Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Siedemnastowieczne W艂ochy pozostawa艂y dominuj膮cym o艣rodkiem kulturalnym, zar贸wno na polu teorii sztuki jak i konkretnych osi膮gni臋膰 artystycznych. Zw艂aszcza Rzym z du偶膮 si艂膮 przyci膮ga艂 malarzy i rze藕biarzy z ca艂ej Europy. Zrodzone we W艂oszech trendy rozwija艂y si臋, oddzia艂uj膮c na inne kraje. Wiek szesnasty, a tym samym p贸藕ny renesans , zdominowany zosta艂 przez manieryzm. Styl ten nie cieszy艂 zbyt d艂ugim 偶yciem, jednak powsta艂y u jego schy艂ku barok przetrwa艂 przez ca艂e siedemnaste stulecie a偶 do pocz膮tku wieku osiemnastego, ogarniaj膮c katolick膮 Europ臋 oraz Ameryk臋 艁aci艅sk膮.

Sztuka baroku, cho膰 nie by艂a do ko艅ca podporz膮dkowana religii, stanowi艂a odzwierciedlenie ducha kontrreformacji 鈥 ruchu reform i odnowy moralnej w ramach Ko艣cio艂a katolickiego d膮偶膮cego do odrodzenia i wzmocnienia w walce z protestantyzmem. Arty艣ci barokowi, poprzez klasyczn膮 tematyk臋 i zawarte w ich dzie艂ach emocje, cz臋sto odwo艂ywali si臋 do p贸藕norenesansowych wzorc贸w. Jednak偶e sztuka tego okresu pchn臋艂a klasycyzm o krok dalej. Tam, gdzie renesans d膮偶y, by elementy klasyczne zachowa艂y r贸wnowag臋 i ch艂贸d, utrzymuj膮c emocjonalny dystans pomi臋dzy dzie艂em a odbiorc膮, barok chce by膰 bezpo艣redni i niepokorny, chce poch艂ania膰 i anga偶owa膰.
Odrodzony klasycyzm dominuje w malarstwie Annibale Carracciego (1560-1609), kt贸rego freski, zdobi膮ce sklepienie Galerii Farnese w Rzymie, zawdzi臋czaj膮 co prawda wiele inspiracji malowid艂em Micha艂a Anio艂a w Kaplicy Syksty艅skiej, lecz ich nastr贸j jest znacznie mniej mroczny. Pe艂na dynamiki i dramatyzmu sztuka baroku osi膮ga艂a cz臋sto zdumiewaj膮ce efekty, 艂膮cz膮c malarstwo, rze藕b臋, architektur臋 i muzyk臋 w ramach jednego dzie艂a. Ze 鈥瀞pektaklem鈥 tego rodzaju obcowa膰 mo偶emy w ko艣ciele 艢w. Piotra w Rzymie, nie przypadkowo w艂a艣nie barok da艂 pocz膮tek nowemu interdyscyplinarnemu rodzajowi przedstawienia 鈥 operze.

W architekturze, wykorzystuj膮c cechy charakterystyczne klasycyzmu, jak kolumny, tr贸jk膮tne frontony oraz 艂uki, okres ten charakteryzowa艂 si臋 doskona艂ym poczuciem dramatyzmu i ruchu, kt贸rych wra偶enie tworzy艂y 艂agodne skrzywienia i dynamiczne wsp贸艂granie masy i przestrzeni. We wszystkich swych przejawach barok zachowywa艂 przepych, przyt艂aczaj膮ca dekoracyjno艣膰, pragn膮c s艂u偶y膰 pokrzepieniu duszy.

