Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Rozprawka jak napisa膰

1. Analiza wst臋pnaCzyli opis tego, co nale偶y zrobi膰 偶eby jak najlepiej by膰 przygotowanym do napisania rozprawki analitycznej. Podzieli艂em je na trzy kroki:

A. Analiza tematu rozprawki | B. Analiza tekstu | B. Intertekstualno艣ci

A. Analiza tematu rozprawki1.Przeczytaj kilkakrotnie temat.
2.Wyja艣nij poj臋cia si臋 w nim pojawiaj膮ce:
a.podaj ich znaczenia,
b.okre艣l w jakim znaczeniu chcesz si臋 nimi pos艂ugiwa膰,
c.wypisz synonimy.
3.Wypisz intertekstualno艣ci:
a.zwi膮zki z g艂贸wnymi pr膮dami, nurtami epoki,
b.zwi膮zki z innymi tekstami,
4.Rozpisz zadania (wi膮zki tematyczne), kt贸re trzeba zrealizowa膰, aby wyczerpa膰 temat
5.Wypisz wszystkie mo偶liwe tezy (je艣li temat pozwala postawi膰 wi臋cej ni偶 jedn膮)
Chcesz wiedzie膰 wi臋cej? Zbadaj: Analiza tematu rozprawki- jak?

w g贸r臋 鈫

B. Analiza tekstu towarzysz膮cego tematowiPami臋taj, 偶e tekst, kt贸ry jest za艂膮czony do tematu rozprawki analitycznej na maturze j臋zyka polskiego mo偶e nale偶e膰 do jednego z trzech rodzaj贸w literackich. Ze wzgl臋du na r贸偶nice pomi臋dzy epik膮, liryk膮 i dramatem, analiza tekstu lirycznego, analiza fragmentu tekstu epickiego i analiza fragmentu tekstu dramatycznego musz膮 si臋 r贸偶ni膰 mi臋dzy sob膮.

Je艣li masz do czynienienia z fragmentem eposu, powie艣ci, opowiadania, noweli proponuj臋: Jak analizowa膰 fragment epiki?
Je艣li masz do czynienienia z fragmentem tragedii, dramatu, komedii proponuj臋: Jak analizowa膰 dramat?
Je艣li masz do czynienienia z wierszem, zapoznaj si臋 z tekstem: Jak analizowa膰 wiersz (i interpretowa膰)?

Je艣li nie chcesz a偶 tak pog艂臋bia膰 swojej wiedzy zapami臋taj o dw贸ch wa偶nych rzeczach, kt贸re u艂atwi膮 Ci analiz臋 i pisanie rozprawki.

1.Po analizie tematu wiesz, jakie zadania (wi膮zki tematyczne) musisz zrealizowa膰. Teraz zwyczajnie w brudnopisie wydziel pola tematyczne (odpowiadaj膮ce wi膮zkom tematycznym) i w trakcie analizy tekstu wpisuj informacje w odpowiadaj膮ce im pola.
2.W trakcie notowania efekt贸w analizy, stosuj nast臋puj膮c膮 struktur臋:
a.argument (informacja, co jest?),
b.dow贸d (cytat lub om贸wienie potwierdzaj膮ce argument),
c.komentarz cytatu z wnioskiem cz膮stkowym.
w g贸r臋 鈫

C. Intertekstualno艣ciNa maturze mo偶esz (a od 2015 r. w liceum i 2016 r. w technikum musisz) tak偶e przywo艂a膰 inne teksty, kt贸re podejmuj膮 ten sam temat i pozwalaj膮 Ci dowie艣膰 postawionej tezy. Ten moment jest doskona艂y na refleksj臋 nad tym, kt贸re z przywo艂anych z pami臋ci w trakcie analizy tematu tekst贸w, najlepiej przydadz膮 si臋 do rozprawki. W tym celu:

