Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

艢redniowiecze – powt贸rka.

1.艢redniowiecze- to epoka w historii Europy miedzy V a XV stuleciem. Za jej dat臋 pocz膮tkowo uznaje si臋 upadek staro偶ytnego Rzymu(476). Zmierzch cesarstwa zachodniego rzymskiego otwiera wi臋c epok臋 艣redniowiecza, a koniec epoki s膮 podawane trzy daty: upadek Konstantynopola(1453), druk Gutenberga(1440), odkrycie ameryki przez Krzysztofa Kolumba(1492). Nazw臋 dla tego okresu wymy艣lili pisarze XV i XVI stulecia, kt贸rzy uwa偶ali, 偶e po upadku cywilizacji staro偶ytnej nast膮pi艂 mroczny okres g艂臋bokiego kryzysu, z kt贸rego Europa podnios艂a si臋 dopiero w ich epoce.

2.Trzy podstawowe okresy 艣redniowiecza:
-wczesne 艣redniowiecze(V-X)
-dojrza艂e 艣redniowiecze(X-XIII)
路styl roma艅ski
路styl gotycki
-p贸藕ne 艣redniowiecze(XIV-XV)

3.Teocentryzm-kultura 艣redniowiecza, kt贸ra by艂a nastawiona na Boga. Uznawano go w贸wczas za przyczyn臋, o艣rodek, cel wszystkiego. Taki pogl膮d, sprowadzaj膮cy wszystkie sprawy ludzkie do Boga oraz podporz膮dkowuj膮cy celom pozaziemskim wszystkie strefy kultury.(艢w. Augustyn)

4.Uniwersalizm-Dominacja ko艣cio艂a by艂a przyczyn膮 uniwersalizmu, czyli jednolito艣ci epoki 艣redniowiecza. Gdziekolwiek dociera艂y idee chrze艣cija艅skie, kultura przybiera艂a podobn膮 form臋, a filozofia, sztuka i literatura podejmowa艂y te same problemy i motywy.

5.Motyw Deesis- to charakterystyczna dla sztuki 艣redniowiecza kompozycja przedstawiaj膮ca trzy postaci: Chrystusa jako s臋dziego na tronie oraz Mari臋 i Jana Chrzciciela. Jest to motyw wyst臋puj膮cy zar贸wno w sztuce Wschodu, jak i Zachodu.

6.Hierarchia-wizja 艣redniowiecznego uporz膮dkowanego 艣wiata. Zak艂ada ona ogromny dystans pomi臋dzy bogiem a cz艂owiekiem.

7.Po艣rednictwo-艣redniowieczna religijno艣膰 stworzy艂a koncepcj臋 po艣rednictwa pomi臋dzy stw贸rc膮 a stworzeniem. Po艣redniczy膰 mia艂y istoty doskona艂e: Jan Chrzciciel, Maryja.

8.Archaizm-to element j臋zykowy, kt贸ry sta艂 si臋 z r贸偶nych wzgl臋d贸w przestarza艂y. Archaiczne formy j臋zykowe wed艂ug podzia艂u: archaizmy leksykalne(gospodzin, zbo偶ny), fonetyczne(Krzciciel), fleksyjne(zyszczy), s艂owotw贸rcze(Bogurodzica), znaczeniowe(inne znaczenie dzisiaj), sk艂adniowe(Bogiem s艂awiena)
6.Bogurodzica-:
1)Jest to najstarsza polska pie艣艅 religijna, a zarazem najstarszy polski tekst poetycki.
2)Niegdy艣 przypisywano jej autorstwo 艣w. Wojciechowi; dzi艣 zwykle przyjmuje si臋, 偶e tekst powsta艂 w po艂owie XIII w.
3)Bogurodzica odgrywa艂a niegdy艣 rol臋 hymnu narodowego: 艣piewa艂o j膮 rycerstwo pod Grunwaldem; pisze o tym w XV w. Historyk Jan D艂ugosz, nazywaj膮c Bogurodzic臋 鈥瀙ie艣ni膮 ojczyst膮鈥
4)Pierwotna Bogurodzica to jedyne dwie strofy rozdzielone refrenem Kyrieleison. W艂a艣nie refren sk艂adnia uczonych do hipotezy, 偶e Bogurodzica mog艂a by膰 po prostu rozwini臋ciem greckiej formu艂y, niezrozumia艂ej przecie偶 dla wi臋kszo艣ci wiernych.
5)Pie艣艅 oparta jest na idei po艣rednictwa. Wsp贸lnota wiernych zwraca si臋 w niej do Marii o wstawiennictwo u swojego Syna oraz do samego Jezusa, by ze wzgl臋du na osob臋 Jana Chrzciciela da艂 modl膮cym si臋 szcz臋艣liwe i bogate 偶ycie na ziemi, z tak偶e wieczne bytowanie w raju.