Pierwszy w wielkich w艂oskich malarzy barokowych, Caravaggio (1573-1610) by艂 postaci膮 wyj膮tkowo niepokorn膮, stale pozostaj膮c膮 w konflikcie z prawem i policj膮. Pracowa艂 w Rzymie do 1606r., kiedy, pchn膮wszy no偶em swego rywala w meczu tenisowym, zosta艂 zmuszony do ucieczki z miasta. Na pewien czas osiad艂 na Malcie, jednak i tu wkr贸tce, zamieszany w kolejn膮 awantur臋, okry艂 si臋 nies艂aw膮. Uwi臋ziono go, ale niebawem uciek艂, b臋d膮c 艣ciganym na Sycylii i we W艂oszech. Zmar艂 jako zbieg 鈥 na febr臋 w wieku 37 lat.

Wydaje si臋 naturalne, 偶e cz艂owiek tego pokroju tworzy艂 dzie艂a intensywno艣ci i dramatyzmu, po艣wi臋caj膮c szczeg贸ln膮 uwag臋 chwilom zasadniczych, rozstrzygaj膮cych decyzji, na przyk艂ad w Powo艂aniu 艢w. Mateusza, czy Nawr贸ceniu 艢w. Paw艂a. Z pewno艣ci膮 znacznie bardziej zaskakuje ich przyziemny i bezpo艣redni charakter.

Caravaggio porzuci艂 dominuj膮c膮 dot膮d w malarstwie religijnym symbolik臋, umieszczaj膮c niezwyk艂e, przedstawiane przez siebie wydarzenia, w codziennej, realistycznej scenerii. W jego tw贸rczo艣ci nie pojawiaj膮 si臋 r贸wnie偶, tak charakterystyczne dla tradycji klasycznej i p贸藕norenesansowej, wyidealizowane udoskonalone postacie. Pog艂oski, i偶 ch艂opi i prostytutki s艂u偶yli mu jako modele nie pozostawa艂y bez wp艂ywu na reputacj臋 artysty. Na jego obrazie Powo艂anie 艢w. Mateusza tytu艂owy poborca podatkowy przedstawiony zosta艂 jako wsp贸艂czesny Caravaggiowi urz臋dnik, kt贸ry dok艂adnie w momencie, gdy liczy zebrane op艂aty, wezwany zostaje by wst膮pi膰 w szeregi uczni贸w Jezusa. W Nawr贸ceniu natomiast stoj膮cy obok siebie n臋dznie ubrany m臋偶czyzna i wychudzony ko艅 obserwuj膮, jak b艂ysk boskiego 艣wiat艂a, dosi臋gn膮wszy oprawc臋 Saula, przemienia go w aposto艂a Paw艂a.

W swych zmaganiach o wra偶enie autentyczno艣ci Caravaggio malowa艂 bezpo艣rednio pozuj膮cych mu modeli, budz膮c du偶e zdumienie w艣r贸d wsp贸艂czesnych, przyzwyczajonych do tego, 偶e artysta przygotowuje wcze艣niej wst臋pne, 偶mudne szkice. Najbardziej imponuj膮c膮 z jego technik by艂o zastosowanie chiaroscuro 鈥 kontrastu 艣wiat艂a i cienia na obrazie. Wydobywaj膮c malowane przez siebie sylwetki za pomoc膮 ostrych strumieni intensywnego 艣wiat艂a, tak by pozostawa艂y one w wyra藕nym kontra艣cie do ciemnego t艂a, Caravaggio stworzy艂 dzie艂a nasycone niespotykan膮 dot膮d dramatyczn膮 si艂膮.

Nawet w okresie, gdy malarz do艣wiadcza艂 swych najbole艣niejszych 偶yciowych tragedii, 鈥瀋aravaggizm鈥 nie przestawa艂 si臋 rozpowszechnia膰. Co zaskakuj膮ce, zatraci艂 swe w艂oskie korzenie, cho膰 w艣r贸d grona kontynuator贸w stylu Caravaggia znalaz艂a si臋 pierwsza znana kobieta-malarz Artemisia Gentileschi (1593-1652). Do najwi臋kszych caravaggist贸w nale偶eli jednak Francuzi i Hiszpanie, tak偶e wielki holenderski malarz Rembrandt pozostawa艂 pod silnym wp艂ywem swych rodak贸w, kt贸rzy wcze艣niej przej臋li styl w艂oskiego mistrza. Wybitnym wsp贸艂czesnym Caravaggiowi malarzem by艂 Guido Reni (1575-1642), jednak偶e najwi臋kszym spo艣r贸d wszystkich malarzy baroku okaza艂 si臋 Flamandczyk Peter Paul Rubens (1577-1640), kt贸ry, notabene, niemal ca艂膮 trzeci膮 dekad臋 swego 偶ycia sp臋dzi艂 we W艂oszech.

