Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Scharakteryzuj wzorce osobowe zaszyfrowane w literaturze renesansu.

Literatura odrodzeniowa nie tworzy艂a wzorc贸w osobowych – idea艂贸w cz艂owieka na wz贸r pi艣miennictwa 艣redniowiecznego. Jednak dostarcza艂a cz艂owiekowi swej epoki wielu dobrych rad i poucze艅. Utwory literackie adresowane by艂y przede wszystkim do szlachty – najpr臋偶niejszej warstwy spo艂ecznej. Typowy szlachcic 贸wczesny by艂 ziemianinem ceni膮cym najwy偶ej osiad艂e i dostatnie 偶ycie wiejskie. Nie rwa艂 si臋 do wojen, czasem nawet ucieka艂 z pola walki, co mu pob艂a偶liwie wybaczano. Mimo to narzekano na zanik cn贸t rycerskich i podkre艣lano, 偶e nowy wz贸r szlachcica powinien 艂膮czy膰 ziemia艅sko艣膰 z rycersko艣ci膮. Nale偶a艂o wi臋c wychowa膰 nowego cz艂owieka – obywatela i zadaniem tym zaj臋li si臋 prawie wszyscy nasi wybitniejsi pisarze tego okresu.
Andrzej Frycz Modrzewski w dziele „O naprawie Rzeczypospolitej” w ksi臋dze „O obyczajach” zaleca艂 wychowanie dzieci w szacunku dla starszych, karno艣ci i umiarkowaniu. Niech wi臋c m艂odzieniec 艣pi na twardym pos艂aniu, pobiera po偶yteczne nauki zgodnie ze swym charakterem i upodobaniem, zachowuje umiar w jedzeniu i piciu. Niech skosztuje zimna i gor膮ca, trudu osi膮gania celu, bo takie dzia艂ania kszta艂tuj膮 charakter. Nale偶y wystrzega膰 si臋 rozpieszczania dzieci i dba膰, aby nie wpad艂y w z艂e towarzystwo. Poniewa偶 ojczyzna mo偶e wezwa膰 cz艂owieka do obrony jej granic – nale偶y przygotowa膰 go do znoszenia trud贸w wojennych i do umiej臋tno艣ci poradzenia sobie w ci臋偶kich sytuacjach, niekiedy w obcym kraju. Rodzice dzieci powinni pami臋ta膰, 偶e m艂odzie偶 uczy si臋 nie tylko s艂uchaj膮c, ale te偶 przypatruj膮c innym. Nale偶y dawa膰 dzieciom przyk艂ad, co jest zadaniem trudnym, ale koniecznym dla ukszta艂towania charakteru m艂odego cz艂owieka. Tak wi臋c dobry obywatel – Polak to, zdaniem Modrzewskiego, szlachcic sprawiedliwy dla poddanych, wymagaj膮cy w stosunku do siebie samego, przysposobiony do rzemios艂a rycerskiego i w razie potrzeby gotowy stan膮膰 do walki w obronie ojczyzny, cz艂owiek rozumny i dobry chrze艣cijanin. Taki wzorzec osobowy wy艂ania si臋 z dzie艂a A. Frycza-Modrzewskiego.
Miko艂aj Rej w „呕ywocie cz艂owieka poczciwego” dowodzi, 偶e o szlachectwie cz艂owieka decyduj膮 bardziej cechy charakteru, ni偶 urodzenie. Tak wi臋c „cz艂owiek poczciwy” powinien zajmowa膰 si臋 gospodarowaniem na swojej ziemi, co dostarcza wielu przyjemno艣ci (Rej je oczywi艣cie wymienia). Nauk膮 nie powinien si臋 zbytnio trudzi膰, bo wiele nauk wprowadza zam臋t w umy艣le cz艂owieka. Je艣li b臋dzie 膰wiczy膰 sw贸j charakter, zdob臋dzie m膮dro艣膰 偶yciow膮 – cenniejsz膮 od ksi膮偶kowej czy szkolnej. Rej przypomina tak偶e, 偶e jednym z zaszczytnych obowi膮zk贸w cz艂owieka jest s艂u偶ba ojczy藕nie.
Jan Kochanowski ponad wszystko ceni艂 sobie osiad艂e 偶ycie ziemia艅skie, kt贸remu pok艂on z艂o偶y艂 w „Pie艣ni panny XII” („Sob贸tka”). Wyliczy艂 w niej uroki takiego 偶ycia i podkre艣li艂 w zako艅czeniu, 偶e zabrak艂oby dnia i nocy dla wymienienia wszystkich „wie艣nych wczas贸w i po偶ytk贸w”. Tak偶e w „Pie艣ni o cnocie” Kochanowski podkre艣li艂, 偶e „je艣li komu droga otwarta do nieba, / tym, co s艂u偶膮 ojczy藕nie”, za艣 w „Pie艣ni o dobrej s艂awie” zaleca艂, aby „praw ojczystych i pi臋knej swobody przestrzega膰”. Pragnienie okrycia si臋 s艂aw膮 jest naturaln膮 t臋sknot膮 cz艂owieka. Ka偶dy powinien robi膰 to, co potrafi najlepiej: talent pisarza czy m贸wcy nale偶y spo偶ytkowa膰 na „szczepienie dobrych obyczaj贸w”, si艂臋 i odwag臋 mo偶na i nale偶y wykorzysta膰 uprawiaj膮c rzemios艂o rycerskie. Jaki wzorzec osobowy propaguje wi臋c nasz wielki poeta? Jest to wz贸r szlachcica: ziemianina, patrioty, cz艂owieka wra偶liwego na pi臋kno przyrody i 偶yj膮cego w zgodzie i harmonii z natur膮.