1.podziel brudnopis na pola odpowiadaj膮ce wi膮zkom tematycznym (identyczne, jak przy analizie tekstu),
2.uzupe艂nij pola informacjami, staraj si臋 zachowa膰 struktur臋 my艣li
a.argument (informacja, co jest?),
b.dow贸d (om贸wienie potwierdzaj膮ce argument – musi jednak zawiera膰 fakty, dane, imiona i nazwiska bohater贸w, nazwy miejsc itp.) lub cytat (o ile pami臋tasz),
c.wniosek cz膮stkowy.
2. Plan rozprawkiJe艣li analiza tekstu za艂膮czonego do rozprawki i intertekstualno艣ci by艂y wst臋pnie uporz膮dkowane wg wi膮zek temtycznych. Planowanie mo偶na ograniczy膰 do numeracji poszczeg贸lnych informacji. Je艣li tak nie by艂o rozprawk臋 nale偶y zaplanowa膰. Mi臋dzy innymi w tym pomo偶e Ci artyku艂: Jak napisa膰 plan rozprawki?
Je艣li nie chcesz planowa膰 tak dok艂adnie swojego wypracowania (co nie jest najszcz臋艣liwszym pomys艂em) to pami臋taj o kilku zasadach:

I Wst臋p
Powinien zaczyna膰 si臋 od og贸lnych stwierdze艅 i stopniowo zaw臋偶aj膮c przedmiot rozwa偶a艅 powinien przechodzi膰 do tematu rozprawki. Powinien tak偶e zawiera膰 przynajmniej:

1.Ustalenia definicyjne (to jest potrzebne tylko w kwestiach budz膮cych w膮tpliwo艣ci);
2.Ustalenie kontekst贸w tematu rozprawki:
a.filozoficzny,
b.historyczny,
c.biograficzny,
d.historyczno-literacki;
3.Opis fragmentu:
a.miejsce fragmentu w utworze (pocz膮tek, 艣rodek, koniec, punkt kulminacyjny, kluczowa scena etc.),
b.bohater贸w wyst臋puj膮cych we fragmencie i ca艂o艣ci (ich przesz艂o艣膰, charakterystyka, przysz艂o艣膰, relacje mi臋dzy nimi),
i.j臋zyk bohater贸w 鈥 zwr贸膰 uwag臋 czy jest zr贸偶nicowany,
c.temat poruszany we fragmencie,
d.narracja
i.typ narracji,
ii.j臋zyk narracji,
e.przestrze艅 fragmentu i ca艂ego dzie艂a literackiego (czy jest okre艣lona, jak bardzo, czy prawdziwa, czy realistyczna, etc.),
f.czas fragmentu i ca艂ego dzie艂a literackiego (jaki czas zosta艂 wykorzystany, czy masz tu do czynienia z retrospekcj膮, inwersj膮 czasow膮, etc.),
4.Zasada zestawienia fragment贸w (je偶eli s膮 dwa teksty ze sob膮 zestawione)
5.Tez臋
a.czyli cel wypracowania,
b.to do czego chcesz przekona膰 czytelnik贸w,
c.teza ma posta膰 prostego zdania twierdz膮cego.
6.Wyliczenie argument贸w w rozwini臋ciu.
II Rozwini臋cie
1.Pami臋taj, 偶e rozwini臋cie rozprawki to miejsce tylko na argumenty (i w trudniejszej wersji kontrargumenty), kt贸rymi mo偶esz przekona膰 oponent贸w.
2.Kompozycja
a.kolejno艣膰 argument贸w nie mo偶e by膰 przypadkowa,
b.zastan贸w si臋 czy temat nie narzuca Ci kompozycji,
c.wybierz kompozycj臋 i konsekwentnie jej przestrzegaj.
3.Pami臋taj o strukturze akapit贸w:
a.wprowadzenie i argument (nawi膮zanie do poprzedniego argumentu)
b.dowody
c.wniosek cz膮stkowy
III Zako艅czenie
1.Spr贸buj sprowadzi膰 wnioski cz膮stkowe do jednego wniosku og贸lnego 艣ci艣le wi膮偶膮cego si臋 z postawion膮 tez膮.
2.Postaraj si臋 o kompletno艣膰 wniosku:
a.w przypadku por贸wnania wska偶 minimum dwa podobie艅stwa i dwie r贸偶nice,
b.dok艂adnie przeanalizuj i opisz mechanizmy opisywanego zjawiska: jak to dzia艂a?
c.odpowiedz na pytanie: dlaczego tak si臋 dzieje?
d.odpowiedz na pytanie: jakie s膮 tego konsekwencje?
3.Odnie艣 te spostrze偶enia do tematu (upewnij si臋, 偶e w zako艅czeniu zamykasz ka偶d膮 wi膮zk臋 tematyczn膮 (cz臋艣膰 tematu) – ka偶de zadanie, kt贸re mia艂e艣 zrealizowa膰).
4.Wyra藕 w艂asne zdanie, opini臋, oce艅 postawy bohater贸w.
w g贸r臋 鈫