Przedstawiciele kolejnej generacji, Guercino (1591-1666) oraz Pietro da Cortona (1596-1669) doprowadzili do doskona艂o艣ci charakterystyczn膮 dla baroku technik臋, iluzjonizm, dzi臋ki kt贸rej odbiorca mia艂 odnie艣膰 wra偶enie, 偶e obserwuje autentyczne wydarzenia. Nie chodzi艂o jedynie o to, by w ramach obrazu zawrze膰 dopracowan膮 w szczeg贸艂ach fotografi臋, ale 偶eby sprawi膰, by ramy obrazu po prostu znikn臋艂y. Najprostsze z iluzjonistycznych prac daj膮 wra偶enie, i偶 oto stoimy przed drzwiami lub oknem z rozleg艂ym widokiem, w rzeczywisto艣ci b臋d膮cymi 艣ciennymi malowid艂ami. Zabieg taki nosi nazw臋 malarstwa trompe l鈥檕eil (po francusku 鈥瀘szuka膰 oko鈥). Do najbardziej wyrafinowanych dzie艂 baroku nale偶膮 pe艂ne widowiskowych walor贸w malowid艂a sufitowe, zaprojektowane tak doskonale, 偶e widz traci poczucie istnienia granicy pomi臋dzy 艣cian膮 a sklepieniem. Niebiosa wydaj膮 si臋 w贸wczas sp艂ywa膰 wprost do wn臋trza, za艣 uskrzydlone postacie szybuj膮 w powietrzu, wznosz膮c si臋 lub pikuj膮c w d贸艂, towarzysz膮c najcz臋艣ciej rozmaitym zacnym monarchom, arystokratom lub osobisto艣ciom ko艣cielnym. Ol艣niewaj膮cy niebosk艂on i szybuj膮ce po nim postacie rodz膮 poczucie optymizmu i rado艣ci 偶ycia, stanowi膮cych centralne przes艂anie baroku.

Wybitnym, wszechstronnym tw贸rc膮 baroku by艂 Gianlorenco Bernini (1598-1680), podziwiany przede wszystkim jako rze藕biarz, ale dzia艂aj膮cy tak偶e jako architekt, malarz oraz poeta. Jedna z anegdot g艂osi, i偶 wystawi艂 on spektakl operowy, do kt贸rego napisa艂 s艂owa, skomponowa艂 muzyk臋, zaprojektowa艂 kostiumy i scenografi臋, a nawet stworzy艂 niezb臋dne do przedstawienia urz膮dzenia techniczne. Urodzi艂 si臋 w Neapolu, ale ju偶 jako ch艂opiec wraz z ojcem rze藕biarzem przenie艣li si臋 do Rzymu, gdzie nastoletni Bernini znalaz艂 sobie promotora w osobie kardyna艂a Scipione Borghese i wkr贸tce sta艂 si臋 s艂awny. Gdy mia艂 26 lat, pod opiek臋 przyj膮艂 go Papie偶 Urban VIII, a w 1626 r. zosta艂 architektem odpowiedzialnym za Bazylik臋 艢w. Piotra, najwi臋ksz膮 chrze艣cija艅sk膮 艣wi膮tyni臋. Bernini nie zwyk艂 nigdy ogl膮da膰 si臋 za siebie, pracowa艂 niemal wy艂膮cznie w Rzymie, dzi臋ki czemu wiele spo艣r贸d pomnik贸w i budowli w tym mie艣cie wysz艂o w ca艂o艣ci lub cz臋艣ciowo spod jego r臋ki.

