Wypracowania, konspekty, streszczenia i pomoc szkolna.

Ponad 100 tysi臋cy materia艂贸w dla szko艂y podstawowej, 艣redniej oraz z zakresu studi贸w.

Wielkopolska, moja ma艂a ojczyzna streszczenie.

Udost臋pnij

Streszczenie ksi膮偶ki dla klasy 6 szko艂y podstawowej ,,Wielkopolska, moja ma艂a ojczyzna”

KLASZTORY WIELKOPOLSKI

1. VI wiek- powstanie pierwszych zakon贸w w 艣redniowiecznej Europie
2. Koniec X wieku przybycie na ziemie polskie pierwszych zakonnik贸w ( wraz z orszakiem ksi臋偶niczki Dobrawy)
3. II po艂owa XI wieku- za艂o偶enie pierwszego klasztoru na terenie Wielkopolski.

Co to jest zakon?
Zakon to grupa ludzi (wsp贸lnota) 偶yj膮ca wed艂ug okre艣lonych zasad, kt贸rej celem jest S艂u偶ba Bo偶a

Co to jest klasztor?
Klasztor to miejsce zamieszkania wsp贸lnoty zakonnej.

Ka偶dy zakon posiada w艂asn膮 regu艂臋, czyli zasady obowi膮zuj膮ce zakonnik贸w, wyznaczaj膮 ich zaj臋cia (czas modlitwy i pracy). Nazwy zakon贸w cz臋sto pochodz膮 od imion ich za艂o偶ycieli, p贸藕niejszych 艣wi臋tych.

艢wi臋ty Franciszek z Asy偶u FRANCISZKANIE
艢wi臋ty Benedykt z Nursji BENEDYKTYNI
艢wi臋ty Dominik DOMINIKANIE

Powsta艂e zakony mo偶emy podzieli膰 na r贸偶ne typy. Poszczeg贸lne zakony posiada艂y inn膮 regu艂臋, w innych miejscach po艂o偶one by艂y ich klasztory. Inne by艂y zadania i zaj臋cia braci zakonnych. Ka偶dy zakonnik nosi艂 wyr贸偶niaj膮cy go od os贸b 艣wieckich str贸j zwany habitem
W 艣redniowieczu wst臋puj膮cemu do zakonu nowicjuszowi wycinano w艂osy na czubku g艂owy. To miejsce zwane by艂o tonsur膮. By艂a ona znakiem przyj臋cia do wsp贸lnoty zakonnej.

Na teren Wielkopolski pierwsi przybyli mnisi benedykty艅scy, zak艂adaj膮c pierwszy klasztor w Lubiniu. Sie膰 zakon贸w w szybkim tempie rozszerza艂a si臋. Zakonnicy wykonywali swoje codzienne zaj臋cia, wp艂ywaj膮c na rozw贸j regionu. Niekt贸re zakony wraz z cz臋sto przebudowywanymi klasztorami przetrwa艂y do naszych czas贸w. Inne zosta艂y zlikwidowane. Pozosta艂y po nich budynki klasztorne, b臋d膮ce 艣wiadectwem ich istnienia i dorobkiem kulturowym regionu.

Zaj臋cia Zakonnik贸w
– Opieka nad chorymi
– Modlitwa
– Przepisywanie ksi膮g
– Nauczanie
– Uprawa roli
W niekt贸rych tak偶e walka z niewiernymi, ale to tylko w Joannitach, Templariusze, Szpitalnikach i Krzy偶akach.

Klasztory, nazwy i miejsca

– Zesp贸艂 klasztorny pobernardy艅ski w Kaliszu
– Pocysterski zesp贸艂 klasztorny w L膮dzie
– Ko艣ci贸艂 i klasztor Benedyktyn贸w w Lubiniu
– Ko艣ci贸艂 i klasztor Dominikan贸w w Poznaniu
– Ko艣ci贸艂 i klasztor Franciszkan贸w w Gnie藕nie
– Zesp贸艂 klasztorny Filipin贸w w Gostyniu

BUDOWLE OBRONNE W WIELKOPOLSCE

Zamek Obronny sk艂ada si臋 z:
– bramy
– mostu zwodzonego
– wie偶y zamkowej
– budynku mieszkalnego
– kaplicy
– mur贸w obronnych
– baszt obronnych
– opuszczanej kraty
– stajni
– podw贸rza
– fosy

Zamki strzeg艂y granic pa艅stwa, stanowi艂y zabezpieczenie przepraw i dr贸g. By艂y te偶 siedzibami w艂adc贸w. Wznoszono je cz臋sto na wzg贸rzach, by艂y wi臋c dobrymi punktami obserwacyjnymi. Niewiele dawnych budowli obronnych zachowa艂a si臋 do naszych czas贸w. Wi臋kszo艣膰 uleg艂a zniszczeniu, cz臋艣膰 przebudowano. W Wielkopolsce budowle obronne zachowa艂y si臋 jedynie we fragmentach lub ruinie.