3. Pisanie rozprawkiestetyka | akapity | j臋zyk | schematyczno艣膰

Streszczenie

Stosuj akapity wyra藕nie wyr贸偶nione graficznie wci臋ciem.
Pisz kr贸tkie zdania (d艂u偶sze zwi臋kszaj膮 ryzyko b艂臋du).
B膮d藕 zwi臋z艂y i konkretny, unikaj og贸lnik贸w.
Dbaj o poprawno艣膰 j臋zykow膮.
Nie stosuj poj臋膰 autotematycznych.
Unikaj powt贸rze艅 tych samych wyraz贸w w s膮siaduj膮cych zdaniach.
Stosuj r贸偶ne formu艂y rozpoczynaj膮ce akapit i jednocze艣nie zwi臋kszaj膮ce sp贸jno艣膰.
Stosuj r贸偶ne formu艂y wprowadzaj膮ce cytat.
Stosuj r贸偶ne formu艂y wprowadzaj膮ce wnioski cz膮stkowe, wniosek og贸lny.
Zachowuj obiektywizm.
Nie powtarzaj i nie wracaj to tych samych my艣li 鈥 to powa偶ny b艂膮d.
Je艣li wykona艂e艣 solidnie wszystkie zadania w poprzednich etapach, pisanie rozprawki mo偶esz uzna膰 za formalno艣膰. Tym przyjemniejsz膮, im 艂atwiej i szybciej przybywa sensownych tre艣ci u艂o偶onych w logicznym porz膮dku. W trakcie pisania rozprawki warto zwr贸ci膰 uwag臋 na nast臋puj膮ce sprawy:

w g贸r臋 鈫

Rozprawka – estetykaWarto r贸wnie偶, w my艣l zasady: jak ci臋 widz膮, tak ci臋 pisz膮, zadba膰 o czytelno艣膰 i ograniczy膰 do minimum ilo艣膰 skre艣le艅. Estetyka pracy wprawdzie nie jest oceniana, ale korzystne wra偶enie zawsze jest po偶膮dane w ka偶dej formie komunikacji.

Rozprawka – akapityPisz膮c pami臋taj tak偶e o wyra藕nym graficznym wyr贸偶nieniu akapit贸w poprzez stosowane g艂臋bokiego wci臋cia tekstu. Nie jest to szczeg贸lnie trudne wyzwanie, kiedy korzysta si臋 z przygotowanego wcze艣niej planu. Przestrzeganie tej prostej zasady mo偶e znacz膮co zwi臋kszy膰 ilo艣膰 uzyskanych na maturze punkt贸w. Zbadaj: Jak budowa膰 akapit?

Rozprawka – poprawno艣膰 j臋zykowa
Zadbaj o poprawno艣膰 gramatyczn膮, stylistyczn膮 i ortograficzn膮; jest bardzo wa偶na! Mo偶esz to osi膮gn膮膰 niewielkim wysi艂kiem:

u偶ywaj zda艅 kr贸tkich, ograniczaj ich skomplikowanie
Ten prosty zabieg w znacz膮cy spos贸b ograniczy ilo艣膰 pope艂nianych b艂臋d贸w sk艂adniowych. Oczywi艣cie musisz pami臋ta膰, 偶e zgrabne wielokrotnie z艂o偶one zdania 艣wiadcz膮 o wysokich umiej臋tno艣ciach pisarskich, a kr贸tkie nie. Nie popadaj przy tym w przesad臋 – zr贸偶nicowana sk艂adnia to podstawowy warunek, kt贸ry musisz spe艂ni膰.