Jako rze藕biarz jest on przyk艂adem wirtuoza w prawdziwie barokowym wymiarze. Faktura sk贸ry tworzonych przez niego postaci i okrywaj膮cych je draperii nios膮 wra偶enie autentycznego 偶ycia, zw艂aszcza, i偶 materia w rze藕bach Berniniego zwykle powiewa na wietrze. W odr贸偶nieniu od wcze艣niejszych prac jego dojrza艂e rze藕by komponowane by艂y tak, by mo偶na je by艂o ogl膮da膰 tylko z jednego punktu widzenia, umieszczano je wobec tego w architektonicznym otoczeniu, z kt贸rego wynurza艂y si臋 w stron臋 widza. Stanowi艂o to efekt gruntownie przemy艣lanych i charakterystycznych dla baroku za艂o偶e艅. Wed艂ug nich artysta d膮偶y艂 do przekazania konkretnych wra偶e艅 i emocji, kt贸re mog艂yby by膰 zak艂贸cone, gdyby widz mia艂 swobod臋 ogl膮dania figur z dowolnego miejsca. Najbardziej imponuj膮cym elementem wykonanych przez Berniniego w ko艣ciele 艢w. Piotra prac jest Baldacchino, ogromny (29 metr贸w wysoko艣ci), wykonany z br膮zu i z艂oce艅, baldachim os艂aniaj膮cy miejsce gdzie, 艢w. Piotr i 艢w. Pawe艂 mieli zosta膰 pochowani. Jego powykr臋cane kolumny symbolizuj膮 ci膮g艂o艣膰 chrze艣cija艅stwa si臋gaj膮cego wstecz od Konstantynopola po staro偶ytn膮 艣wi膮tyni臋 Salomona w Jerozolimie. Charakteryzuj膮 one ponadto barokow膮 sk艂onno艣膰 do igraszek z surowym, klasycznym wzorcem oraz wol臋 kreowania efekt贸w nowatorskich i pe艂nych widowiskowo艣ci. Rze藕by i znajduj膮ca si臋 ponad nimi nadbudowa, a tak偶e zdobiony br膮zem baldachim wykonany z tak膮 maestri膮, i偶 wygl膮da jak ci臋偶ka tkanina, sprawiaj膮, 偶e jest to najbardziej niezwyk艂y z barokowych monument贸w.

Blasku i majestatu ca艂o艣ci dope艂niaj膮 dwie kolumnady wzniesione wok贸艂 znajduj膮cego si臋 przed ko艣cio艂em Placu 艢w. Piotra, a zaprojektowane w taki spos贸b, 偶e zaledwie z kilku punkt贸w mo偶na je w ca艂o艣ci obj膮膰 wzrokiem. Bernini twierdzi艂, 偶e kolumnady to matczyne r臋ce ko艣cio艂a 鈥瀞wym obj臋ciem dodaj膮ce wiary i wzmacniaj膮ce ducha katolik贸w鈥. W艣r贸d innych rzymskich prac artysty znajduje si臋 Fontanna Czterech Rzek na Piazza Navona, zaprojektowana jako ogromne postaci przedstawiaj膮ce cztery, uwa偶ane w贸wczas za najd艂u偶sze, rzeki 艣wiata (Dunaj, Nil, Ganges, Plata) 鈥 ka偶da z innego kontynentu. Rze藕by ustawione zosta艂y wok贸艂 autentycznego, staro偶ytnego obelisku wznosz膮cego si臋 wysoko ponad nie. Ska艂y, drzewa palmowe oraz ro艣liny zdobi膮ce fontann臋 by艂y pokolorowane. Zastosowanie farby lub barwionych materia艂贸w w rze藕bie stanowi艂o kolejn膮, wprowadzon膮 przez Berniniego innowacj臋 (cho膰 zabieg ten znany ju偶 by艂 staro偶ytnym grekom).