Zamek w Mi臋dzyrzeczu by艂 zbudowany w czasach kr贸la Kazimierza Wielkiego w XIV wieku. W XVII wieku zosta艂 zniszczony przez wojska szwedzkie. Do dzi艣 z ca艂ej budowli pozosta艂y:
1. Mury Obronne
2. Budynek Mieszkalny
3. Basteja (p贸艂okr膮g艂a budowla obronna wysuni臋ta na zewn膮trz linii umocnie艅)

Wie偶a w Kruszwicy jest cz臋艣ci膮 dawnego zamku obronnego zbudowanego w czasach Kazimierza Wielkiego a zburzona przez Szwed贸w w XVII wieku. Wie偶a stoi nad jeziorem Gop艂o, najwi臋kszym w Wielkoplsce. Wysoko艣膰 wie偶y wynosi 32m. Z wie偶膮 zwi膮zana jest legenda o ksi臋ciu Popielu i myszach.

Baszta Halszki w Szamotu艂ach jest pozosta艂o艣ci膮 warownego zamku, wzniesionego w XV wieku, a w nast臋pnych wiekach kilkakrotnie przebudowywanego. Zachowany do dzi艣 budynek nie przypomina budowli obronnej. Mie艣ci si臋 tu muzeum. Z systemu obronnego zamku poza nasz膮 zachowa艂y si臋 fragmenty fosy i wa艂贸w obronnych. Nazwa baszty zwi膮zana jest z legend膮 o Halszce. Halszka by艂a 偶on膮 wojewody pozna艅skiego 艁ukasza G贸rki, pana Szamotu艂. Przebywa艂a tam w odosobnieniu wiele lat. Odt膮d baszta nazywana jest Baszt膮 Halszki. W tym muzeum mo偶na zobaczy膰 wy艣cie艂ane krzes艂a, ozdobny sekretarzyk, du偶y st贸艂, 偶yrandole, ozdobne zegary, cenne porcelanowe naczynia.

Zamek obronny w Kole zosta艂 zbudowany w czasach Kazimierza Wielkiego.

Pozna艅 otoczony by艂 podw贸jnym pier艣cieniem mur贸w. W murach by艂o 35 baszt i 4 bramy warowne. Dost臋p do miasta utrudnia艂a fosa.
W system fortyfikacji Poznania wbudowano r贸wnie偶 zamek obronny wzniesiony przez ksi臋cia Przemys艂awa I. Po zniszczeniu dokonanym przez Szwed贸w i po przebudowie zamku w XVIII wieku stoj膮cy dzi艣 na jego miejscu budynek wcale nie przypomina budowli obronnej. O jego dawnej roli 艣wiadczy miejsce usytuowania 鈥 wzniesienie g贸ruj膮ce nad Starym Miastem.

TRADYCJE SZKOLNICTWA W WIELKOPOLSCE.