unikaj przypadkowych powt贸rze艅 wyraz贸w, wyra偶e艅, zwrot贸w
W trakcie przygotowa艅 wypisz sobie w kolumnach synonimy.

unikaj zda艅 z czasownikiem by膰
Czasownik ten pod wzgl臋dem no艣no艣ci znaczeniowej i ekspresywno艣ci trzeba zaliczy膰 do najubo偶szych, gdy偶 nie informuje o niczym poza faktem istnienia przedmiotu, do kt贸rego si臋 odnosi. Ka偶dy inny czasownik u偶yty zamiast niego wnosi dodatkowe informacje, emocje co czyni zdanie ciekawszym w odbiorze.

Na przyk艂ad: zamiast zdania: Janek jest w szkole mo偶esz napisa膰: Janek kszta艂ci si臋/uczy si臋/zakuwa/m臋czy si臋 w szkole. R贸偶nica jest zauwa偶alna. Id膮c dalej trzeba powiedzie膰, 偶e unikanie tego k艂opotliwego czasownika prowadzi do wi臋kszej kondensacji znacze艅, do wi臋kszej tre艣ciwo艣ci pracy. Ponadto nale偶y mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e jeden czasownik ma ograniczone mo偶liwo艣ci tworzenia r贸偶nych zwi膮zk贸w sk艂adniowych; jego nadu偶ywanie prowadzi wi臋c do sytuacji, w kt贸rej powtarzane s膮 w wypracowaniu zdania o tej samej budowie. Nie trzeba chyba tutaj nikogo specjalnie u艣wiadamia膰, 偶e permanentne paralelizmy s膮 uznawane za b艂膮d stylistyczny, nie 艣wiadcz膮cy najlepiej o umiej臋tno艣ci budowania zda艅.

Unikaj tak偶e nadu偶ywania zaimk贸w: to, kt贸ry.
Ich obecno艣膰 w sk艂adni powoduje tzw. 艂amanie zdania, co przy sporadycznym stosowaniu nie szkodzi jako艣ci pracy, natomiast przy nazbyt cz臋stym nie tylko razi w oczy, ale przede wszystkim przyczynia si臋 do powstawania b艂臋d贸w stylistycznych, b臋d膮cych konsekwencj膮 nieko艅cz膮cych si臋 paralelizm贸w sk艂adniowych, a to powoduje, i偶 tekst staje si臋 dla odbiorcy nudny.

Znacznie lepszym zabiegiem na poziomie sk艂adni jest stosowanie konstrukcji imies艂owowych, kt贸re pozwalaj膮 autorowi przy u偶yciu mniejszej ilo艣ci s艂贸w zawrze膰 w zdaniu wi臋cej znacze艅, czyli nadaj膮 tekstowi cech臋 tre艣ciwo艣ci. Podobny efekt uzyskasz stosuj膮c r贸wnowa偶niki zda艅 i zdania wtr膮cone w nawiasach.

w g贸r臋 鈫

Rozprawka – schematyzm j臋zykaautotematyzm
Cz臋stym grzechem pope艂nianym w rozprawkach jest nadu偶ywanie typowo metatematycznych poj臋膰 jak: argument, teza, rozprawka, akapit etc. Najlepiej je w og贸le wyeliminowa膰 z rozprawki, albo przynajmniej ograniczy膰 ich obecno艣膰 do minimum. One kapitalnie nadaj膮 si臋 do m贸wienia o rozprawce, do analizy czyjego艣 tekstu. Za najokropniejsz膮 chyba manier臋 uchodz膮 wyra偶enia typu: moim pierwszym argumentem jest, moim drugim argumentem jest etc., lub chc臋 udowodni膰 tez臋, 偶e… Powiniene艣 r贸wnie偶 unika膰 jak ognia r贸wnie popularnego b艂臋du stylistycznego, a mianowicie u偶ywania identycznych poj臋膰 lub pochodz膮cych z tej samej rodziny (o tym samym temacie s艂owotw贸rczym) w s膮siaduj膮cych zdaniach. Lekarstwo na to poda艂em ju偶 we fragmencie po艣wi臋conym analizie i interpretacji tematu.