10.Styl Roma艅ski:
a)w malarstwie-Na roma艅skich obrazach postaci ludzkie s膮 p艂askie i odrealnione. Wok贸艂 madonny namalowanej przez w艂oskiego malarza Duccia unosz膮 si臋 anio艂owie. Scena uj臋ta jest bez 偶adnej perspektywy. T艂o obrazu jest z艂ote, co sugeruje idealn膮 bezczasow膮 przestrze艅 szcz臋艣liwego bytowania w niebie.
b)w architekturze-Styl roma艅ski rozwija si臋 mi臋dzy XI a XIII stuleciem. Kolegiata w Tumie pod 艁臋czyc膮 (XII w.). Charakteryzuje si臋 ona prostot膮 i masywno艣ci膮. Grube, zbudowane z kamiennych cios贸w mury nakryte s膮 ci臋偶kim sklepieniem w kszta艂cie po艂owy walca. Okna s膮 niewielkie, okr膮g艂o 艂ukowe, a bry艂臋 budynku urozmaicaj膮 wie偶e i liczne, zwykle p贸艂koliste przybud贸wki.

11.Styl Gotycki:
a)w malarstwie-Gotyk to sztuka schy艂ku, czyli 鈥瀓esieni鈥 艣redniowiecza (XIII-XV w.) Katedra Reims jest to budowla strzelista o cienkich 艣cianach, przebitych wysokimi, ostro艂ukowymi oknami. Niekt贸re spo艣r贸d ko艣cio艂贸w tej epoki przypominaj膮 monstrualne, przyczajone paj膮ki z wzniesionymi w g贸r臋 czu艂kami wie偶.
b)w architekturze-rozwin臋艂o si臋 w贸wczas malarstwo o ostrym, wyrazistym rysunku. Arty艣ci 艣mia艂o wyd艂u偶aj膮 postaci, dbaj膮c przede wszystkim o ich si艂臋 wyrazu-ekspresj臋. Wyobra藕nia p贸藕nogotyckich artyst贸w jest cz臋sto okrutna. Z upodobaniem prezentuj膮 oni sceny m臋ki i tortur, okaleczenie i zdeformowanie cierpienia cia艂a zbawiciela i 艣wi臋tych.

12.Apokryfy-Z g艂odu szczeg贸艂贸w, kt贸rych nie ma w Pi艣mie 艢wi臋tym, wyros艂a popularno艣膰
apokryf贸w. Apokryf to uzupe艂nienie opowie艣ci biblijnych, maj膮ce pozory autentyzmu. Ich autorstwo przypisywano bowiem uczestnikom historii 艣wi臋tej.

13. Pieta- w sztukach plastycznych: przedstawianie Matki Boskiej rozpaczaj膮cej nad cia艂em Chrystusa z艂o偶onym na Jej kolanach.