U progu renesansu najbardziej znanymi szko艂ami w Wielkopolsce by艂y szko艂y katedralne w Gnie藕nie i w Poznaniu. Kszta艂ci艂y one g艂贸wnie ksi臋偶y. Szczeg贸ln膮 wag臋 przywi膮zywano do prawa i teologii, nast臋pnie filozofii, gramatyki i logiki. Wysoki poziom mia艂y te偶 szko艂y kolegialne w 艢rodzie Wielkopolskiej i w Kaliszu oraz szko艂y przy zakonach. Wielkopolanie najcz臋艣ciej studiowali na Akademii Krakowskiej. Tylko w I po艂owie XV wieku a偶 pi臋tnastu rektor贸w tej uczelni pochodzi艂o z Wielkopolski. Poza Uniwersytetem Jagiello艅skim Wielkopolanie studiowali w Pradze, Wiedniu, Heidelbergu, Kolonii, Bolonii, Padwie i w Rzymie. Z uczelni w艂oskich przenika艂y do Wielkopolski idee renesansu. Pod ich wp艂ywem powsta艂y w Poznaniu Akademia Lubra艅skiego (1519r.) i kolegium Jezuickie- najwa偶niejsze w Wielkopolsce w XVI wieku. Pierwsza, za艂o偶ona przez biskupa Jana Lubra艅skiego, pe艂ni艂a rol臋 szko艂y wy偶szej. Wychowankowie akademii pochodzili ze wszystkich grup spo艂ecznych: najbiedniejsi dostawali zasi艂ek najpilniejsi nagrody.
Jezuici otworzyli swe kolegium w Poznaniu w 1573r. Jego organizatorem i rektorem by艂 t艂umacz ,, Pisma 艢wi臋tego鈥欌 na j臋zyk polski- ks. Jakub Wujek urodzony w W膮growcu. W 1611r. Jezuici spowodowali podniesienie kolegium na rangi Uniwersytetu. Na skutek protestu Akademii Krakowskiej papie偶 w 1613r. Uniewa偶ni艂 decyzj臋 jezuit贸w. Mimo wielu p贸藕niejszych stara艅 Pozna艅 nie doczeka艂 si臋 pe艂noprawnej uczelni wy偶szej.
Nauka w szkole by艂a bezp艂atna. Dla ubogich uczni贸w za艂o偶ono specjaln膮 burs臋. To powodowa艂o, 偶e np. w 1596r. W kolegium by艂o ponad 800 uczni贸w.
Wykszta艂cenie praktycznie dawa艂y szko艂y elementarne. W Poznaniu g艂贸wn膮 tak膮 szko艂膮 by艂a szko艂a parafialna przy ko艣ciele 艣w. Marii Magdaleny. Uczono tam sztuki czytania i pisania w j臋zyku polskim i niemieckim, redagowania list贸w, protoko艂贸w i dokument贸w, a tak偶e nauczano 艂aciny i rachunk贸w. Du偶o mniejsze szanse nauki mia艂y dziewcz臋ta. Uczy艂y si臋 czytania i pisania w j臋zyku polskim, niemieckim i 艂aci艅skim oraz umiej臋tno艣ci praktycznych potrzebnych w gospodarstwie domowym

W艢R脫D RENESANSOWYCH ZABYTK脫W WIELKOPOLSKI

Sztuka renesansowa w Wielkopolsce rozwija艂a si臋 od I po艂owy XVI wieku, do I po艂owy XVII wieku. By艂 to czas w kt贸rym chciano dostatnio i wygodnie 偶y膰, cieszy膰 si臋 偶yciem. St膮d mniej ni偶 w gotyku ko艣cio艂贸w a wi臋cej pa艂ac贸w, miejskich kamienic i bogatych ratusz贸w. Budowniczowie zacz臋li wzorowa膰 si臋 na zabytkach staro偶ytnego Rzymu- przej臋li stamt膮d p贸艂kolisty 艂uk, kopu艂臋 i kolumny.

PORTAL ozdobne obramowanie otworu wej艣ciowego budowli
KOPU艁A zwie艅czenie budowli lub sklepienie w kszta艂cie p贸艂kola
ATTYKA ozdobne przed艂u偶enie 艣ciany frontowej zas艂aniaj膮ce dach
ARKADY ganek kolumnowy lub filarowy obiegaj膮cy dziedziniec

Kamienice i pa艂ace renesansowe charakteryzowa艂y si臋 regularnie rozmieszczonymi prostok膮tnymi oknami. Portal wzorowany by艂 na rzymskim 艂uku triumfalnym. Zawsze zdobiono go dekoracj膮 rze藕biarsk膮, cho膰by najskromniejsz膮. Poniewa偶 nie znano numeracji dom贸w, cz臋sta nad portalem umieszczano herby w艂a艣ciciela lub inny znak. 艢ciany dom贸w tynkowano. Dziedziniec wi臋kszych pa艂ac贸w lub zamk贸w obiega艂y arkadowe kru偶ganki.