Inny wzorzec osobowy propaguje w swym dziele „Dworzanin polski” 艁ukasz G贸rnicki. Ten wielki humanista rozmi艂owany by艂 w literaturze staro偶ytnej (studiowa艂 w Padwie – W艂ochy), wysoko ceni艂 og艂ad臋 towarzysk膮 i w og贸le cywilizacj臋 w艂osk膮. Wielu Polak贸w nie posiada艂o umiej臋tno艣ci taktownego zachowania si臋 w towarzystwie, wi臋c G贸rnicki postanowi艂 o艣wieci膰 ich w tym wzgl臋dzie. We W艂oszech popularna by艂a w贸wczas ksi膮偶ka Baltazara Castiglionego pt. „Dworzanin”, wi臋c G贸rnicki postanowi艂 j膮 spolszczy膰 i przybli偶y膰 polskiemu czytelnikowi, aby m贸g艂 si臋 rozmi艂owa膰 w niej i przyswoi膰 sobie zasady dworskiego 偶ycia. Utw贸r G贸rnickiego nie jest wiernym t艂umaczeniem ksi膮偶ki w艂oskiego pisarza, bo autor zawsze pami臋ta, 偶e pisze dla Polak贸w. Pomin膮艂 wi臋c wszystko to, co „poczciwe uszy obrazi膰 mog艂o”. Z drugiej jednak strony wzbogaci艂 sw贸j utw贸r tym, co by艂o – jego zdaniem – potrzebne lub przydatne Polakom: om贸wienie przymiot贸w i zada艅 kobiety, rozwa偶ania o modach, grze w karty, dykteryjki i anegdoty. Ca艂y utw贸r ma form臋 rozmowy tocz膮cej si臋 mi臋dzy dworzanami biskupa krakowskiego na temat przymiot贸w i zachowania si臋 prawdziwego dworzanina. Sk艂ada si臋 z 4 ksi膮g. Pierwsza wylicza przymioty, jakie powinny zdobi膰 takiego cz艂owieka: szlacheckie urodzenie, powo艂anie rycerskie, m臋stwo i szlachetno艣膰, staranne wykszta艂cenie (znajomo艣膰 j臋zyk贸w obcych staro偶ytnych i nowo偶ytnych), oczytanie, wra偶liwo艣膰 na pi臋kno muzyki, a przy tym wszystkim – gracja i naturalno艣膰. W II ksi臋dze poucza, jak dworzanin ma si臋 zachowa膰 wobec kobiet, przyjaci贸艂, jak ma si臋 ubiera膰, jak rozwesela膰 towarzystwo. Tematem III ksi臋gi jest dysputa o kobietach, kt贸re jedni uwa偶aj膮 za najgorsze stworzenia pod s艂o艅cem, za艣 drudzy – za najlepsze i najszlachetniejsze. Obro艅cy kobiet zbijaj膮 argumenty przeciwnik贸w i kre艣l膮 obraz „dwornej pani”. Ksi臋ga IV omawia cele, do jakich d膮偶y膰 powinien dworzanin. Cz艂owiek taki jest najbli偶szym towarzyszem swego pana (kr贸la) i jego to powinien uszlachetnia膰. Powinien te偶 nade wszystko ukocha膰 dobro i pi臋kno, dzi臋ki czemu sam stanie si臋 bardziej szlachetnym i warto艣ciowym cz艂owiekiem.
Taki to by艂 idea艂 dworzanina polskiego i nie sta艂 si臋 on niestety popularny. Nasz rodzimy dworzanin nie ugania艂 si臋 za tak wysokim wykszta艂ceniem, nie dba艂 o gracj臋, ani o subtelny takt towarzyski. 呕y膰 tak wykwintnie i szlachetnie pragn臋艂y co najwy偶ej nieliczne jednostki. Tuzinkowy dworzanin za艣 oddany by艂 gospodarstwu i nie mia艂 zbyt wysokich d膮偶e艅 duchowych.
Najbardziej popularnym wzorcem osobowym w naszej literaturze by艂 „cz艂owiek poczciwy”, czyli szlachcic-ziemianin, dobry Polak i patriota, cz艂owiek towarzyski, z poczuciem humoru, lito艣ciwy dla poddanych, 艣wiec膮cy przyk艂adem dla s膮siad贸w i w艂asnych dzieci.

Pobierz, wysy艂aj膮c SMS o tre艣ci LEAD.POBIERAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x