14.鈥濸os艂uchajcie bracia mi艂a鈥- jest to utw贸r pochodz膮cy z XV w. Jest to gatunek charakterystyczny dla lamentacji, 偶alu, ubolewa艅. Inne tytu艂y utwor贸w to: 鈥濴ament 艣wi臋tokrzyski鈥, 鈥炁籥l matki Boskiej pod krzy偶em鈥. W tek艣cie Maryja przedstawiona jest jako ludzka matka, kt贸ra p艂acze, 偶ali si臋 nad cierpieniem swojego syna. W tek艣cie 鈥濸os艂uchajcie bracia mi艂a鈥 matka cierpi jak inni ludzie. T臋 osobist膮, ludzk膮 tragedi臋 podkre艣laj膮 zdrobnienia: Synku, g艂贸wka, a tak偶e formy gramatyczne zaimka: m贸j, moja, ja, twoje. Utw贸r opiera si臋 na motywach apokryficznych

15.Tomizm-filozofia 艣w. Tomasza z Akwinu- Nawi膮za艂 do filozofii Arystotelesa. Wszystko, co jest, sk艂ada si臋 z materii i formy; cia艂o to cze艣膰 materialna cz艂owieka, dusza za艣 to jego forma; czyli cz艂owiek to po艂膮czenie duszy i cia艂a a nie sama dusza. Cz艂owiek poznaje dzi臋ki rozumowi lub przez wiar臋; te dwa porz膮dki poznania nie s膮 sprzeczne, lecz uzupe艂niaj膮 si臋 nawzajem; rozum mo偶e poj膮膰 wszystko-nawet Boga. Wszystko, co istnieje, jest hierarchicznie uporz膮dkowane. Najwa偶niejsze dzie艂a: Summa teologiczna, gromadz膮ca ca艂膮 艣redniowieczn膮 wiedz臋 o Bogu, cz艂owieku i 艣wiecie.

16.Augustynizm-nauka 艣w. Augustyna-Nawi膮za艂 do filozofii Platona. 艢wiat dzieli si臋 na dwie sfery: materialn膮 i duchow膮; cz艂owiek jest dusz膮 uwi臋zion膮 w ciele. Wszystko, co istnieje, powsta艂o dzi臋ki mi艂o艣ci Bo偶ej. Mi艂o艣膰 to uniwersalna si艂a, kt贸ra sprawia, 偶e wszystko d膮偶y do Boga. Poznajemy przez mi艂o艣膰 oraz intuicj臋, a tak偶e dzi臋ki o艣wieceniu przez Boga. Wszystko, co stworzy艂 B贸g, jest dobre, st膮d z艂o nie istnieje- jest nico艣ci膮; cz艂owiek jest wolny, mo偶e wiec odwr贸ci膰 si臋 od dobra i skierowa膰 ku nico艣ci; czyli z艂o wynika z wolno艣ci ludzkiej. Dzieje ludzko艣ci to walka dw贸ch pa艅stw: Pa艅stwa Bo偶ego, kt贸re zaludniaj膮 ludzie cnotliwi, przeznaczeni do zbawienia, i pa艅stwa ziemskiego sk艂adaj膮cego si臋 z grzesznik贸w, na kt贸rych oczekuj膮 piekielne otch艂anie. Najwa偶niejsze dzie艂a: Wyznania, O Pa艅stwie Bo偶ym

17.Scholastyka-to 艣redniowieczna metoda filozoficzna, polegaj膮ca przede wszystkim na:
-oparciu wiedzy na zhierarchizowanych autorytetach
-podporz膮dkowaniu wiedzy zasadom wiary.

18.Litania-to rodzaj modlitwy sk艂adaj膮cy si臋 z paralenie zbudowanych zwrot贸w do Boga lub jakiej艣 艣wi臋tej osoby i powtarzaj膮cych si臋 pr贸艣b wyra偶onych za pomoc膮 form trybu rozkazuj膮cego.

19.艢redniowieczna koncepcja cz艂owieka-Dusza: doskona艂a, t臋skni膮ca do Boga, oczekuj膮ca na nagrod臋 wiecznego 偶ycia.
Cia艂o: grzeszne, pragn膮ce zmys艂owych rozkoszy, powstrzymuj膮c dusz臋 e jej locie do nieba.(legenda o 艣w. Aleksym)

20.Hagiografia-utwur opisuj膮cy 偶ycie i czyny 艣wi臋tych chrze艣cija艅skich sk艂adaj膮 si臋 na dzia艂 pi艣miennictwa.

