uczy艂 si臋 rze藕biarstwa pod okiem najwybitniejszych rze藕biarzy. Jego umiej臋tno艣ci zwr贸ci艂y na niego uwag臋 w艂adcy Florencji. M艂ody rze藕biarz mieszka艂 na jego dworze, p贸藕niej powr贸ci艂 do domu rodzinnego i zacz膮艂 dok艂adnie studiowa膰 anatomi臋 cz艂owieka.

W latach 1502-1504 artysta rze藕bi艂 Dawida – jego najs艂ynniejsze dzie艂o. Papie偶 Juliusz II zleci艂 Anio艂owi pomalowanie sklepienia Kaplicy Syksty艅skiej. Malowanie zabra艂o mu cztery lata. Najwi臋ksz膮 inspiracj膮 Micha艂a Anio艂a by艂y rze藕by antyczne. Na polecenie kolejnego papie偶a artysta zajmowa艂 si臋 budow膮 Bazyliki 艢wi臋tego Piotra w Rzymie. Nie zdo艂a艂 niestety tego doko艅czy膰 umieraj膮c 18 lutego 1564 r.

Dawid – rze藕ba Micha艂a Anio艂a przedstawiaj膮ca biblijnego Dawida bezpo艣rednio przed podj臋ciem decyzji o zmierzeniu si臋 z Goliatem
G艂贸wny temat rze藕b Micha艂a Anio艂a stanowi艂a posta膰 ludzka, w kt贸rej artysta upatrywa艂 g艂臋boki sens metafizyczny (metafizyczne malarstwo). S艂u偶y艂y temu heroizowane figury w dynamicznych pozach ze spot臋gowanym efektem cierpienia, dalekie od harmonijnych i statycznych rze藕b klasycznego renesansu. Nowatorstwo polega na wprowadzeniu rozwi膮za艅 manierystycznych (manieryzm) oraz zapowiadaj膮cych kreacje barokowe (barok).

Kolejnym wielkim rze藕biarzem by艂 Wit Stwosz, niemiecki rze藕biarz, grafik i malarz, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli p贸藕nego gotyku i renesansu w rze藕bie.

O艂tarz Wita Stwosza w Krakowie – o艂tarz Za艣ni臋cia NMP, w艂a艣ciwie Retabulum o艂tarza g艂贸wnego Ko艣cio艂a Mariackiego w Krakowie zwane r贸wnie偶 potocznie O艂tarzem Mariackim w Krakowie, Krakowskim O艂tarzem Wita Stwosza itp. to nastawa o艂tarzowa wykonana w latach 1477-89 przez przyby艂ego z Norymbergi rze藕biarza Wita Stwosza (ok. 1448-1533) i jego krakowski warsztat.

W renesansie g艂贸wnym surowcem do rze藕bienia by艂 kamie艅 (najcz臋艣ciej u偶ywano marmuru). Wtedy zosta艂y wprowadzone do Polski przy艣cienne nagrobki, kt贸re mia艂y zast膮pi膰 sarkofagi gotyckie. Nagrobek przy艣cienny jest to wn臋ka w nagrobku w kszta艂ci 艂uku triumfalnego z postaci膮 zmar艂ego. Postacie te ukazywane by艂y popiersiem albo w pozycji stoj膮cej lub siedz膮cej.

Na 艢l膮sku po艂膮czono gotycki baldachim i renesansow膮 posta膰 zmar艂ego (przyk艂adem takiego po艂膮czenia jest nagrobek Baltazara z Promnic w Nysie). Znacz膮c膮 rol臋 w szerzeniu renesansowej rze藕by odegra艂 Santi Gucci (wyrze藕bi艂 min. Wawelski nagrobek Stefana Batorego oraz nagrobek Branckich w Niepo艂omicach). Najwybitniejszymi rze藕biarzami kamiennymi z tej epoki byli: Padovano, H. Canavesi, Jan Micha艂owicz i Santi Gucci.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x