Twarz statuy przedstawiaj膮cej Nil w Fontannie Czterech Rzek ma zas艂oni臋te oczy – jak g艂osi plotka, po to, by nie ogl膮da膰 frontu ko艣cio艂a 艢w. Agnieszki zaprojektowanego przez Francesco Borrominiego (1559-1667). Historia nie jest oczywi艣cie prawdziwa, ale doskonale obrazuje atmosfer臋 rywalizacji, panuj膮cej mi臋dzy dwoma artystami. Borromini by艂 cz艂owiekiem skromnego urodzenia i pracowa艂 jako kamieniarz jeszcze w czasie, gdy w wieku dwudziestu kilku lat przyby艂 do Rzymu. Niebawem wyr贸s艂 jednak na g艂贸wnego asystenta Berniniego, po czym podj膮艂 w艂asn膮 karier臋, objawiaj膮c si臋 jako najoryginalniejszy architekt w艂oskiego baroku. Borromini by艂 niepokornym geniuszem, kt贸rego bezkompromisowo艣膰 szokowa艂a wsp贸艂czesnych. Wzniesione przeze艅 budynki pe艂ne 艂agodnych, faluj膮cych zakrzywie艅 odznacza艂y si臋 wyczuciem przestrzeni I ruchu do tego stopnia, i偶 przypomina艂y gigantyczne rze藕by. Do stworzonych przez Berniniego arcydzie艂 zaliczy膰 na pewno trzeba S Carlo alle Quattro Fontane oraz S Ivo, obie znajduj膮ce si臋 w Rzymie.

Mimo i偶 barok by艂 stylem dominuj膮cym na po艂udniu i w katolickiej cz臋艣ci Europy, nie pozostawa艂 bez wp艂ywu na mi臋dzy innymi Flandri臋 oraz, w mniejszym stopniu, p贸艂nocn膮 Europ臋. We Francji kwiecisto艣膰 baroku s艂u偶y艂a nie celom religijnym, lecz gloryfikacji absolutystycznej monarchii Kr贸la S艂o艅ce, Ludwika XIV. Jednak 偶e tradycje klasycystyczne i, wpisane w nie ograniczenia, by艂y we Francji tak silne , 偶e nawet pe艂en przepychu, majestatyczny Wersal nie eksplodowa艂 pe艂n膮 skal膮 barokowych mo偶liwo艣ci. Podobne tendencj臋 uwypukli艂y si臋 w spos贸b by膰 mo偶e nawet bardziej widoczny w protestanckiej Anglii, gdzie Christopher Wren i jego nast臋pcy, mimo odwo艂a艅 do kontynentalnych wzor贸w, pragn臋li zachowa膰 r贸wnowag臋 mi臋dzy barokiem a formami klasycznymi. Styl barokowy przetrwa艂 a偶 do XVIII wieku, g艂贸wnie w Niemczech i Austrii. Imponuj膮ce opactwa i ko艣cio艂y barokowe projektowali: Jacob Prandtauer (1660-1726), J.B. Fischer von Erlach (1656-1723), Johann Balthasar Neumann (1687-1753) i inni. Wn臋trza tych budowli zdobione s膮 o艣lepiaj膮co bia艂ymi tunikami, z艂oceniami, jasnymi barwami, rodz膮c poczucie przestronno艣ci i delikatno艣ci, co w istotny spos贸b odr贸偶nia je od budowli w艂oskich. Atmosfera tych miejsc bli偶sza jest panuj膮cemu ju偶 w贸wczas we Francji stylowi rokoko ni偶 barokowi, identyfikowanemu z rozmachem i ambicjami minionej epoki.

Pobierz, wysy艂aj膮c SMS o tre艣ci LEAD.POBIERAM pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x