Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna. Edukacyjna – szkolna baza wiedzy

Najwi臋ksza baza wypracowa艅, konspekt贸w, streszcze艅 i pomocy szkolnych w Polsce. Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Teatr grecki nale偶y do bardzo wa偶nych osi膮gni臋膰 greckiej kultury antycznej. Narodziny teatru s膮 zwi膮zane z konkretnym czasem i miejscem. Teatr tak jak i dramat narodzi艂 si臋 w Atenach w okresie klasycznym, czyli za czas贸w Peryklesa w V w. p.n.e.

Narodziny teatru s膮 zwi膮zane z dramatem greckim. Wywodz膮 si臋 ze 艣wi膮t organizowanych ku czci Boga Dionizosa 鈥 boga urodzaj贸w, winnej latoro艣li i dobrej zabawy. Podczas tych uroczysto艣ci 艣piewano pie艣ni zwane dytyrambami oraz ta艅czono. Ate艅czycy przebierali si臋 w sk贸ry ko藕le. Na czele pochodu sta艂 przodownik ch贸ru 鈥 koryfeusz. Ch贸ry te zosta艂y nazwane ko藕limi, a ich pie艣ni 鈥 pie艣niami ko藕limi, czyli tragedi膮.
(tragos 鈥 kozio艂, – ode 鈥 pie艣艅)

艢wi臋ta ku czci Boga Dionizosa odbywa艂y si臋 kilka razy w roku. Do najbardziej znanych nale偶膮 Ma艂e i Wielkie Dionizje odbywaj膮ce si臋 w Atenach. Tragedia antyczna wywodzi si臋 z Dionizji Wielkich czyli Miejskich. Pie艣ni ch贸ru przechodzi艂y stopniow膮 ewolucj臋, a偶 w ko艅cu przybra艂y form臋 znan膮 nam dzisiaj jako tragedia grecka.

Za tw贸rc臋 tragedii uwa偶a si臋 Tespisa. Tespis wy膰wiczy艂 swoje ch贸ry w 艣piewaniu i wozi艂 je od wioski do wioski. Do ta艅ca i 艣piewu wprowadzi艂 tzw. hypokitesa czyli opowiadacza. Nazwany on zosta艂 pierwszym aktorem. Prowadzi艂 on dialog z ch贸rem. Hypokrites opuszcza艂 co pewien czas scen臋, zmienia艂 mask臋 i str贸j, wraca艂 na scen臋. Przybiera艂 on rozmaite role. W贸wczas przedstawiano losy Dionizosa.

Kolejnym etapem w rozwoju tragedii by艂o odst膮pienie od przedstawiania los贸w jedynie Dionizosa. Zacz臋to przedstawia膰 r贸wnie偶 inne mity. Spowodowa艂o to rezygnacj臋 z ch贸ru satyr贸w. Zast膮piono go ch贸rem z艂o偶onym z innych os贸b 鈥 zale偶nie od tematyki tragedii.

Nieustanny rozw贸j tragedii greckiej doprowadzi艂 do ograniczenia roli ch贸ru i elementu opowiadaj膮cego. Wi臋ksz膮 wag臋 zacz膮艂 odgrywa膰 element dramatyczny, przenosz膮cy coraz wi臋ksz膮 akcj臋 na scen臋. Ograniczenie 艣piewu na scenie doprowadzi艂o do rozwoju gry aktorskiej. Istotnym wydarzeniem w tym rozwoju by艂o wprowadzenie przez Ajschylosa na scen臋 drugiego aktora. Stwarza艂o to wi臋ksze mo偶liwo艣ci dramatyczne.
Trzeciego aktora na scen臋 wprowadzi艂 Sofokles. Liczba aktor贸w na scenie teatru greckiego nie mog艂a przekracza膰 trzech.

Pierwsze teatry greckie znajdowa艂y si臋 pod go艂ym niebem, przeznaczone by艂y dla du偶ej widowni. Budowano je wykorzystuj膮c warunki naturalne. Wi臋kszo艣膰 teatr贸w znajdowa艂o si臋 na zboczach g贸r. Teatry by艂y zbudowane z kamienia.
Widowni臋 dzielono na sektory, co u艂atwia艂o przemieszczanie si臋 publiczno艣ci. Miejsce dla widowni nosi艂o nazw臋 theatronu. Skene, czyli drewniany barak stanowi膮cy przebieralni臋 dla aktor贸w, znajdowa艂a si臋 na podwy偶szeniu, by wszyscy ogl膮daj膮cy przedstawienie mogli widzie膰 rozgrywaj膮c膮 si臋 akcj臋. Frontowa 艣ciana skene stanowi艂a t艂o dla akcji dramatu. Zaopatrzona by艂a w troje drzwi, kt贸rymi aktorzy wchodzili na proskenion, czyli odpowiednik dzisiejszej sceny. Poni偶ej sceny znajdowa艂a si臋 orchestra, na kt贸rej przebywa艂 ch贸r. Po bokach znajdowa艂o si臋 wej艣cie i wyj艣cie na orchestr臋 鈥 parodos.
Pod scen膮 znajdowa艂o si臋 proskenium 鈥 miejsce na garderob臋 i kulisy.