21. Kult 艣w. Aleksego rozwin膮艂 si臋 w Polsce w XV stuleciu. Jego popularno艣膰 mo偶e by膰 zwi膮zana z przybyciem nad Wis艂臋 zwolennik贸w surowej pierwotnej regu艂y 艣w. Franciszka. Z tego te偶 okresu pochodzi s艂ynna wierszowana legenda, realizuj膮ca typowy schemat hagiograficzny. Oto jak wygl膮da 偶yciorys 艣redniowiecznego 艣wi臋tego:
1) Miejsce urodzin: bogaty rzymski dom.
2) Rodzice: pobo偶ny Eufamijan i mi艂osierna dla ubogich Aglijas.
3) Okoliczno艣ci urodzin: cudowne; ma艂偶onkowie nie mieli d艂ugo potomka, jednak w ko艅cu B贸g wys艂ucha艂 ich modlitw.
4) M艂odo艣膰 Aleksego: do dwudziestego czwartego roku 偶ycia m艂odzian wyr贸偶nia艂 si臋 tylko pobo偶no艣ci膮.
5) Wej艣cie na drog臋 艣wi臋to艣ci: w dzie艅 za艣lubin z Famijan膮 Aleksy postanawia porzuci膰 dom i 偶on臋.
6) Asceza: Aleksy rozdaje swoje dobra i udaje si臋 na 偶ebracz膮 w臋dr贸wk臋 (wszak 偶ycie to nieustanna pielgrzymka!).
7) Cuda: w mie艣cie Laodycei do bohatera schodzi z obrazu Matka Bo偶a.
8) Asceza: Aleksy wraca do rodzinnego Rzymu; tam, nierozpoznany przez nikogo, mieszka pod schodami we w艂asnym domu, bity i upokarzany przez s艂u偶b臋 ojca.
9) 艢mier膰: w atmosferze cudu; towarzysz膮 jej niezwyk艂e wydarzenia. Aleksy jest przygotowany na jej przyj艣cie; spisuje na kartce sw贸j 偶ywot; t臋 鈥瀙rzesy艂k臋鈥 z za艣wiat贸w odebra膰 mo偶e tylko jego 偶ona. Warto zwr贸ci膰 uwag臋 na zako艅czenie legendy; jest ono niezgodne z hierarchicznym my艣leniem 艣redniowiecza. Papie偶, kardyna艂owie i cesarz 鈥瀦 swymi kap艂any nie mog膮 wydoby膰 z martwej d艂oni tajemniczego papieru.

22.Asceza- S艂owo asceza wywodzi si臋 z j臋zyka greckiego i oznacza 鈥災噖iczenie鈥. Okre艣lamy nim 艣redniowieczny idea艂 post臋powania polegaj膮cy na dobrowolnym wyrzeczeniu si臋 wszystkich rozkoszy i przyjemno艣ci 偶ycia. Ten, kto pod膮偶a drog膮 ascezy, czyli asceta, poddaje nieustannym 膰wiczeniom swoje cia艂o i dusz臋. Ascez臋 uwa偶ano w 艣redniowieczu za najlepszy spos贸b osi膮gni臋cia ostatecznego celu cz艂owieka- wiekuistego zbawienia.

23.艢w. Franciszek(1181-1226) nie by艂 zwyk艂ym ascet膮. Jego nauk臋 wyr贸偶nia艂a bowiem mi艂o艣膰 do 艣wiata i rado艣膰 偶ycia – sam nazywa艂 si臋 鈥瀢eso艂kiem Bo偶ym鈥. Je艣li asceci pogardzali wszystkim, co cielesne, to Franciszek uwa偶a艂, 偶e wszystko, co stworzy艂 B贸g, jest pi臋kne i godne mi艂o艣ci. Dlatego w modlitwach m贸wi艂 o swoim 鈥瀊racie 鈥 ciele鈥 i o 鈥瀞iostrze-ziemi鈥. W ten spos贸b uda艂o mu si臋 przezwyci臋偶y膰 idea艂 ascezy. Przez. mi艂o艣膰 i wsp贸艂czucie pokaza艂, 偶e ub贸stwo nie musi by膰 wy艂膮cznie cierpieniem i przedmiotem wzgardy.