rozpoczynanie akapit贸w
Fataln膮 manier膮 w rozprawce jest rozpoczynanie kolejnych akapit贸w od tych samych s艂贸w, wyra偶e艅. Stosuj r贸偶ne formu艂y rozpoczynaj膮ce akapit i jednocze艣nie zwi臋kszaj膮ce sp贸jno艣膰 tekstu: Z kolei przejd臋 do; Z drugiej strony; Teraz przedstawi臋/om贸wi臋;

rozpoczynanie cytat贸w
Podobnie sytuacja kszta艂tuje si臋 w przypadku wprowadzania cytat贸w i r贸wnie偶 tu nale偶y unika膰 za wszelk膮 cen臋 monotonii: Odwo艂am si臋 do s艂贸w; Potwierdzaj膮 to s艂owa; Oto co na ten temat m贸wi; Zgadzam si臋 z; Powo艂am si臋 na s艂owa/opini臋/komentarz/zdanie; 艢wiadcz膮 o tym; Dowodz膮 tego s艂owa; Najlepiej potwierdzaj膮 to s艂owa; 艢wiadcz膮 o tym s艂owa; Ilustruj膮 to s艂owa; Dowodz膮c;

wprowadzanie wniosk贸w cz膮stkowych
Innym powtarzaj膮cym si臋 elementem w rozwini臋ciu, z kt贸rym autorzy cz臋sto maj膮 k艂opoty s膮 wnioski cz膮stkowe; r贸wnie偶 tu nale偶y stosowa膰 zr贸偶nicowane formu艂y wprowadzaj膮ce: 艢wiadczy to o tym, 偶e; Dowodzi to tego, 偶e; Potwierdza to; Wynika z tego, 偶e; Na podstawie tego mo偶na stwierdzi膰, 偶e; Na zako艅czenie; Z ca艂膮 pewno艣ci膮 mo偶na stwierdzi膰, 偶e; Niew膮tpliwie;Z pewno艣ci膮; Na podstawie powy偶szych dowod贸w mo偶na stwierdzi膰, 偶e; Uwa偶am, 偶e; Jestem przekonany/pewien, 偶e; S膮dz臋, 偶e; Wierz臋, 偶e; Wed艂ug mnie; Mog臋 stwierdzi膰, 偶e; Zauwa偶, 偶e t臋 r贸偶norodno艣膰 mo偶esz wykorzysta膰 r贸wnie偶 w zako艅czeniu.

w g贸r臋 鈫

4. Rozprawka podsumowanieNa ko艅cu trzeba powiedzie膰 sobie szczerze, 偶e rozprawka to nie przygoda, ale ci臋偶ka praca, kt贸rej efekty rzadko s膮 efektowne. St膮d zapewne wynika cz臋ste zniech臋cenie uczni贸w do tego gatunku na d艂ugo przed tym, jak opanuj膮 t臋 umiej臋tno艣膰. Trudno艣膰 pisania rozprawki jest tym wi臋ksza, 偶e trzeba si臋 tutaj zdoby膰 na obiektywizm, a zatem uwolni膰 od osobistych przekona艅, prywatnego zdania, w艂asnej opinii, kt贸ra je艣li ju偶 si臋 mo偶e pojawi膰, to dopiero na samym ko艅cu pracy. Nie u艂atwia tego tak偶e zakaz powtarzania my艣li, stosowania dygresji rozbijaj膮cych logiczno艣膰 wywodu.

Niew膮tpliwie jednak rozprawka uczy argumentowania i logicznego my艣lenia, czyli umiej臋tno艣ci, kt贸re w 偶yciu w ka偶dym zawodzie jest niezb臋dne.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x