W teatrze greckim parowa艂a doskona艂a akustyka 鈥 ludzie z ostatnich rz臋d贸w s艂yszeli wszystko, co dzia艂o si臋 na scenie. Aby mogli tak偶e wszystko widzie膰, aktorzy ubierali si臋 w charakterystyczny spos贸b. Przywdziewali oni jaskrawe szaty i buty na koturnach, by byli bardziej widoczni.
Kostiumy by艂y d艂ugie. Si臋ga艂y a偶 do ziemi i zakrywa艂y buty. Ka偶da posta膰 mia艂a swoj膮 mask臋 i peruk臋. Maska tragiczna lub komiczna okre艣la艂a charakter bohatera. Peruki te偶 mia艂y swoje znaczenie: jasna to posta膰 pozytywna, ciemna – negatywna, ruda – zdrajca, siwa 鈥 starzec.
Tekst tragedii b膮d藕 komedii by艂 艣piewany lub 艣piewnie recytowany. Ch贸ry 艣piewa艂y i ta艅czy艂y. Ch贸r z艂o偶ony by艂 z 12 do 15 os贸b. Aktorami mogli by膰 tylko m臋偶czy藕ni. Role kobiece odgrywali m艂odzi ch艂opcy przed mutacj膮.

Ka偶da tragedia antyczna wystawiana w teatrze greckim cechowa艂a si臋:
鈥 Zachowaniem zasady trzech jedno艣ci: czasu, miejsca i akcji
鈥 Tym, 偶e istot膮 akcji by艂 konflikt tragiczny, czyli z g贸ry skazanej na pora偶k臋 walce cz艂owieka z losem
鈥 Wyst臋powaniem na scenie maksymalnie 3 aktor贸w
鈥 Wyst臋powaniem ch贸ru, kt贸ry stanowi艂 wa偶ny sk艂adnik teatru i dramatu antycznego. Pocz膮tkowo by艂 zbiorowym uczestnikiem dialogu, potem za艣 wyrazicielem zbiorowej my艣li. Pie艣ni wykonywane przez ch贸r wnosi艂y og贸lne refleksje, oddziela艂y poszczeg贸lne epizody. Pojawieniu si臋 ch贸ru towarzyszy艂a pie艣艅 marszowa 鈥 parodos, za艣 wyj艣ciu 鈥 exodos.
鈥 Zachowaniem zasady decorum 鈥 stosowno艣ci
鈥 Charakterystyczn膮 budow膮:
a) prologos
b) parodos
c) epeisodion
d) stasimon
e) exodos
鈥 wyst臋powaniem katharsis, czyli wewn臋trznego oczyszczenia
鈥 wyst臋powaniem Fatum

Z teatrem greckim zwi膮zanych jest czterech wspania艂ych tw贸rc贸w. Nale偶y tutaj wspomnie膰 o trzech tragikach:
鈥 Ajschylos 鈥 w艂a艣ciwy tw贸rca tragedii. Podczas swojej dzia艂alno艣ci w teatrze wystawi艂 70 tragedii i 20 dramat贸w satyrowych. Wprowadzi艂 na scen臋 drugiego aktora, dekoracj臋 i ulepszone stroje. Przyk艂adem jego tragedii mog膮 by膰 np. 鈥濸rometeusz skowany鈥, 鈥濻iedmiu przeciw Tebom鈥. Zachowa艂a si臋 te偶 jedna z jego trylogii 鈥 鈥濷resteja鈥.
鈥 Sofokles 鈥 drugi wielki tragik. Wprowadzi艂 na scen臋 trzeciego aktora. Jego dzie艂a tj. 鈥濳r贸l Edyp鈥 czy 鈥濧ntygona鈥 przetrwa艂y do dnia dzisiejszego i s膮 obowi膮zkowymi lekturami szkolnymi.
鈥 Eurypides 鈥 napisa艂 17 tragedii i 1 dramat satyryczny. Bogowie w jego dzie艂ach nie interweniuj膮 i nie wp艂ywaj膮 na losy ludzi. Przedstawia realny 艣wiat 鈥 z jego z艂em i okrucie艅stwem. Przyk艂adem jego dzie艂 s膮 m.in. 鈥濫lektra鈥, 鈥濼rojanki鈥.

Nie mo偶na zapomnie膰 te偶 o wybitnym komiku 鈥 Arystofanesie.
Tw贸rczo艣膰 jego zwi膮zana by艂a z bie偶膮c膮 sytuacj膮 polityczn膮 鈥 wojn膮 peloponesk膮. Arystofanes propagowa艂 idee pokoju, atakowa艂 przyw贸dc贸w ludu i demagog贸w zach臋caj膮cych do wojny, krytykowa艂 tendencje imperialistyczne Ate艅czyk贸w, wy艣miewa艂 os膮dy.

Podsumowuj膮c mo偶na 艣mia艂o stwierdzi膰, 偶e stworzona przez Grek贸w struktura przedstawienia teatralnego i teatru by艂a, jest i prawdopodobnie b臋dzie inspiracj膮 dla tw贸rc贸w sztuk teatralnych.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x