24.Franciszkanizm nazywa si臋 tendencje w literaturze XX w. nawi膮zuj膮ce do idei 艢w. Franciszka z Asy偶u. Bohater literatury nurtu franciszka艅skiego to cz艂owiek prosty, raduj膮cy si臋 z 偶ycia, g艂臋boko religijny i mi艂uj膮cy natur臋. Pochwa艂a prostego stosunku do 艣wiata 艂膮czy si臋 cz臋sto w utworach tego nurtu ze 艣wiadomym uproszczeniem kompozycji i stylu.

25.Cechy 艣redniowiecznego rycerza: wierno艣膰, m臋stwo czu艂o艣膰, honor, dotrzymywanie s艂owa, sk艂adanie przysi膮g, sprawiedliwo艣膰, si艂a, szlachetno艣膰, szacunek dla ni偶szej warstwy spo艂ecznej, wierny swej wybrance, zakochany, dumny, ma艂om贸wno艣膰, wierny swemu w艂adcy.

26.Roland- Bohater Pie艣ni o Rolandzie(XI w.) sta艂 si臋 dla kultury europejskiej uosobieniem rycerskich cn贸t. Jego post臋powanie wspiera艂o si臋 na kilku prostych zasadach: na wierze w Ko艣ci贸艂, mi艂o艣ci do 鈥瀞艂odkie Francji鈥, absolutnej wierno艣ci w艂adcy i solidarno艣ci wobec towarzyszy broni. Dla rycerskiego honoru Roland got贸w by艂 po艣wi臋ci膰 wszystko. Dlatego zrezygnowa艂 z wezwania pomocy i podj膮艂 nier贸wn膮 walk臋 z niewiernymi.

27.Krucjaty, czyli wyprawy krzy偶owe- W r. 1095 papie偶 wezwa艂 wszystkich chrze艣cijan, by zjednoczyli si臋 i podj臋li wysi艂ek wyzwolenia Ziemi 艢wi臋tej z r膮k pogan. W ten. spos贸b rozpocz臋艂a si臋 epoka krucjat trwaj膮ca do XIII w. Wynikiem wypraw krzy偶owych by艂o utworzenie efemerycznego chrze艣cija艅skiego Kr贸lestwa Jerozolimy, kt贸re upad艂o ostatecznie w 1291r. Jedynym znanym polskim krzy偶owcem by艂 syn Boles艂awa Krzywoustego Henryk, ksi膮偶臋 sandomierski, kt贸ry w 1154 r. uda艂 si臋 do Palestyny.

28.Topos b艂臋dnego rycerza- W literaturze 艣redniowiecznej pojawia si臋 posta膰 b艂臋dnego rycerza, kt贸ry w臋druje wci膮偶 w poszukiwaniu przyg贸d, walczy z potworami, broni wd贸w i sierot, s艂u偶y swojej ukochanej. Sensem rycerskiego 偶ycia jest bowiem ci膮g艂e sprawdzanie si臋, wystawienie na pr贸b臋 swojego m臋stwa i szlachetno艣ci.

29.Opowie艣ci Okr膮g艂ego Sto艂u- W Kulturze 艣redniowiecza nie brakowa艂o przyswojonych przez chrze艣cija艅stwo element贸w poga艅skich. Wida膰 to wyra藕nie na przyk艂adzie tzw. opowie艣ci breto艅skich. By艂y to historie inspirowane dziejami i wierzeniami Celt贸w, ludu, kt贸ry u schy艂ku okresu staro偶ytnego zosta艂 cz臋艣ciowo wyparty z Wysp Brytyjskich i osiedli艂 si臋 na p贸艂nocno-zachodnich wybrze偶ach dzisiejszej Francji, w krainie zwanej potem Bretani膮. Ich bohaterem jest kr贸l Artur, obro艅ca wyspy przed germa艅skimi zdobywcami z kontynentu. Otacza艂o go grono rycerzy, za siadaj膮cych przy s艂awnym Okr膮g艂ym Stole, symbolizuj膮cym r贸wno艣膰 kr贸lewskiej dru偶yny. Legendy o kr贸lu Arturze przepojone s膮 celtyck膮 fantastyk膮. W艂adca i jego rycerze, walcz膮 z olbrzymami i potworami. Otaczaj膮cy ich 艣wiat to melancholijna kraina ciemnych las贸w, w艣r贸d kt贸rych kryj膮 si臋 o艣lepiaj膮co jasne polany z magicznymi, znikaj膮cymi zamkami.