Przyk艂ady:
– Portal Pa艂acu G贸rk贸w w Poznaniu
– Domki budnicze w Poznaniu
– Dziedziniec Pa艂acu G贸rk贸w w Poznaniu

Ludzie renesansu za wszelk膮 cen臋 chcieli zapewni膰 sobie pami臋膰 przysz艂ych pokole艅. Jedn膮 z pierwszych budowli renesansowych w Polsce by艂a (rozebrana w 1778r.) kaplica grobowa Jana 艁askiego w Gnie藕nie z lat 1518-1522. Najbogatsi wznosili kaplice dostawiane do istniej膮cych ju偶 gotyckich ko艣cio艂贸w. Kaplice te, to niedu偶e budowle na planie kwadratu przykryte kopu艂膮. Na ich wierzcho艂kach umieszczano zazwyczaj latarni臋, czyli ma艂膮 nadbud贸wk臋 z oknami, przez kt贸re wpada艂o do 艣rodka 艣wiat艂o. Wn臋trze ozdabiano bogat膮 dekoracj膮 rze藕biarsk膮 lub malarsk膮. We wn臋trzu znajdowa艂y si臋 renesansowe nagrobki wykonane z piaskowych lub z marmuru.
Przyk艂ady:
– Hieronim Canavesi, nagrobek rodziny G贸rk贸w w katedrze pozna艅skiej 1574r.
– Nagrobek Sobockich w Sobocie
– Nagrobek Biskupa 艁ukasza Ko艣cielnego w katedrze pozna艅skiej, zapewne 1597-1601

Najwa偶niejszym zabytkiem renesansowym w Wielkopolsce jest ratusz w Poznaniu, wzniesiony pod kierunkiem W艂ocha Jana Baptysty Quadro z Lugano w latach 1550-1560. W jego wn臋trzu znajduje si臋 wspania艂a renesansowa Wielka Sie艅 z 1555r. Z bardzo bogatym sklepieniem.

Najwa偶niejsze zabytki renesansowe Wielkopolski:
1. Ratusz i domki budnicze w Poznaniu
2. Kaplica i nagrobki w katedrze Poznania
3. Pa艂ac G贸rk贸w w Poznaniu
4. Ko艣ci贸艂 pobernardy艅ski i sarkofagi Opali艅skich w Sierakowie.
5. Nagrobki Sobockich w Sobocie
6. Pa艂ac Opali艅skich i kaplica w Radlinie
7. Zamek G贸rk贸w w Szamotu艂ach
8. Kaplice i nagrobki arcybiskup贸w i kanonik贸w w katedrze w Gnie藕nie.
9. nagrobki G贸rk贸w w K贸rniku
10. kaplica Gostomskich w 艢rodzie
11. Obraz Madonny z Dzieci膮tkiem z ko艣cio艂a Filipin贸w w Gostyniu

RATUSZ W POZNANIU

Ju偶 na pocz膮tku XIV wieku na rynku pozna艅skim sta艂 murowany ratusz. Uleg艂 on cz臋艣ciowemu zniszczeniu w czasie wielkiego po偶aru miasta w roku 1536. Rada miejska zleci艂a przebudow臋 gmachu w艂oskiemu architektowi i budowniczemu, kt贸ry w 1550 roku przyby艂 do Poznania. Jan Baptysta Quadro wzmocni艂 wie偶臋, rozbudowa艂 ratusz i nada艂 mu nowy renesansowy styl. Z dawnej budowli zachowa艂y si臋 gotyckie piwnice, sie艅 parteru, trzon wie偶o oraz gotyckie 偶elazne drzwi w przedsionku i Wielkij Sieni. Jednocze艣nie rada miejska zam贸wi艂a zegar ratuszowy z kozio艂kami. Od XVI wieku wygl膮d ratusza nie uleg艂 zasadniczym zmianom. Jedynie wie偶a zosta艂a przebudowana po zniszczeniach przez huragan. W 1783 roku na szczycie wie偶y umieszczono or艂a.

CZY WIESZ 呕E…
Jan Baptysta Quadro przez dziesi臋膰 lat sprawowa艂 urz膮d architekta miejskiego, powierzony mu przez rad臋 miasta Poznania. W tym czasie zbudowa艂 wie偶臋 obronn膮 przy mo艣cie na Wrcie, sukiennice na rynku, kilka kamienic przyrynkowych, dom dla misjonarzy. Pracowa艂 poza tym przy budowie zamku biskupiego w Krobi i jednej z kaplic w katedrze pozna艅skiej.