30.艢wi臋ty Graal- 艢wi臋ty Graal to cudowne naczynie, w kt贸re biblijny J贸zef z Arymatei mia艂 zebra膰 krew 艣ciekaj膮c膮 z boku Chrystusa; cel niezliczonych wypraw rycerzy Okr膮g艂ego Sto艂u. Historia J贸zefa z Arymatei oraz 艣w. Graala nale偶y do opowie艣ci apokryficznych.

31.Alegoria- 艢redniowieczna sztuka i literatura z upodobaniem pos艂ugiwa艂y si臋 symbolicznymi motywami. Rzeczy widzialne, zmys艂owe, traktowano w贸wczas jako znaki tego, co niewidzialne. 艢wiat uwa偶any by艂 za ksi臋g臋 napisan膮 przez Boga w tajemnym alfabecie, kt贸rego litery odsy艂a艂y do innej, nieziemskiej, duchowej rzeczywisto艣ci. Znak贸w nie traktowano wi臋c dos艂ownie, lecz przypisywano im g艂臋boki sens, kt贸ry jednak-po opanowaniu swoistego 鈥瀞艂ownika鈥 – dawa艂 si臋 艂atwo ,uchwyci膰, poniewa偶 zwi膮zek mi臋dzy znakiem i jego ukrytym znaczeniem by艂 mniej wi臋cej sta艂y. Taki symboliczny motyw poddaj膮cy si臋 jednoznacznemu przek艂adowi. nazywamy alegori膮.

32.Szkolny s艂ownik 艣redniowiecznych alegorii:
biel – dziewictwo
b艂臋kit – niebo, duchowo艣膰
czer艅 – niewiara, grzech
czerwie艅 – mi艂o艣膰, w艂adza
drabina – droga do nieba
heban – trwa艂o艣膰, niewzruszono艣膰
jednoro偶ec – dziewictwo
las – grzech, pokusy 艣wiata
lew – pycha
lilia – czysto艣膰, niewinno艣膰
lis – chytro艣膰, ob艂uda
m艂ot – m臋cze艅stwo
pelikan – ofiara Chrystusa
pantera – rozwi膮z艂o艣膰
pies – pokusa, zawi艣膰
r贸偶a – mi艂o艣膰
wilk-chciwo艣膰
w艂贸cznia – mi艂o艣膰, ofiara Chrystusa
ziele艅,- odrodzenie, nadzieja
偶贸艂膰 – zdrada

33.Gall Anonim i jego Kronika- Gallem Anoimem nazywamy tajemniczego pisarza, kt贸ry przyby艂 do Polski na pocz膮tku XII w. Wedle tradycji, by艂 to Francuz mnich, zatrudniony w kancelarii ksi臋cia Boles艂awa Krzywoustego. W podzi臋ce za go艣cin臋, podj膮艂 si臋 on pracy spisaniem dziej贸w piastowskiej dynastii. Dzie艂o Galla mo偶na nazwa膰 kronik膮 trzech Boles艂aw贸w. Pisarz nadaje dziejom Piast贸w wyra藕ny moralistyczny sens. Ich w艂adza
pochodzi艂a z Bo偶ego nadania. Rozkwit dynastii przypada na czasy Boles艂awa, zwanego Chrobrym, zwyci臋zcy licznych wojen; 艣wietnego gospodarza i feudalnego pana. Jej upadek wi膮偶e si臋 z osob膮 Boles艂awa 艢mia艂ego, kt贸ry pochopnie rozkaza艂 straci膰 biskupa Stanis艂awa. Odnowicielem pot臋gi Piast贸w jest za艣 Boles艂aw Krzywousty, g艂贸wny bohater kroniki. Dzie艂o Galla przynosi wizeruneki idealnych rycerzy i w艂adc贸w, kt贸re na zachodzie Europy pojawia艂y si臋 przede wszystkim w rycerskich eposach. Wydarzenia Gall opisuje o porz膮dku chronologicznym (bez dat). Kulsztywno艣膰 j臋zyka: mn贸stwo metafor, przeno艣ni, epitet贸w.

34.Tr贸jka jest symboliczna-opisane s膮 rz膮dy trzech w艂adc贸w: Boles艂aw Chrobry, 艢mia艂y, Krzywousty. S膮 trzy ksi臋gi: I ksi臋ga opisuje dzieje do momentu pocz臋cia Boles艂awa Krzywoustego. II ksi臋ga to okres jego 偶ycia. III ksi臋ga Boles艂aw w pe艂ni w艂adzy i sukces贸w militarnych. S膮 trzy listy i trzy przemowy po jednej przed ka偶d膮 ksi臋g膮.

35.Dzieje Tristana i Izoldy- Oparta na celtyckich legendach historia Tristana i Izoldy jest jedn膮 z najpi臋kniejszych europejskich opowie艣ci mi艂osnych. W wi臋kszo艣ci rycerskich romans贸w mi艂o艣膰 jest gr膮, rol膮, kt贸r膮 dobrowolnie przyjmuj膮 bohaterowie, godz膮c si臋 zarazem na przestrzeganie jej skomplikowanych regu艂.. Mi艂o艣膰 Tristana i Izoldy jest za艣 okrutnym 偶ywio艂em, wobec kt贸rego zakochani s膮 bezradni. Los Tristana i Izoldy jest z g贸ry przes膮dzony- ta mi艂o艣膰 musi ich zniszczy膰, burzy bowiem moralny 艂ad 艣wiata.

36.Stereotyp j臋zykowy-to utrwalone w j臋zyku przekonania na temat cech jakich艣 obiekt贸w. Stereotypy zawieraj膮 silny pierwiastek emocjonalny, s膮 w du偶ym stopniu niezale偶ne od do艣wiadczenia i stosunkowo odporne na zmiany.

37.Groteska- Poj臋ciem tym okre艣la si臋 specyficzn膮 konstrukcj臋 艣wiata przedstawionego w niekt贸rych dzie艂ach literatury czy sztuki. Dla groteski charakterystyczna jest kapry艣na, cz臋sto absurdalna fantastyka, sk艂onno艣膰 do deformacji i wyolbrzymiania zjawisk, niejednolito艣膰 nastroju (komizm pomieszany z tragizmem, patos z trywialno艣ci膮) oraz stylu, zami艂owanie do satyry i prowokacji.

38.Etmologia- to nauka, kt贸ra bada pochodzenie wyraz贸w. Etymolodzy ustalaj膮 je m.in. na podstawie budowy wyraz贸w i 艣ledzenia zmian ich znaczenia, a tak偶e por贸wnywania s艂贸w w r贸偶nych j臋zykach pokrewnych.

39.Taniec 艣mierci-motyw ten rozwin膮艂 si臋 w kulturze p贸藕nego 艣redniowiecza, by膰 mo偶e pod wp艂ywem straszliwych epidemii, kt贸re nawiedza艂y w贸wczas Europ臋. Oto szkielet, szczerz膮cy w upiornym u艣miechu z臋by, prowadzi makabryczny korow贸d przedstawicieli wielu stan贸w. Po 艣mierci b臋dziemy wszyscy tak samo traktowani nie zale偶nie od warstw spo艂ecznych.

40.Uniwerstytety- Jest jednym z najwi臋kszych osi膮gni臋膰 kultury 艣redniowiecza by艂o powo艂anie do 偶ycia szk贸艂 wy偶szych, zwanych uniwersytetami 艢redniowieczny uniwersytet posiada艂 zwykle cztery wydzia艂y: sztuk wyzwolonych, prawa; medycyny i teologii, Ci, kt贸rzy uko艅czyli studia, otrzymywali stopie艅 magistra (mistrza).