PLAN ZWIEDZANIA RATUSZA MIASTA POZNANIA

Kup bilet wst臋pu w SIENI PARTERU
(wst臋p w pi膮tki bezp艂atny) Mie艣ci艂a si臋 tu izba stra偶y miejskiej, a za ni膮 by艂 skarbiec miejski

Zwiedzanie zacznij od piwnic 鈥 tu poznasz najdawniejsz膮 przesz艂o艣膰 Poznania. Jest tu rze藕ba kata z oryginalnego pr臋gierza oraz model 艣redniowiecznego miasta otoczonego murami obronnymi. w XVII-XVIII wieku by艂o tu wi臋zienie miejskie.

Nast臋pny poziom ratusza to sala przyziemna. Polecam Ci obejrzenie monet wybijanych w mennicy miejskiej i kr贸lewskiej w Poznaniu W XVIII wieku mie艣ci艂a si臋 w tej sali winiarnia i piwiarnia z odr臋bnym wej艣ciem z rynku.

W膮skimi schodkami przejd藕 do sali parteru. Zgromadzono w niej wyroby rzemie艣lnicze cech贸w pozna艅skich, m.in. pi臋kne skrzynie do przechowywania dokument贸w i pieni臋dzy. Z dawnego wyposa偶enia ratusza pochodz膮 tu obecnie: dzwon z br膮zu i 偶elazne kute drzwi. Tu by艂o archiwum miejskie.

Klatk膮 schodow膮 wejd藕 na I pi臋tro do Wielkiej Sali, zwanej te偶 Sal膮 Renesansow膮. W tej najpi臋kniejszej sali ratusza sp贸jrz na sklepienie. Odszukaj wizerunki herb贸w Poznania i Polski. Odbywa艂y si臋 tu uroczyste zebrania w艂adz miasta.

Na I pi臋trze warto jeszcze obejrze膰 Sal臋 Kr贸lewsk膮, nazwan膮 tak ze wzgl臋du na ozdabiaj膮ce j膮 historyczne portrety w艂adc贸w Polski (zagin臋艂y w XIX wieku i obecnie zast膮piono je portretami ze zbioru Muzeum Narodowego). Tu zobaczysz te偶 pierwsze ksi膮偶ki drukowane w Poznaniu.
W tej sali obradowa艂a rada miejska.

W Sali S膮dowej na I pi臋trze zobaczysz jedyny w Polsce pos膮g Stanis艂awa Augusta Poniatowskiego. Zosta艂 on ufundowany przez rad臋 miejsk膮 do odnowionego w ko艅cu XVIII wieku ratusza. Obradowa艂 tu s膮d miejski.

W salach na II pi臋tra poznasz dzieje Poznania z XIX i z XX wieku. W tej cz臋艣ci ratusza organizowane s膮 cz臋sto wystawy czasowe zwi膮zane z przesz艂o艣ci膮 naszego miasta. By艂y tu izby urz臋dnik贸w miejskich oraz zbrojownia.

Na wie偶臋 zwiedzaj膮cym wst臋p wzbroniony. Wie偶a by艂a miejscem obserwacyjnym, tu mia艂 swoj膮 izdebk臋 tr臋bacz ratuszowy.

POZNAJEMY ZABYTKI WIELKOPOLSKIEGO BAROKU

Barok- to kierunek w kulturze europejskiej oraz nazwa stylu w sztukach plastycznych XVII w i pierwszej po艂owy XVIII w. Do Polski styl ten zosta艂 wprowadzony przez:
– zgromadzenia zakonne ( g艂贸wnie jezuit贸w)
– rody magnackie
– dw贸r kr贸lewski.
Powstawa艂y wtedy pa艂ace z pi臋knymi parkami, ratusze, domy mieszkalne
I wspania艂e ko艣cio艂y wznoszona na planie ko艂a, krzy偶a greckiego czy elipsy. Cz臋sto ich centralna cz臋艣膰 przykrywano kopu艂膮. Nowe budowle by艂y pe艂ne ozd贸b, z艂oce艅, marmur贸w, ogromnych kolumn. Rze藕by i ozdoby wykonywano z r贸偶nych materia艂贸w: z marmuru, z br膮zu i ze stiuku.
Stiuk- to materia艂 powsta艂y z wapna, sproszkowanego marmuru, gipsu i kleju. Polerowany do po艂ysku znakomicie imitowa艂o marmur. Z niego wykonywano wielk膮 liczb臋 puco艂owatych anio艂k贸w lub amork贸w zwanymi puttami oraz inne ozdoby.


Udost臋pnij

Wy艣lij SMS o tre艣ci ODBLOKUJ.PDF pod numer 92505

Wpisz otrzymany kod :

Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x