41.艢redniowieczne Uniwersytety-Bolonia(W艂ochy)-Zapewne najstarszy uniwersytet, powsta艂 w 1088r; tu w ko艅cu XV w. Przyby艂 z Krakowa Miko艂aj Kopernik, by pog艂臋bi膰 swoj膮 wiedz臋. Cambridge(Anglia)-Uczelnia za艂o偶ona w 1209r; od chwili powstania rywalizowa艂a o presti偶 z uniwersytetem w Oksfordzie. Krak贸w- Akademia Krakowska za艂o偶ona w 1364; przez Kazimierza Wielkiego, odnowiona w r. 1400 przez W艂adys艂awa Jagie艂艂臋 oraz kr贸low膮 Jadwig臋 i w艂a艣nie dlatego nazwa p贸藕niej Uniwersytetem Jagiello艅skim; tu studiowa艂 Miko艂aj Kopernik. Oksford(Anglia)-uczelnia powsta艂a w XII w., nadal jeden z najbardziej presti偶owych uniwersytet贸w na 艣wiecie. Padwa (W艂ochy)- uniwersytet powo艂ano w 1222 r.; tu kszta艂ci艂 si臋 w XVI w. nasz Jan Kochanowski. Pary偶(Francja) Dzia艂aj膮cy od XII w.; w XIII stuleciu Robert de Sorbon, kap艂an kr贸lewski, ufundowa艂 kolegium dla student贸w teologii; z czasem od jego imienia zacz臋to ca艂y uniwersytet nazywa膰 Sorbon膮; na tej uczelni studiowa艂 Villon. Praga(Czechy)-Najstarszy uniwersytet w naszej cz臋艣ci Europy (1348).

42.Sztuki wyzwolone- by艂y podstaw膮 艣redniowiecznego nauczania. Dzielono je na dwa stopnie: pierwszy, prostszy, obejmowa艂 gramatyk臋, retoryk臋 i dialektyk臋. Pod tymi nazwami kry艂a si臋 po prostu nauka bieg艂ego pos艂ugiwania si臋 艂acin膮 w mowie i pi艣mie. Dopiero po przej艣ciu tego podstawowego etapu nauczania 艣redniowieczny ucze艅 przyst臋powa艂 do studiowania nauk zgrupowanych, by艂y to arytmetyka, geometria, astronomia oraz muzyka.

43.Zabytki j臋zyka polskiego-do naszych czas贸w przetrwa艂o bardzo niewiele polskich tekst贸w 艣redniowiecznych. Te, kt贸re si臋 zachowa艂y, 艣wiadcz膮 o stanie 贸wczesnej polszczyzny i o mo偶liwo艣ciach tw贸rczych naszych przodk贸w w zakresie j臋zyka np.: Bulla gnie藕nie艅ska(1136r), Bogurodzica(XIIIw), Kazania 艣wi臋tokrzyskie(XIVw), Pos艂uchajcie, bracia mi艂a…(XVw) Legenda o 艣wi臋tym Aleksym(XVw)

44.鈥濽bi sunt鈥 topos 鈥濭dzie oni s膮鈥- Ludzie 艣redniowiecza cz臋sto stawiali sobie pytanie: gdzie s膮 ci, kt贸rzy niegdy艣 rz膮dzili 艣wiatem? W ten spos贸b rozwin膮艂 si臋 motyw zwany z 艂aci艅ska ubi sunt? Polega艂 on na wyliczeniu imion jakich艣 s艂awnych postaci oraz na powtarzanym wci膮偶 pytaniu: gdzie one si臋 podzia艂y?

45.Pytanie retoryczne-czasem w tekstach literackich pojawiaj膮 si臋 pytania stawiane nie w celu uzyskania jakiej艣 odpowiedzi, ale po to, by wyrazi膰 pogl膮dy i w膮tpliwo艣ci piszcz膮cego oraz zwr贸ci膰 uwag臋 czytaj膮cych na jakie艣 problemy.

46.Wielki testament- Wielki testament jest utworem, kt贸ry odzwierciedla niepokoje jesieni czyli schy艂ku 艣redniowiecza. Powsta艂 wkr贸tce po wyj艣ciu zrujnowanego i chorego poety z loch贸w paryskiego wi臋zienia. Poemat jest zgodnie tytu艂ow膮 formu艂膮 偶egnaniem si臋 ze 艣wiatem oraz rozrachunkami z przyjaci贸艂mi i wrogami.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x